Wiadomość o XIX-wiecznym polskim czasopiśmie pszczelarskim: „Organie Prowincyonalnego Towarzystwa Pszczelarzy na W. Ks. Poznańskie” - Kośny, Leszek; Tomaszewski, Roman (Biblioteka, 2025)
Streszczenie. Wydawany w latach 1892–1893 „Organ Prowincyonalnego Towarzystwa Pszczelarzy na W. Ks. Poznańskie” był czasopismem, o którego istnieniu wiedziało środowisko pszczelarzy. Jednak ze względu na brak znanych zachowanych egzemplarzy pismo to nie doczekało się opracowania z autopsji. Sytuacja zmieniła się wraz z odnalezieniem w zbiorach prywatnych kompletu wydanych numerów. Celem artykułu jest wszechstronna analiza czasopisma, pod względem zarówno jego zawartości, jak i związków z otoczeniem, tzn. nakreślenie dziejów instytucji sprawczej, miejsca wśród innych polskich czasopism pszczelarskich XIX wieku oraz w bibliografii dziedzinowej, a także prezentacja redaktorów. W pracy wykorzystano metody: indukcyjną i dedukcyjną, analizy krytycznej i analizy zawartości oraz bibliograficzną. Wnioski: „Organ…” był czasopismem dwujęzycznym. W pierwszym roku jego istnienia wersja polska była tłumaczona z niemieckiej, którą należy uznać za podstawową. W kolejnym roku nastąpił podział, każda z wersji miała oddzielnego redaktora. Ponieważ do tej pory nie odnaleziono egzemplarzy niemieckich, bezpośrednia analiza porównawcza nie jest możliwa. „Organ…” w wersji polskiej był czasopismem bardzo skromnym objętościowo i o niskim nakładzie. Szybko stał się niedostępny w wersji oryginalnej, a przekazy o nim były powielane i deprecjonowały jego wartość jako czasopisma. Pamięć o tym tytule przetrwała tylko w nielicznych bibliografiach i opracowaniach dotyczących literatury pszczelniczej. Wbrew ukształtowanemu tradycją przekazowi należy stwierdzić, że było to czasopismo ważne i to nie tylko jako organ związkowy mający za zadanie propagowanie gospodarki pasiecznej, ale przede wszystkim jako organ oficjalnej organizacji ukazujący się w języku polskim w okresie szczególnie nasilonej antypolskiej polityki państwa niemieckiego.