Czasopismo Prawno-Historyczne https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br />„Czasopismo Prawno-Historyczne” (CPH) zostało założone w 1948 r. przez wybitnego historyka prawa profesora Zygmunta Wojciechowskiego i ukazuje się nieprzerwanie do dziś. CPH publikowane jest co pół roku, od 2010 r. również w wersji elektronicznej na uniwersyteckiej platformie cyfrowej, a od 2021 r. tylko w takiej wersji. Jest periodykiem poświęconym historii ustroju i prawa, dziejom prawa rzymskiego i kanonicznego, historii doktryn politycznych i prawnych oraz historii prawa jako nauki. Na łamach CPH publikują renomowani badacze z kraju i zagranicy oraz młodzi adepci nauk historyczno-prawnych, w tym autorzy rozpraw, prac drobnych i materiałów oraz tekstów polemicznych i krytycznych.</p> <p class="oczasopismie"><strong>Zgłoszenie artykułu, proces recenzyjny oraz publikacja w CPH są bezpłatne.</strong></p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p>EBSCO, Crossref, Biblioteka Nauki, CEJSH, Infona, Google Scholar, Arianta, WorldCat, NUKAT</p> </div> <div class="oczasopismie"> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA:</strong></div> <div class="oczasopismie">Ministerstwo Edukacji i Nauki (2021): <strong>70<br /></strong>h5-index: <strong>5<br /><br /></strong><strong>DOI: </strong><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/index">10.14746/cph</a></div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN (Online): 2720-2186</strong></div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN (Print): 0070-2471</strong></div> <div class="oczasopismie">Od 2021 r. wersja elektroniczna jest pierwotną wersją czasopisma.</div> <div class="oczasopismie"> </div> <div class="oczasopismie"><strong>PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS</strong>:</div> <br /> <div class="oczasopismie">do 2020 r.</div> </div> <div class="oczasopismie"><br /> <div class="oczasopismie"><strong><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/" rel="license"><img src="https://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png" alt="Licencja Creative Commons" /> </a></strong></div> <br /> <div class="oczasopismie">od 2021 r.</div> <br /> <div class="oczasopismie"><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/"><img src="https://pressto.amu.edu.pl/public/site/images/aws/88x31.png" alt="" width="88" height="31" /></a></div> <br /> <div class="oczasopismie"> </div> <div class="oczasopismie"> </div> <div class="oczasopismie">© Copyright by Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu</div> </div> Adam Mickiewicz University Poznan pl-PL Czasopismo Prawno-Historyczne 0070-2471 <div class="oczasopismie"> <div class="oczasopismie">PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:</div> <div class="oczasopismie">do 2020 r.</div> </div> <div class="oczasopismie"> <div class="oczasopismie"><strong><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/" rel="license"><img src="https://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png" alt="Licencja Creative Commons"> </a></strong></div> <div class="oczasopismie">od 2021 r.</div> <div class="oczasopismie"><img src="/public/site/images/adrianas/by-sa.png" width="89" height="31"></div> <div class="oczasopismie">© Copyright by Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu</div> </div> Jan Rudnicki, Testament żołnierski i testamenty wojskowe w europejskiej tradycji prawnej, Wydawnictwo Od.Nowa, Kraków 2015, ss. 257. https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34689 <p>Recenzja</p> Kamil Jerzy Ratowski Prawa autorskie (c) 2022 Kamil Jerzy Ratowski 2022-07-10 2022-07-10 74 1 339 344 10.14746/cph.2022.1.16 Marcin Gadocha, Urzędnicy miejscy Biecza do 1772 roku. Spisy urzędników miejskich z obszaru dawnej Rzeczpospolitej, Śląska i Pomorza Zachodniego, t. 3: Małopolska, z. 6: Biecz, Polskie Towarzystwo Historyczne, Białystok 