{\rtf1\ansi\ansicpg1250\uc1\deff1\deflang1045\deflangfe1045{\fonttbl{\f0\froman\fcharset0\fprq2{\*\panose 02020603050405020304}Times New Roman;}{\f1\froman\fcharset238\fprq2 Times New Roman;}{\f2\froman\fcharset161\fprq2 Times New Roman;}{\f3\froman
\fcharset162\fprq2 Times New Roman;}{\f4\froman\fcharset186\fprq2 Times New Roman;}{\f5\froman\fcharset204\fprq2 Times New Roman;}{\f6\froman\fcharset2\fprq2{\*\panose 05050102010706020507}Symbol;}{\f7\fnil\fcharset2\fprq2{
\*\panose 05000000000000000000}Wingdings;}{\f8\froman\fcharset2\fprq2{\*\panose 05020102010507070707}Wingdings 2;}{\f9\froman\fcharset2\fprq2{\*\panose 05040102010807070707}Wingdings 3;}}{\colortbl;\red0\green0\blue0;\red0\green0\blue255;\red0\green255
\blue255;\red0\green255\blue0;\red255\green0\blue255;\red255\green0\blue0;\red255\green255\blue0;\red255\green255\blue255;\red0\green0\blue128;\red0\green128\blue128;\red0\green128\blue0;\red128\green0\blue128;\red128\green0\blue0;\red128\green128\blue0;
\red128\green128\blue128;\red192\green192\blue192;}{\stylesheet{\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs24\cgrid \snext0 Normal;}{\*\cs1\additive Default Paragraph Font;}}{\*\listtable{\list\listtemplateid811315295
\listsimple1{\listlevel\levelnfc0\levelnfcn0\leveljc0\leveljcn0\levelfollow0\levelstartat1\levelspace288\levelindent0{\leveltext\'03[\'00];}{\levelnumbers\'02;}\fs18\expnd0\expndtw-4\cgrid \fi0\li0\jclisttab\tx288}\listid27712322}}{\*\listoverridetable{
\listoverride\listid27712322\listoverridecount0\ls1}}
{\info{\version1}{\creatim\yr2015\mo10\dy9\hr0\min43}}\paperw9638\paperh13776\margl1032\margr2846\margt980\margb764\deftab720\widowctrl\ftnbj\aenddoc\formshade\viewkind1\viewscale100\pgbrdrhead\pgbrdrfoot\fet0\useltbaln\jexpand\noxlattoyen\expshrtn
\noultrlspc\dntblnsbdb\nospaceforul\horzdoc\ftnlytwnine\nolnhtadjtbl\useltbaln\alntblind\lytcalctblwd\lyttblrtgr\lnbrkrule\nobrkwrptbl\snaptogridincell\ApplyBrkRules\allowfieldendsel\asianbrkrule\newtblstyruls\nogrowautofit\sectd\stextflow0\margrsxn2786
\margbsxn734\linex0\sectdefaultcl{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft6053\shptop38\shpright7699\shpbottom1170\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz1\shplid1027{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{
\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{
\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 13421772}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 1920739259}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \li144\sb78\sl-243\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs21\expnd0\expndtw-4\b\cf1\cgrid {Images
\par }\ri288\sb0\sa124\sl-227\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd-2\expndtw-10\b0\cgrid {vol. XI/no.20 Pozna}{\f1\cgrid \'f1 2012 }{\f1\fs18\cgrid ISSN }{\f1\cgrid 1731-450X
\par }}}}\pard\plain \qr\sl-276\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd2\expndtw14\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\ql\sb336\sl-420\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs37\expnd-1\expndtw-7\i\charscalex95\cgrid {Scenariusz filmowy i jego odmiany.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw0\cgrid {Studium przedmiotu
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft6077\shptop472\shpright7914\shpbottom721\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz2\shplid1028{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 3944149304}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-235\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs21\expnd0\expndtw-2\b\cgrid {Wprowadzenie
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb466\sl-247\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\cgrid {Pocz}{\f1\cgrid \'b9tkowo ten artyku\'b3 mia\'b3 nosi\'e6 nieco inny tytu\'b3 }{\f1\i\cgrid Gatunki sce\-nariusza}{\f1
\cgrid , ale ostatecznie postanowi\'b3em z niego zrezygnowa\'e6, aby nie zaciemnia\'e6 poj\'eacia gatunku filmowego. Kategoria ta odnosi si\'ea bowiem }{\f1\i\cgrid stricte }{\f1\cgrid do genologii kina[}{\f1\b\super\cgrid 1}{\f1\cgrid ] i nie powinna by
