Materiały warmińskie w ankietach Georga Wenkera do Deutscher Sprachatlas - Krystyna Rembiszewska, Dorota (Gwary Dziś, 2025)
W tekście scharakteryzowano ankiety do Niemieckiego atlasu językowego z obszaru dzisiejszej Warmii. Są to tłumaczenia zdań z języka niemieckiego na gwarę warmińską ze wsi z powiatów olsztyńskiego i reszelskiego zapisane w drugiej połowie XIX w. Materiały te mogą posłużyć do rekonstrukcji ówczesnej gwary, a także być źródłem informacji o cechach dialektalnych dla depozytariuszy gwary warmińskiej. W ankietach zostały udokumentowane charakterystyczne dla omawianego obszaru cechy fonetyczne takie, jak: brak mazurzenia, asynchroniczna wymowa spółgłosek wargowych miękkich (mnieć ‘mieć’) i redukcja spółgłosek wargowych jako konsekwencja tej asynchronii (pozie ‘powie’), jotacja nagłosowej samogłoski i (jiść ‘iść’), wymowa przedniej samogłoski nosowej ę jako aj (gajsi ‘gęsi’). Ankiety Wenkera pokazują także konkurowanie leksemów polskich i niemieckich na oznaczenie tego samego desygnatu, np. do młócki – do draszowania, gospodarz – gbur, ciasto – kuch. Komentarze do ankiet, zapisywane przez miejscowych nauczycieli, w odpowiedzi na pytanie o skład ludnościowy i używany język, wskazują dobitnie na przewagę gwar warmińskich w drugiej połowie XIX w. jako podstawowego kodu komunikacyjnego.