2020, ss. 227. https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34690 <p>Recenzja</p> Maciej Polak Prawa autorskie (c) 2022 Maciej Polak 2022-07-10 2022-07-10 74 1 345 349 10.14746/cph.2022.1.17 Wybrane aspekty reform skarbowości Imperium Osmańskiego w latach 1839–1876 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34686 <p>Artykuł stanowi przegląd wybranych aspektów prawa skarbowego Imperium Osmańskiego w latach 1839–1876. Nacisk położono w nim na zbadanie ewolucji podatków państwowych w kontekście ustrojowym oraz instytucji budżetu państwa, które we wczesnym etapie państwowości osmańskiej oparte zostały na regułach prawa <em>szariatu</em>, zaś od 1839 r. widoczna stała się tendencja do ich westernizacji.</p> Dawid G. Szulc Prawa autorskie (c) 2022 Dawid G. Szulc 2022-07-10 2022-07-10 74 1 301 320 10.14746/cph.2022.1.14 Profesor Henryk Olszewski (1932–2021) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34692 <p>.</p> Jerzy W. Ochmański Prawa autorskie (c) 2022 Jerzy W. Ochmański 2022-07-10 2022-07-10 74 1 353 355 10.14746/cph.2022.1.19 Zbrodnia i kara w świetle V Księgi Ordynacji Filipińskich https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34672 <p>Przedmiotem omówienia w artykule jest jeden z ważniejszych kodeksów prawa europejskiego, jakim były ogłoszone w 1603 r. w Portugalii Ordynacje Filipińskie (<em>Ordenações Filipinas</em>). Obowiązywały one także w zamorskich terytoriach (koloniach) Portugalii w Afryce, Ameryce i Azji. W artykule kierujemy uwagę na normy zawarte w V księdze Ordynacji, będącej odpowiednikiem kodeksu karnego. Zachowywały one moc prawną do promulgowania przez Portugalię w 1850 r. kodeksu karnego, jednak niektóre przewidziane przez Ordynacje rodzaje kar przetrwały w portugalskim systemie prawnym do połowy XX w. Celem artykułu jest uchwycenie najistotniejszych aspektów norm zawartych w Ordynacjach Filipińskich. W artykule omówiono 1) funkcjonujący w Ordynacjach sposób rozumienia przestępstwa, 2) rodzaje przewidzianych przez nie kar, w szczególności karę śmierci, 3) zróżnicowanie kar w zależności od kondycji społecznej i płci sądzonych, 4) karę zesłania jako główny element portugalskiego systemu karnego oraz 5) utylitarny charakter tej kary, związany z kolonialnymi interesami portugalskiego państwa.</p> Mieczysław Jagłowski Prawa autorskie (c) 2022 Mieczysław Jagłowski 2022-07-10 2022-07-10 74 1 11 36 10.14746/cph.2022.1.2 Naruszenia porządku i prawa podczas obrad sejmików Wielkiego Księstwa Litewskiego w miejscach sakralnych (XVII–XVIII w.) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34673 <p>Litewskie sejmiki szlacheckie pozostawały w XVII i XVIII w. areną licznych sporów. Osobiste i polityczne zaangażowanie uczestników obrad niejednokrotnie prowadziło do kłótni, bójek, a nawet zabójstw. W zajściach szczególnie licznie uczestniczyła szlachta przekupiona przez magnatów. Niepożądane zjawiska często pozostawały w bezpośrednim związku z pijaństwem obradujących. Od popełniania przestępstw nie powstrzymywały ich nawet miejsca kultu religijnego. By wynagrodzić duchownym zniszczenia kościołów i klasztorów, obciążano lokalną szlachtę daninami. Szczególnie podatne na naruszenia porządku i prawa były sejmiki deputackie (na których dokonywano wyboru sędziów Trybunału Wielkiego Księstwa Litewskiego), czego rezultatem było delegowanie na sesje trybunalskie podwójnych składów sędziowskich. Sytuacji nie były w stanie znacząco poprawić uchwalane przez Sejm konstytucje.