Bohemistyka https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo <p>Podobnie jak redaktorzy "Poradnika", tak i polscy bohemiści są dziś przekonani, że w Polsce brakuje pisma, które stawiałoby sobie za cel dyskusję nad problemami bohemistycznymi, nad którymi pracuje się nie tylko w Czechach, ale także poza granicami tego państwa. Przystępując jednak, pomimo tak trudnych warunków doby obecnej, do wydawania nowego pisma slawistycznego, jestem przekonany, że działam zgodnie z życzeniami zainteresowanych. Tym nowym czasopismem jest "Bohemistyka", wydawana przez Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Komisję Slawistyczną PAN Oddział w Poznaniu i Wydawnictwo PRO. Stawiając sobie jako jeden z punktów programu zbliżenie pracowników naukowych oraz sympatyków, zajmujących się lub interesujących się zagadnieniami bohemistycznymi, czasopismo to będzie zawierać – obok działu naukowego – dział recenzji i dział sprawozdawczy.</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/bo/about" target="_blank" rel="noopener">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/bo/issue/current" target="_blank" rel="noopener">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/bo/issue/archive" target="_blank" rel="noopener">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong></div> <div class="oczasopismie">SCOPUS, ERIH PLUS, EBSCO, CEEOL, CEJH, AMUR, Index Copernicus</div> <div class="oczasopismie"><strong>MNiSW 13 pkt.</strong></div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI:&nbsp;</strong>10.14746/bo</div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN:&nbsp;1642-9893</strong></div> <div class="oczasopismie"><strong><img id="licensebutton" style="margin-right: 10px; margin-bottom: 4px; border: 0;" src="https://i.creativecommons.org/l/by-nd/4.0/88x31.png" alt="Creative Commons License">PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE&nbsp; DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:&nbsp;<a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/" rel="license"> Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe</a><br></strong></div> Adam Mickiewicz University Poznan pl-PL Bohemistyka 1642-9893 <p><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/" rel="license"><img src="https://i.creativecommons.org/l/by-nd/4.0/88x31.png" alt="Licencja Creative Commons"></a><br>Ten utwór jest dostępny na&nbsp;<a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/" rel="license">licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe</a>.</p> Sandhi na granicy międzywyrazowej. Badanie sondażowe w czeskim korpusie języka mówionego Ortofon https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23029 <p style="margin-bottom: 0cm;">Przedmiotem niniejszego artykułu jest sandhi w języku czeskim, analiza zjawiska oparta na materiale wyekscerpowanym z czeskiego korpusu języka mówionego ORTOFON. Norma literackiego języka czeskiego na granicy międzywyrazowej dopuszcza wyłącznie realizację bezdźwięcznego wygłosowego obstruentu przed nagłosowym sonantem. Przeprowadzone badania pokazują, że w języku czeskim dochodzi do częstych odstępstw od istniejącej normy literackiej. Na granicy międzywyrazowej rejestruje się wymówienia z udźwięczniającą spółgłoską w wygłosie przed nagłosowym sonantem. Odstępstwo od normy jest bardzo wysokie.</p> <p style="margin-bottom: 0cm;">&nbsp;</p> Lenka Ptak Copyright (c) 2020 Lenka Ptak https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2020-05-15 2020-05-15 2 153 165 10.14746/bo.2020.2.1 Příznak »tantum« v morfologii češtiny https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23030 <p style="margin-bottom: 0cm;">Neúplnost deklinačního/konjugačního paradigmatu ohebných slovních druhů je v obecné rovině popsána v gramatikách v rámci periferie slovního druhu (jako restrikce číselného paradigmatu jmen pomnožných, látkových a abstrakt, nestupňování vztahových adjektiv ap.), nebo v rámci gramatické kategorie (nepřítomnost tvarů 1. a 2. osoby neosobních sloves či jejich imperativu, nevytváření vokativu apersonálních jmen ap.). Skutečná korpusová data odpovídají této obecné charakteristice jen částečně.