Hawajski kodeks karny z 1850 roku - Rakowski, Maciej (Czasopismo Prawno-Historyczne, 2024)
Kodeks karny Królestwa Hawajów z 1850 r. stanowił kodyfikację kompleksową i nowoczesną. Nie był jednak oryginalnym dziełem mieszkańców wysp. Opracował go młody amerykański prawnik William L. Lee na podstawie projektu kodeksu karnego dla stanu Massachusetts. Kodeks wpisywał się w gwałtowne przemiany wyspiarskiego społeczeństwa, dokonujące się pod wpływem białych przybyszów, w tym radykalnych protestanckich misjonarzy, przybywających z USA od 1820 r. Wprowadzał nowe prawo dla tubylców i nie był kodyfikacją, której głównym celem było uporządkowanie i usystematyzowanie wcześniejszych norm. Hawajski kodeks utrwalał nową dla tubylców, chrześcijańską moralność pojmowaną na sposób purytański. Wiele uwagi poświęcono w nim uregulowaniu przestępstw natury seksualnej, a także zachowań związanych z produkcją i sprzedażą alkoholu, zaś ochronę własności oparto na europejskim, a nie tradycyjnym, rozumieniu tego prawa. Nowoczesność kodeksu polegała nie tylko na jasnym sformułowaniu przepisów definiujących typy czynów zabronionych. Mocną stroną aktu z 1850 r. jest część ogólna, z definicją winy i usiłowania, określeniem kontratypów i uregulowaniem problemu udziału z przestępstwie.