</p> Oskar Kanecki Prawa autorskie (c) 2022 Oskar Kanecki 2022-07-10 2022-07-10 74 1 37 52 10.14746/cph.2022.1.3 En France la police n’y est pas si exacte que parmy les Romains... – odpowiedzialność z tytułu rękojmi za ukryte wady fizyczne zwierząt w prawie francuskim do końca XIX wieku https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34674 <p>Analizie i interpretacji poddane zostały źródła prawa dotyczące odpowiedzialności za wady fizyczne zwierząt w prawie francuskim przedrewolucyjnym i XIX-wiecznym – w tym lokalne prawa zwyczajowe, <em>droit commun</em> oraz późniejsze akty normatywne – jak również piśmiennictwo z zakresu nauk weterynaryjnych. Wykazano, że lokalne prawa zwyczajowe dotyczące rękojmi za wady główne wybranych gatunków zwierząt (przede wszystkim koni, a także innych zwierząt koniowatych, bydła, owiec) istniały na obszarze całej Francji i były uwzględniane też w ramach tzw. <em>pays de droit écrit</em>. Uprawnienia kupujących były nieproporcjonalnie ograniczone, przede wszystkim przez istnienie katalogu wad, krótkich terminów, wyłączenie możliwości obniżenia ceny i limitowanie redhibicji. Wyróżniano jedynie kilka wad ukrytych, których nazwy i zakres, a także reguły temporalne były nieracjonalne, anachroniczne i niezgodne ze stanem wiedzy lekarsko-weterynaryjnej. Regulacje te były stosowane (<em>contra legem</em>) w praktyce sądowniczej po wejściu w życie kodeksu Napoleona, a następnie zostały – niemalże bez zmiany – przejęte przez późniejsze ustawodawstwo.</p> Andrzej Dzikowski Prawa autorskie (c) 2022 Andrzej Dzikowski 2022-07-10 2022-07-10 74 1 53 100 10.14746/cph.2022.1.4 Chilijski kodeks cywilny i przyczyna jego sukcesu https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34675 <p>Kodeks cywilny Chile stanowi najważniejszą kodyfikację Ameryki Łacińskiej, ponieważ wpłynął na zdecydowaną większość systemów prawnych w regionie, a także poza nim. W samym Chile kodeks ten doskonale odpowiadał potrzebom kraju, który dążył do konsolidacji społecznej i politycznej oraz miał ambicję stać się lokalnym mocarstwem. Artykuł przedstawia tło historyczne prac nad kodeksem oraz prezentuje jego autora, którego zasługi dla procesu kodyfikacji i tworzenia tożsamości prawnej kontynentu są nie do przecenienia. Przede wszystkim jednak opisuje metodę pracy nad kodeksem składającą się z dwóch podstawowych etapów – konsolidacji prawa kolonialnego, a następnie kodyfikacji uwzględniającej rozwiązania wypracowane w różnych systemach prawnych, opierającej się na wielości źródeł i inspiracji. Kodeks miał osiągnąć równowagę między konserwatyzmem i tradycją, rozumianą jako prawo hiszpańskie, zwłaszcza Siete Partidas, a najnowszymi osiągnięciami nauki prawa w Chile, głównie z Kodeksu Napoleona, kładącymi nacisk na liberalizację stosunków gospodarczych. Ta cecha okazała się uniwersalna i ponadczasowa, co sprawiło, że kodeks odniósł sukces w Chile i stał się popularny na całym kontynencie.</p> Filip Olszówka Prawa autorskie (c) 2022 Filip Olszówka 2022-07-10 2022-07-10 74 1 101 125 10.14746/cph.2022.1.5 Źródła finlandzkiego prawa konstytucyjnego 1919–2000 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34676 <p>Przez 100 lat niepodległości Finlandii jej ustrój konstytucyjny charakteryzował się zrównoważeniem, a wszelkie zmiany miały postać bardziej ewolucji niż rewolucji. O jego stabilności świadczy też fakt, że pierwsze akty prawne stanowiące podstawy funkcjonowania ustroju obowiązywały przez ponad 80 lat „pierwszego okresu konstytucyjnego”. Uchwalone w okresie międzywojennym (w latach 1919–1928), przetrwały II wojnę światową, a także istotne przemiany polityczne w okresie powojennym. Dopiero w 2000 r. weszła w życie nowa, jednolita ustawa zasadnicza będąca jednak w pewnym sensie syntezą ewolucji ustroju państwa, bowiem jej przyjęcie nie miało charakteru przełomowego, a bardziej porządkujący wszystkie dotychczas przyjęte nowelizacje. Nawet najdalej idące zmiany, jak chociażby wzmocnienie parlamentaryzmu poprzez przesunięcie punktu ciężkości władzy z prezydenta, osłabiając jego pozycję, na rzecz parlamentu, były zmianami powszechnie oczekiwanymi i akceptowanymi. Tym samym rozpoczęto „drugi okres konstytucyjny” w historii ustroju Finlandii.