https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/issue/feed Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski 2018-10-15T02:29:32+00:00 Piotr Franciszek Neumann OCD neumann@amu.edu.pl Open Journal Systems <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br />„Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski” jest czasopismem wydawanym przez Wydział Teologiczny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pierwszy tom ukazał się w 2003 roku. Czasopismo poświęcone jest zagadnieniom z zakresu historii Kościoła w Wielkopolsce w jej granicach historycznych. Nie ogranicza się do dziejów Kościoła rzymskokatolickiego, lecz jest otwarte również na przeszłość innych wspólnot chrześcijańskich, zwłaszcza obecnych w tej części Polski licznych wspólnot ewangelickich. Ponad tysiącletnia historia chrześcijaństwa oraz rozległy obszar ziemi wielkopolskiej stwarzają wciąż nowe możliwości badawcze. Nasze czasopismo chce być miejscem publikowania nowych prac, będących wynikiem podejmowania kolejnych badań.</p><ul class="oczasopismie"><li><a href="/index.php/e/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li><li><a href="/index.php/e/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li><li><a href="/index.php/e/issue/archive">ARCHIWUM</a></li></ul><div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong><p>CEJSH, PKP Index; Google Scholar; WorldCat</p></div><div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong><p><img src="/public/piotr/ikonki/mnisw_6.png" alt="" /><br /> <!--<img src="/public/piotr/ikonki/ic_6_87.png" alt="" /></p>--></p></div><div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong>10.14746/e</div><div class="oczasopismie"><strong>ISSN: </strong>1731-0679</div><div class="oczasopismie"><strong>PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE OD 2015 R. DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:</strong><br /><a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/"><img src="/public/piotr/cc/cc_4_by_nd.png" alt="CC_by-nd/4.0" border="0" /></a></div> https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/view/15464 „Bądź pozdrowion Krzyżu Pana Wszechmocnego”. Kafel z badań archeologicznych przy ul. Za Bramką w Poznaniu 2018-10-15T02:29:29+00:00 Kateriny Zisopulu-Bleja pressto@amu.edu.pl <p>Przedmiotem artykułu jest kafel z przedstawieniem Grupy Ukrzyżowania odkryty podczas badań archeologicznych w fosie miejskiej przy ul. Za Bramką w Poznaniu. Kafle były wytworem rzemiosła garncarskiego, natomiast ich ornamentyka podlegała zmienności związanej z aktualnie panującymi trendami i stylami zdobniczymi. Omawiany zabytek datowany jest na początek XVI wieku, jego dekoracja wykonana została w oparciu o gotyckie wzory graficzne i symbolikę charakterystyczną dla sztuki pasyjnej tego okresu. Miejsce znalezienia kafla może wskazywać na fundatora pieca wywodzącego się z kręgu osób duchownych zamieszkujących w bezpośrednim sąsiedztwie kolegiaty św. Marii Magdaleny.</p> 2018-10-15T02:29:29+00:00 Copyright (c) 2017 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/view/15465 Kościoły Środy Wielkopolskiej według akt wizytacji Franciszka Ksawerego Rydzyńskiego z 1777 roku 2018-10-15T02:29:30+00:00 Piotr Franciszek Neumann neumann@amu.edu.pl <p>W XVIII wieku Środa Wielkopolska była znaczącym miasteczkiem w Wielkopolsce. Przynależała do archidiakonatu poznańskiego w diecezji poznańskiej i była siedzibą dekanatu. Kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej, wybudowany w XV wieku, posiadał rangę kolegiaty. Ponadto w mieście istniał konwent dominikanów, a na przedmieściach cztery niewielkie kościółki (oratoria). Akta wizytacji generalnej przeprowadzonej przez Franciszka Ksawerego Rydzyńskiego ukazują stan kolegiaty i innych świątyń w 1777 roku. Liczne ołtarze i dwie kaplice kolegiaty miały własne uposażenie, istniało kilka bractw, a duchowieństwo ze względu na istniejącą kapitułę i fundacje altaryjne było liczniejsze niż w wielu innych kościołach diecezji. Do artykułu został dołączony aneks, który zawiera akta wspomnianej wizytacji kościołów w Środzie w przekładzie na język polski.