Sophia Kemlein, Żydzi w Wielkim Księstwie Poznańskim 1815-1848. Przeobrażenia w tonie żydostwa polskiego pod panowaniem pruskim. Oprac. i posłowie opracował i posłowiem Krzysztof Makowski, 2001 - Gulczyński, Andrzej (Czasopismo Prawno-Historyczne, 2002)
Recenzja: Sophia Kemlein, Żydzi w Wielkim Księstwie Poznańskim 1815-1848. Przeobrażenia w tonie żydostwa polskiego pod panowaniem pruskim. Przekład opracował i posłowiem opatrzył Krzysztof Makowski. Tłumaczyła Zenona Choderny-Loew. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2001, ss. 481. W serii wydawniczej „Wielkopolska - historia, społeczeństwo, kultura”, redagowanej przez Ryszarda Wryka, ukazała się książka poświęcona ewolucji sytuacji prawnej i społecznej Żydów w Wielkim Księstwie Poznańskim oraz zmianom ich świadomości kulturowej. Publikację tę przyjąć należy z zadowoleniem, gdyż stan badań nad pozycją Żydów na ziemiach polskich pod zaborem pruskim nadal nie jest zadowalający. Problematyka żydowska stała się przedmiotem żywszego zainteresowania dopiero w końcu lat osiemdziesiątych. Rezultaty badań poświęconych dziejom dziewiętnastowiecznych Żydów w Poznańskiem opublikowali m.in. Lech Trzeciakowski, Witold Molik, Krzysztof Makowski i Krystyna Sikorska-Dzięgielewska. Wydano też drukiem materiały z konferencji zorganizowanej w 1992 r. przez Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.