</p> Dawid Michalski Prawa autorskie (c) 2022 Dawid Michalski 2022-07-10 2022-07-10 74 1 127 139 10.14746/cph.2022.1.6 Początki urzędu woźnego generalnego (ministerialis Regni generalis) w ziemi chełmskiej w ostatniej ćwierci XVI wieku https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34678 <p>Woźni generalni (<em>ministerialis Regni generalis</em>) pojawili się w ziemi chełmskiej w latach 70. XVI w. Pierwszy urzędnik noszący ten tytuł odnotowany jest w księdze grodzkiej chełmskiej, we wpisie pochodzącym z 1570 r. Początki urzędu na omawianym terenie związane są z procesem kształtowania się norm prawnych jego funkcjonowania w całej Polsce, uregulowanych po raz pierwszy w konstytucji sejmowej z 1576 r. Do początku XVII w. woźni generalni pochodzący z ziemi chełmskiej wykonywali swoje obowiązki obok woźnych ziemskich. Stopniowo w latach 80. i 90. XVI w. wyparli swoich poprzedników, przejmując całość czynności sądowych związanych ze sprawami toczącymi się przed sądem ziemskim i grodzkim powiatu chełmskiego i krasnostawskiego. Interesujący nas urzędnicy działali lokalnie, w większości przypadków wykonując powierzone czynności w granicach ziemi chełmskiej, pomimo tego, że zgodnie z dokumentem nominacji mieli prawo robić to na terenie całej Rzeczypospolitej. Wynikało to z faktu, że obsługiwali miejscową szlachtę. Kompetencje woźnych generalnych z ziemi chełmskiej nie różniły się od przypisanych prawem do urzędu i od kompetencji posiadanych przez woźnych ziemskich. Woźni generalni z ziemi chełmskiej to pod względem pochodzenia społecznego chłopi, poddani z dóbr szlacheckich i w nielicznych przypadkach mieszczanie.</p> Robert Jop Prawa autorskie (c) 2022 Robert Jop 2022-07-10 2022-07-10 74 1 141 157 10.14746/cph.2022.1.7 Umowy między dziedzicami a chłopami w zasobie Archiwum Państwowego w Łodzi (1807–1846) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34679 <p>Artykuł dotyczy relacji między chłopami a dziedzicami w okresie między wydaniem dekretu grudniowego (1807) a ogłoszeniem ukazu czerwcowego (1846). Konstytucja Księstwa Warszawskiego przyznała chłopom wolność osobistą i zapowiedziała wprowadzenie zrywającego z feudalizmem napoleońskiego kodeksu cywilnego, ale wydany wkrótce po niej dekret grudniowy przesądził, że za właścicieli gospodarstw chłopskich w nowym kapitalistycznym rozumieniu należy co do zasady uznawać dziedziców, a nie chłopów. Z kolei wydany w 1846 r. tzw. ukaz czerwcowy istotnie ograniczał możliwość rugowania chłopów przez właścicieli ziemskich, przywracając w odniesieniu do gospodarstw obejmujących co najmniej trzy morgi gruntu stan prawny, który można określić mianem własności podzielonej. Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu Kodeks Napoleona wpłynął na kształt stosunków między dworami a chłopami. Drobiazgowa analiza pięciu zawartych w tym okresie umów znajdujących się obecnie w zasobie Archiwum Państwowego w Łodzi sugeruje, że nowoczesne francuskie prawo w bardzo niewielkim stopniu oddziaływało na stosunki własnościowe na polskiej wsi. Mocą zawieranych umów tworzono prawa rzeczowe, które można określić mianem własności podzielonej – mimo że instytucja ta została pominięta przez twórców Kodeksu Napoleona.</p> Piotr Z. Pomianowski Prawa autorskie (c) 2022 Piotr Z. Pomianowski 2022-07-10 2022-07-10 74 1 159 172 10.14746/cph.2022.1.8 Postanowienie o stopniu dozoru i opieki rządu nad duchowieństwem z 6/18 marca 1817 r. https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34680 <p>Postanowienie o stopniu dozoru i opieki rządu nad duchowieństwem rzymskokatolickim i funduszami przez nich posiadanymi zostało podpisane przez cara Aleksandra I 6/18 marca 1817 r. Nigdy jednak nie zostało ogłoszone w Dzienniku Praw Królestwa Polskiego. Mimo to obowiązywało przez cały okres zaborów. Regulowało status prawny, nie tylko duchowieństwa, ale także Kościoła katolickiego jako instytucji religijnej w sprawach: kontaktów ze Stolicą Apostolską, komunikacji duchowieństwa z rządem, obsadzania urzędów kościelnych i przyjmowania do zakonów, karności kościelnej oraz funduszów kościelnych. Do przestrzegania tego aktu prawnego zobowiązano wyraźnie wskazane w nim podmioty w hierarchicznym ustroju Kościoła katolickiego oraz władze administracyjne Królestwa Polskiego różnych szczebli z Komisją Rządową Spraw Duchownych i Oświecenia Publicznego na czele.