</p> <p style="margin-bottom: 0cm;">Cílem příspěvku je hledání odpovědi, do jaké míry s nepravidelnostmi počítat při automatickém zpracování textu, jak je evidovat v databázích typu Internetová jazyková příručka nebo do jaké míry je promítnout do slovníků.</p> <p style="margin-bottom: 0cm;">&nbsp;</p> Miloslav Vondráček Copyright (c) 2020 Miloslav Vondráček 2020-05-15 2020-05-15 2 166 176 10.14746/bo.2020.2.2 Ke kvalifikátoru kolokviální v »Akademickém slovníku současné češtiny« https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23031 <p style="margin-bottom: 0cm;">The article deals with the concepts of colloquial-standard Czech, everyday Czech and common Czech. The concept of the standard Czech and its norm is analysed in more detail; this analysis is used also as a starting point for the evaluation of words from the point of view of their (non-)standardness. The paper criticises the broad definition and use of the qualifier kolokviální, used for the units of the spoken informal language in the article by P. Kochová and Z. Opavská devoted to the preparation of the Academic Dictionary of the Contemporary Czech. Instead of the qualifier colloquial delimited in this way, the author proposes – on the data of univerbation units, loanwords and new meanings – to use both the qualifier non-standard and the newly more narrowly delimited qualifier colloquial, which would correspond to the qualifier colloquial-standard in the existing dictionaries. The article arrives to the conclusion that the conception of P. Kochová and Z. Opavská would disrupt the integrity of the standard Czech, because with their broadly delimited qualifier colloquial non-standard words would enter into the standard Czech.</p> Josef Štěpán Copyright (c) 2020 Josef Štěpán 2020-05-15 2020-05-15 2 177 185 10.14746/bo.2020.2.3 Formy imienne przymiotników twardotematowych we współczesnym języku czeskim – analiza korpusowa https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23032 <p style="margin-bottom: 0cm;">Celem artykułu jest analiza form krótkich przymiotników w języku czeskim w kontekście ich złożonych odpowiedników. Materiał badawczy został zebrany z równoważnego korpusu języka czeskiego SYN2015. Przymiotniki imienne znajdują się pod względem statystycznym na marginesie języka czeskiego. Występują w konkretnych konstrukcjach gramatycznych i leksykalnych. Zajmują zatem stałe miejsce w systemie czeszczyzny. Są stosowane w wypowiedziach literackich, nie tylko książkowych, jak wskazują na to gramatyki języka czeskiego, ale nieraz także w potocznym języku literackim (np. a hotovo). Przymiotniki imienne najczęściej pełnią funkcję orzecznika lub predykatywu, rzadziej okolicznika, przydawki niekongruentnej lub członu samodzielnego. Część przymiotników imiennych występuje w ustalonych połączeniach językowych (np. pokud možno, buď tak laskav, buď zdráv).</p> <p style="margin-bottom: 0cm;">&nbsp;</p> Milena Hebal-Jezierska Copyright (c) 2020 Milena Hebal-Jezierska 2020-05-15 2020-05-15 2 186 206 10.14746/bo.2020.2.4 Phraseme and the motivationality of its meaning https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23037 <p style="margin-bottom: 0cm;">While exploring the motivationality of Czech phraseological units, this article focuses undivided attention on ‘the motivation of word collocations’ induced by the relation between individual components and the phraseological whole, paying no regard to motivation inspired by phonetics, word formation, or semasiology/onomasiology. It is generally acknowledged that, in most cases, phraseological units are not directly and measurably motivated by their components. Our aim is to evidence that direct motivation can be traced in some phraseological groupings performing the denominating function and in phrasemes comprising a particular formal structure which will be described and supported by examples.