\'e6 rozszerzana na \'96 b\'ead\'b9ce czym\'9c zasadniczo innym, jako domena tw\'f3rczo\'9cci literackiej i paralite\-rackiej \'96 formy scenariusza.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-1\cgrid {Celem poni}{\f1\cgrid \'bfszego studium jest zaprezentowanie zbioru kluczo\-wych poj\'ea\'e6 dotycz\'b9cych scenariusza. Potrzeb\'ea takiej kompleksowej pre\-zentacji wywo\'b3uje permanentny chao
s terminologiczny, z jakim mamy wsp\'f3\'b3cze\'9cnie do czynienia w rodzimej praktyce scenariopisarskiej i fil\-mowej. \'d3w chaos to symptom d\'b3ugotrwa\'b3ego regresu w tej dziedzinie. Nasza terminologia scenariuszowa okazuje si\'ea w praktyce uboga i
 bardzo daleka od precyzji. Nietrudno zauwa\'bfy\'e6, i\'bf \'96 mimo szeregu pr\'f3b podej\-mowanych w ostatnich dwu dekadach[}{\f1\b\super\cgrid 2}{\f1\cgrid ] \'96 delikatnie m\'f3wi\'b9c, ci\'b9gle jeszcze przedstawia ona wiele do \'bfyczenia. Cierpi 
na tym nie tylko \'9crodo\-wiskowy uzus j\'eazykowy. Traci r\'f3wnie\'bf sfera praktyki scenariopisarskiej, w kt\'f3rej \'96 nawet u zawodowc\'f3w, nie wspominaj\'b9c o amatorach \'96 bardzo rzadko daje si\'ea zaobserwowa\'e6 klarown\'b9 \'9cwiadomo\'9c
\'e6 r\'f3\'bfnic, warunkuj\'b9\-c\'b9 sprawne i tw\'f3rcze korzystanie przez autor\'f3w z rozmaitych odmian scenariusza.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft6077\shptop256\shpright7914\shpbottom553\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz3\shplid1029{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 2937230809}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sa34\sl-249\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs21\expnd0\expndtw-2\b\cgrid {W }{\fs20\cgrid stron}{\f1\fs20\cgrid \'ea 
diagnozy
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb248\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd-1\expndtw-5\cgrid {Istnieje kilka powod\'f3w, dla kt\'f3rych scenariusz nie jest mocn}{\f1\cgrid \'b9 stron\'b9 polskiego ki
na wsp\'f3\'b3czesnego. Pierwszy z nich stanowi jego dwu\-znaczny status tworu z natury swej \'84gorszego\'94, polegaj\'b9cy na zawieszeniu pomi\'eadzy dwiema \'84prawdziwymi\'94 sztukami, czyli literatur\'b9 i filmem[}{\f1\b\super\cgrid 3}{\f1\cgrid ]. W
 konsekwencji takiego dezawuuj\'b9cego wysi\'b3ek scenarzysty podej\'9ccia pi\-sanie scenariuszy uchodzi u nas ci\'b9gle za co\'9c ma\'b3o wartego i nietw\'f3rcze\-go, co nie mie\'9cci si\'ea w poj\'eaciu \'84prawdziwej\'94 tw\'f3rczo\'9cci. Scenarzysta t
o na\-wet nie autor ca\'b3\'b9 g\'eab\'b9, raczej wyrobnik, dostawca literackiego surowca.
\par }\sb3\sa270\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw0\cgrid {Scenariusz \'84po polsku\'94 bywa traktowany bez szacunku, jako swego rodzaju z}{\f1\cgrid \'b3o konieczne. Po co przelewa\'e6 projekt na papier, skoro
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn1042\margrsxn632\margbsxn734\sbknone\cols2\colno1\colw3844\colsr216\colno2\colw3844\colsr0\linex0\sectdefaultcl{\pntext\pard\plain \fs18\expnd0\expndtw-4\cgrid [1]\tab}\pard \ri72\sb11\sl-220\slmult0
\nowidctlpar\jclisttab\tx288{\*\pn \pnlvlbody\ilvl0\pnf0\pnfs18\pnulnone\pndec\pnstart1\pnindent0\pnhang\pnsp288{\pntxtb [}{\pntxta ]}}\ls1\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs18\expnd0\expndtw-4\cgrid {M. Hendrykowski, }{\fs19\i
\cgrid S}{\f1\fs19\i\cgrid \'b3ownik termin\'f3w filmowych}{\f1\cgrid , Pozna\'f1 1994; idem, }{\f1\fs19\i\cgrid Leksykon gatunk\'f3w filmowych}{\f1\cgrid , Pozna\'f1 2001.
\par }\ri0\sb17\sl-219\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd-1\expndtw-7\cgrid {Mam tu przede wszystkim na my}{\f1\cgrid \'9cli dwie cenne pozycje ksi\'b9\'bfkowe: Macieja Karpi\'f1skiego }{\f1\fs19\i\cgrid Niedosko\-na\'b3e odbicie. O sztuce scenariusza
 filmowego dla scena\-rzyst\'f3w, dla przysz\'b3ych scenarzyst\'f3w i dla wszystkich, kt\'f3rzy kochaj\'b9 kino }{\f1\cgrid (Warszawa 1995; wydanie drugie:
\par }{\fs16\column}\pard \sb25\sl-219\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs19\expnd-1\expndtw-8\i\cgrid {Niedoskona}{\f1\cgrid \'b3e odbicie. Warsztat scenarzysty filmowego}{\f1\fs18\i0\cgrid , Warszawa 2006) oraz
 Remigiusza Bociana i Micha\'b3a J. Zab\'b3ockiego }{\f1\cgrid Angielsko-polski s\'b3ownik termin\'f3w filmowych, telewizyjnych i wideo }{\f1\fs18\i0\cgrid (Wroc\'b3aw 2001).