</p> Paweł Wolnicki Prawa autorskie (c) 2022 Paweł Wolnicki 2022-07-10 2022-07-10 74 1 173 190 10.14746/cph.2022.1.9 Zagadnienie niepodzielności gospodarstw wiejskich na gruncie ustawodawstwa II RP https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34681 <p>Niekontrolowany proces podziału gospodarstw rolnych na niewydolne gospodarczo organizmy był niepożądanym elementem struktury agrarnej Polski okresu międzywojennego. Sytuacja ta uniemożliwiła rozwój nowoczesnego rolnictwa i racjonalnej polityki rolnej, a ograniczone możliwości finansowe państwa nie pozwoliły całościowo przeprowadzić reformy rolnej, której jednym z elementów było wprowadzenie zasady niepodzielności gospodarstw rolnych. Już w 1918 r. pojawiły się postulaty wprowadzenia ustawowego zakazu dzielenia gospodarstw rolnych. Problem ten częściowo rozwiązywała reforma rolna z 1925 r. przeprowadzona na podstawie ustawy z dnia 28 października 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej, która zakazywała podziału gospodarstw rolnych przez okres 25 lat. Regulacje te zostały zmienione ustawą z dnia 14 kwietnia 1937 r. o ograniczeniu obrotu nieruchomościami powstałymi z parcelacji, która zakazywała podziału wszystkich gospodarstw rolnych powstałych z parcelacji. W zakresie niepodzielności gospodarstw rolnych do Sejmu wpłynęły trzy ważne projekty, które miały ograniczyć podział gospodarstw rolnych, jeden ministra W. Stankiewicza i dwa posła F. Bartczaka, które nie stały się prawem powszechnie obowiązującym, a problem niepodzielności gospodarstw nie został rozwiązany do 1939 r.</p> Sebastian Kwiecień Prawa autorskie (c) 2022 Sebastian Kwiecień 2022-07-10 2022-07-10 74 1 193 210 10.14746/cph.2022.1.10 Uwłaczenie czci lub powadze Prezydenta RP w świetle praktyki Sądu Okręgowego w Krakowie (1933–1939) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34682 <p>Artykuł dotyczy postępowań o uwłaczenie czci i powadze Prezydenta RP, jakie toczyły się przed Sądem Okręgowym w Krakowie w latach 1933–1939, na podstawie art. 125 § 2 kodeksu karnego z 1932 r. Za przedmiot analizy posłużyły pochodzące z tego okresu repertoria karne oraz akta poszczególnych spraw. Jak udało się ustalić, w latach 1933–1939 przed Sądem Okręgowym w Krakowie toczyło się 49 spraw dotyczących uwłaczenia czci lub powadze Prezydenta, prowadzonych przeciwko 56 oskarżonym. Stanowiły one niewielki odsetek, bo jedynie 0,4% postępowań, które zostały wszczęte w analizowanym okresie przed tymże Sądem. Do naszych czasów zachowały się akta 24 spraw. Spośród 50 osób, których sprawy Sąd Okręgowy w Krakowie rozstrzygnął merytorycznie, ostatecznie prawomocnym wyrokiem skazanych zostało 35 oskarżonych, uniewinnionych natomiast 15. Pomimo tego, że za uwłaczenie czci i powadze Prezydenta kodeks karny przewidywał karę więzienia od 6 miesięcy do 5 lat, kara orzeczona prawomocnie wobec żadnego sprawcy nie przekroczyła 1 roku pozbawienia wolności. Na karę 6 miesięcy więzienia skazanych zostało 18 osób (w tym 14 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania), natomiast na karę więzienia w wymiarze od powyżej 6 miesięcy do 1 roku 16 (w tym wobec 4 wykonanie kary warunkowo zawieszono). W stosunku do jednego oskarżonego orzeczono areszt jako karę nadzwyczajnie złagodzoną.