Z badań nad przywracaniem miastom prywatnym prawa apelacji do asesorii i innych sądów państwowych w XVIII wieku - Opas, Tomasz (Czasopismo Prawno-Historyczne, 1989)
W XVI w. udział sądów zadwornych w rozpatrywaniu odwołań miast prywatnych, szczególnie w sprawach przeciwko ich panom, uległ prawie całkowitemu zahamowaniu na mocy ustaw sejmowych z lat 1543, 1588 i 1598. Pozostało im w tym zakresie ustawowo nie kwestionowane prawo złożenia skargi w sądach szlacheckich. Drogę sądową do asesorii formalnie utrzymano w sporach między samymi mieszczanami, co w praktyce znajdowało odbicie głównie w procesach miast prywatnych z miastami królewskimi. W XVIII w. prawo to było czasami potwierdzane.