Referendum: przyczynek do historii sporów o zakres demokracji bezpośredniej - Krzywoszyński, Przemysław (Czasopismo Prawno-Historyczne, 2005)
Celem tego tekstu jest próba przedstawienia ewolucji pojęcia referendum. Mimo iż obecnie spory nad referendum koncentrują się na funkcjonowaniu tej instytucji, pojawiają się zawsze kwestie dotyczące samej idei referendum, które z kolei wiążą się ściśle z pojęciem demokracji bezpośredniej. W dyskusji przywoływane są argumenty historyczne. Zastanawiający jest fakt, iż, po pierwsze, zwolennicy oraz przeciwnicy referendum różnie interpretują te same zjawiska w historii; po drugie, nie ma również zgody, ani co do kwestii epoki, a także idei, która miałaby stanowić początek tej instytucji. Niniejszy artykuł, omawiając ewolucję pojęcia referendum, podejmuje próbę przybliżenia oraz usystematyzowania dyskusji nad jego genezą. W tym kontekście odwołano się do demokracji ateńskiej, republikańskiego Rzymu, instytucji wieców plemiennych, ustrojów miast średniowiecznych, myśli św. Tomasza z Akwinu oraz Marsyliusza z Padwy, tradycji gmin helweckich, koncepcji Monteskiusza i Rousseau, a także rewolucji francuskiej.