</p> Damian Szczepaniak Prawa autorskie (c) 2022 Damian Szczepaniak 2022-07-10 2022-07-10 74 1 211 252 10.14746/cph.2022.1.11 Dyskurs polityczny i prawny o ustawie z dnia 27 kwietnia 1956 r. o warunkach dopuszczalności przerywania ciąży https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34684 <p class="tekst" style="text-indent: 0cm; line-height: 150%;">Przedmiotem badawczym artykułu są argumenty przedstawione przez posłów na forum Sejmu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej I kadencji podczas prac legislacyjnych nad ustawą z dnia 27 kwietnia 1956 r. o warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz debata prawników komentujących aspekty prawne tych nowych regulacji. W debacie parlamentarnej dominowały głosy popierające ustawę, zgodne z linią partii rządzącej, ale pojawiły się też pojedyncze wypowiedzi krytyczne wobec proponowanych rozwiązań. Wśród prawników komentujących nowo uchwalone prawo pojawiły się również głosy popierające i krytyczne. Prawnicy koncentrowali się na wykładni nowego prawa, wskazując na trudności interpretacyjne czy brak regulacji części istotnych kwestii związanych z przerywaniem ciąży. Poznanie argumentów, które przedstawiali zarówno politycy, jak i prawnicy komentujący ustawę z 1956 r. o przerywaniu ciąży ma wartość historyczną, a ukazany w artykule dyskurs polityczny i prawniczy może być również interesującym materiałem, który można porównać ze współczesną debatą.</p> Marta Baranowska Paweł Fiktus Prawa autorskie (c) 2022 Marta Baranowska, Paweł Fiktus 2022-07-10 2022-07-10 74 1 253 278 10.14746/cph.2022.1.12 Polityka karna w sprawach o wykroczenia w Polsce Ludowej pod rządami kodyfikacji z 1971 r. https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34685 <p>Kompleksowa kodyfikacja prawa wykroczeń Polski Ludowej z 1971 r. zawierała nie tylko rozwiązania stworzone z myślą o surowym karaniu sprawców najpoważniejszych wykroczeń, lecz także instytucje umożliwiające prowadzenie liberalnej polityki karnej. Jednakże praktyka stosowania kodyfikacji zmierzała w kierunku stopniowego zaostrzania represji przez usytuowane w strukturach resortu spraw wewnętrznych kolegia do spraw wykroczeń. Sprawujący zwierzchnictwo nad orzecznictwem kolegiów minister spraw wewnętrznych traktował prawo wykroczeń w kategoriach instrumentu służącego zwalczaniu opozycji politycznej i trzymania w posłuchu pozostałej części społeczeństwa. Realizując wydawane przez ministra wytyczne, kolegia stosowały kary aresztu zasadniczego oraz wysokie grzywny nie tylko wobec sprawców wykroczeń o charakterze politycznym, lecz także licznych wykroczeń przeciwko porządkowi publicznemu. W latach 80. podstawowym instrumentem prowadzenia represyjnej polityki karnej była zastępcza kara aresztu, która w przeciwieństwie do aresztu zasadniczego nie podlegała kontroli sądowej. Surowe grzywny podlegające zamianie na areszt zastępczy orzekano w trybie postępowania przyspieszonego, który cechowała natychmiastowa wykonalność zapadłych orzeczeń. Złagodzenie nadmiernej represyjności orzecznictwa cechującej okres Polski Ludowej nastąpiło w wyniku przeprowadzonej po upadku systemu komunistycznego reformy ustrojowej z 1990 r. Usytuowanie kolegiów w strukturach resortu sprawiedliwości, w połączeniu z likwidacją instytucji wytycznych co do polityki orzecznictwa, stworzyło warunki do prowadzenia liberalnej polityki karnej w latach 90.</p> Marcin Łysko Prawa autorskie (c) 2022 Marcin Łysko 2022-07-10 2022-07-10 74 1 279 299 10.14746/cph.2022.1.13 Petlura, Piłsudski i rosyjski imperializm https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34688 <p>.</p> Adam Lityński Prawa autorskie (c) 2022 Adam Lityński 2022-07-10 2022-07-10 74 1 321 338 10.14746/cph.2022.1.15 Polskie Towarzystwo Historii Prawa https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34691 <p>.</p> Piotr M. Pilarczyk Prawa autorskie (c) 2022 Piotr M. Pilarczyk 2022-07-10 2022-07-10 74 1 351 352 10.14746/cph.2022.1.18 Słowo od redakcji https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/view/34670 <p>Słowo od redakcji.</p> Maksymilian Stanulewicz Prawa autorskie (c) 2022 Maksymilian Stanulewicz 2022-07-10 2022-07-10 74 1 9 10 10.14746/cph.2022.1.1