</p> Michaela Křivancová Copyright (c) 2020 Michaela Křivancová 2020-05-15 2020-05-15 2 207 216 10.14746/bo.2020.2.5 České ekvivalenty nové ruské frazeologie https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23039 <p style="margin-bottom: 0cm;">The article discusses the problems of equivalence in the transfer of Russian phraseological neologisms into Czech. Such an analysis is based on the material of the Russian-Czech dictionary of neologisms compiled by L. Stepanova and M. Dobrova and published at the Olomouc University. A typology of phraseological equivalents, used by the authors of the dictionary, is proposed, the effectiveness of the transfer of phraseological units into the Czech language is demonstrated. A feature of phraseological neologisms of the source language is its original imagery and expressiveness, which makes the task of selecting equivalents especially difficult.</p> Valerij M. Mokienko Copyright (c) 2020 Valerij M. Mokienko 2020-05-15 2020-05-15 2 217 231 10.14746/bo.2020.2.6 Różnice w czeskich i polskich przekładach na przykładzie biblijnego reprezentanta awifauny – żurawia https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23035 <p>In this article, based on sixteen various biblical trans la tions (eight Czech and eight Polish) ex clu si ve ly referring to two Old Testament verses, the author tries to present the trans la tio nal dif feren ces in avifauna paying special attention to its re pre sen ta tive – a crane. The author focuses on various aspects of trans la tio nal dif feren ces both in ter a lin guis tic and in ter lin guis tic as well as on the es ta blished image and the deep- roo ted symbolism of the described re - pre sen ta tive of the semantic category of fowl, which is the lexically basic crane.</p> Lubomír Hampl Copyright (c) 2020 2020-05-15 2020-05-15 2 232 256 10.14746/bo.2020.2.7 Na tropie czeskich i polskich ciekawostek kulinarnych https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23038 <p>Artykuł stanowi przegląd kilku polskich i czeskich nazw potraw, o których pochodzeniu nie zawsze możemy dowiedzieć się ze znanych nam i dostępnych słowników etymologicznych bądź opisowych. Chodzi zwłaszcza o potrawy o nazwach nieco mylących, takich jak np. czeski „španělský ptáček” lub polska „fasolka po bretońsku”. Żeby dowiedzieć się czegoś więcej na temat ich genezy, musimy sięgnąć do Internetu oraz Wikipedii. Opisane tutaj&nbsp; dania stanowią niewielki procent wśród wielu starszych i nowych nazw kulinarnych przysmaków ignorowanych – niestety – przez leksykografów, mimo że są one znane i wykorzystywane bardzo często przez użytkowników języka czeskiego i polskiego.</p> Elżbieta Szczepańska Copyright (c) 2020 2 257 270 10.14746/bo.2020.2.8 Mimo dopravní obsluhy? https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23042 <p>Článek pojednává o problémovém užívání některých českých předložek ze strany rodilých mluvčích češtiny, mimo jiné o případech, kdy je v řečové komunikaci užita předložka s jiným pádem, než který je v souladu se současnou spisovnou normou českého jazyka. Příspěvek rovněž poukazuje na některé výrazné vývojové tendence, které lze v posledních desetiletích na řečové distribuci českých prepozic sledovat. Jedná se zejména o expanzi předložky na, o stále častější výskyt dvou předložek vedle sebe a o užívání některých předložek v rozporu s jejich sémantikou.</p> <p>&nbsp;</p> Milan Hrdlička Milan Hrdlička Copyright (c) 2020 2020-05-15 2020-05-15 2 271 273 10.14746/bo.2020.2.9 Genetické, lingvokulturologické a diskurzní aspekty české paremiologie na ukrajinském jazykovém pozadí https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23043 Valerij Mokienko Valerij Mokienko Copyright (c) 2020 2020-05-15 2020-05-15 2 274 281 10.14746/bo.2020.2.10 Syntax mluvené češtiny https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23044 Simona KATHEBOVÁ Copyright (c) 2020 2020-05-15 2020-05-15 2 282 285 10.14746/bo.2020.2.11 Čeština jako jazyk nemateřský https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23045 Marie Čechová Copyright (c) 2020 2020-05-15 2020-05-15 2 285 288 10.14746/bo.2020.2.12 For the 80th anniversary of Professor Valeriy Mikhailovich Mokienko https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bo/article/view/23047 Marina Yu. KOTOVA Olga V. RAINA Elena I. ZYKOVA Copyright (c) 2020 2020-05-15 2020-05-15 2 289 298 10.14746/bo.2020.2.13