</p> 2018-10-15T02:29:30+00:00 Copyright (c) 2017 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/view/15466 Mowa przy pożegnaniu Wielebnych OO. Reformatów we Wronkach wygłoszona przez księdza Wincentego Kałkowskiego. Reprint źródła i komentarz 2018-10-15T02:29:30+00:00 Salezy Bogumił Tomczak pressto@amu.edu.pl <p>Klasztor we Wronkach należy do najstarszych fundacji zakonnych na terenie archidiecezji poznańskiej. Jego długą historię można podzielić na dwa okresy: dominikański i franciszkański. Okres dominikański rozpoczął się w 1279 a zakończył w 1835 roku, kiedy władze pruskie skasowały na swoim terenie zakony. Po kasacie groziła mu zamiana na cele świeckie a nawet całkowite zniszczenie. W 1854 roku powstał Komitet obywatelski, który postanowił ten pomnik wiary i polskości uratować. Ten cel udało się osiągnąć. W 1868 roku, po wykupieniu kościoła i klasztoru z rąk prywatnych, wspomniany Komitet obywatelski przekazał kościół do dyspozycji arcybiskupa gnieźnieńskiego i poznańskiego Mieczysława Halki Ledóchowskiego, ten zaś oddał go franciszkanom/reformatom. Franciszkanie pracowali przy nim zaledwie 7 lat. W 1875 roku władze pruskie zamknęły klasztor a zakonników usunęły. Publikujemy mowę, którą na pożegnanie franciszkanów wygłosił ks. Wincenty Kałkowski, wikariusz z Ostroroga, ze względu na zawartą w niej treść i wielką rzadkość tego druku. W 1924 roku franciszkanie wrócili do Wronek i w odzyskanym klasztorze urządzili niższe seminarium duchowne a w 1931 roku studium teologiczne. Od 1991 roku w klasztorze działa Wyższe Seminarium Duchowne Franciszkanów, które jest afiliowane do Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.</p> 2018-10-15T02:29:30+00:00 Copyright (c) 2017 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/view/15467 Zgubna propaganda. Reakcja nuncjusza w Warszawie na zabójstwo ks. Stanisława Streicha 2018-10-15T02:29:31+00:00 Maciej Szczepaniak pressto@amu.edu.pl <p>W 1938 roku w podpoznańskim Luboniu zastrzelono księdza Stanisława Streicha – proboszcza parafii pw. św. Jana Bosko. Zabójstwa dokonano podczas nabożeństwa, w którym brało udział około dwustu dzieci. Zabójca, komunista oddał do księdza kilka strzałów, po czym z ambony zawołał: „Niech żyje komunizm!”. Pogrzeb kapłana stał się okazją do wielu patriotycznych manifestacji. </p><p>Wydarzenia w Luboniu postrzegano w perspektywie męczeństwa, z uwagi na fakt, że zbrodni dokonano z pobudek ideologicznych. Natychmiast zainteresowały one ówczesnego nuncjusza apostolskiego w Polsce abp. Filippo Cortesiego, który dowiedział się o szczegółach zabójstwa księdza z prasy. Swoje ubolewanie wyraził on w piśmie do kard. Augusta Hlonda, prymasa Polski i ordynariusza kapłana. Nuncjusz poinformował o zbrodni także Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej. Wydaje się, że listy nuncjusza Cortesiego stanowią ciekawy przyczynek do badań źródłowych dotyczących lubońskiej zbrodni i ks. Streicha. Autor artykułu podejmuje się ich analizy w oparciu o materiały archiwalne zgromadzone w Archivio Segreto Vaticano.</p> 2018-10-15T02:29:31+00:00 Copyright (c) 2017 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/view/15468 Życie religijne mieszkańców Poznania pod okupacją niemiecką na przykładzie parafii Matki Boskiej Bolesnej 2018-10-15T02:29:31+00:00 Leszek Wilczyński pressto@amu.edu.pl <p>Artykuł przedstawia życie religijne mieszkańców Poznania w latach 1939-1945 na przykładzie parafii Matki Boskiej Bolesnej na poznańskim Łazarzu. Omówiono postawy moralno-obywatelskie duchowieństwa i wiernych, ich troskę o zapewnienie sobie minimum potrzeb kulturalnych, a także ukazano działania podziemnego systemu dobroczynnego i edukacyjnego w okupowanym mieście. Tekst prezentuje również aktywność internowanego w parafii biskupa pomocniczego poznańskiego Walentego Dymka oraz atmosferę ostatnich dni okupacji. Podstawą źródłową artykułu są zasoby Archiwum Parafii Matki Bożej Bolesnej w Poznaniu, nieliczne powojenne artykuły, a także opracowania dotyczące okupacji i omawianej parafii.</p> 2018-10-15T02:29:31+00:00 Copyright (c) 2017 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/view/15469 Pobór kleryków do wojska jako forma represji władz komunistycznych wobec Kościoła katolickiego. Alumni-żołnierze archidiecezji poznańskiej 2018-10-15T02:29:31+00:00 Leszek Wilczyński pressto@amu.edu.pl <p>Po raz pierwszy poboru kleryków do służby w Ludowym Wojsku Polskim dokonano w 1955 roku. Była to nowa metoda represji zastosowana wobec Kościoła katolickiego, zaś jej celem było zniechęcenie kandydatów do kapłaństwa do realizacji obranej drogi życiowej. Kres tym prześladowaniom położył dopiero wybór papieża-Polaka na Stolicę Piotrową. Ogółem w latach 1955-1979 represjonowano 2.713 kleryków w całej Polsce.</p><p>Artykuł omawia tło historyczne, motywacje władz komunistycznych, przeciwdziałanie ze strony Episkopatu Polski i poszczególnych hierarchów, akcentując w sposób szczególny działania ochronne podejmowane przez duchowieństwo archidiecezji poznańskiej wobec młodzieży kleryckiej służącej w Ludowym Wojsku Polskim. Podstawą źródłową była korespondencja kleryków z przełożonymi seminarium oraz opracowania dotyczące najnowszej historii państwa i Kościoła.</p> 2018-10-15T02:29:31+00:00 Copyright (c) 2017