\par }{\pntext\pard\plain \fs18\expnd0\expndtw-4\cgrid [1]\tab}\pard \ri144\sl-216\slmult0\nowidctlpar\jclisttab\tx288{\*\pn \pnlvlbody\ilvl0\pnf0\pnfs18\pnulnone\pndec\pnstart2\pnindent0\pnhang\pnsp288{\pntxtb [}{\pntxta ]}}\ls1\aspalpha\aspnum\faroman
\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs18\expnd-1\expndtw-7\i0\cgrid {Zob. M. Karpi}{\f1\cgrid \'f1ski, }{\f1\fs19\i\cgrid Mi\'eadzy filmem i literatur\'b9}{\f1\cgrid , w: idem, }{\f1\fs19\i\cgrid Niedoskona\'b3e odbicie. Warsztat scenarzysty filmowego, }{\f1
\cgrid op. cit., s. 42 i nast.
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn2844\margrsxn964\margtsxn600\margbsxn730\linex0\sectdefaultcl{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2224\shptop44\shpright-305\shpbottom287\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1
\shpz4\shplid1030{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{
\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{
\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 3402398708}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \qr\sl-234\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap
\nooverflow\adjustright \fs21\expnd0\expndtw-2\b\cgrid {134
\par }}}}\pard\plain \sb38\sl-199\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs17\expnd-3\expndtw-16\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\qj\sb159\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {w}{\f1\cgrid \'b3a\'9cciwy tw\'f3rca, czyli re\'bfyser, ma przecie\'bf swoje dzie\'b3o w g\'b3owie. Jemu naj\'b3atwiej b\'eadzie sporz\'b9dzi\'e6 scenariusz w\'b3asnego p
omys\'b3u na film. Nie jest dzie\'b3em przypadku, \'bfe gros produkcji \'96 zar\'f3wno fabularnych, jak i dokumentalnych \'96 stanowi\'b9 filmy, w kt\'f3rych autorem (b\'b9d\'9f te\'bf wsp\'f3\'b3\-autorem) scenariusza okazuje si\'ea re\'bfyser. Do osobne
j dyskusji pozo\-stawiam kwesti\'ea, czy ka\'bfdy polski re\'bfyser \'84z natury rzeczy\'94 potraf napi\-sa\'e6 dobry scenariusz, obywaj\'b9c si\'ea bez udzia\'b3u i pomocy zawodowego scenarzysty.
\par }\fi504\sb0\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright {Pow\'f3d drugi jest natury historycznej i wi}{\f1\cgrid \'b9\'bfe si\'ea z pasmem nega\-tywnych do\'9cwiadcze\'f1 rodzimego \'9crodowiska filmowego. Nie spos\'f3b pomin\'b9\'e6 zasz\'b3o\'9cci, jak
\'b9 przez wiele lat stanowi\'b3o traktowanie scenariusza przez decydent\'f3w. Z jednej strony mamy znan\'b9 w autorytarnym systemie zarz\'b9dzania kinematografi\'b9 praktyk\'ea niezliczonych poprawek oraz urz\'ea\-dowego kaga\'f1ca nak\'b3adanego na proj
ekt w postaci tzw. \'bfelaznego sceno\-pisu. Z drugiej za\'9c \'96 niby-scenariusz pisany jako \'84podk\'b3adka\'94 do zatwier\-dzenia danego projektu przez administracj\'ea, umo\'bfliwiaj\'b9ca skierowanie filmu do produkcji.
\par }{Polscy filmowcy w nieustannej grze prowadzonej w czasach PRL z w}{\f1\cgrid \'b3adzami kinematografii wynale\'9fli osobliwy patent w postaci scenariu\-sza jako atrapy maskuj\'b9cej w\'b3a\'9cciwe intencje autora}{\f1\fs19\cgrid [}{\f1\fs19\b\super
\cgrid 4}{\f1\fs19\cgrid ]}{\f1\cgrid . Istnieje r\'f3wnie\'bf odwrotna strona tego samego zjawiska, doskonale zilustrowana przez Stanis\'b3awa Barej\'ea w }{\f1\i\cgrid Misiu }{\f1\cgrid na przyk\'b3adzie }{\f1\i\cgrid Ostatniej par\'f3weczki hrabiego Ba
rry Kenta}{\f1\cgrid . Chodzi mianowicie o proceder kierowania do realizacji hor\-rendalnych bubli scenariuszowych, kt\'f3rych ideologiczna s\'b3uszno\'9c\'e6 nie tylko zosta\'b3a potwierdzona urz\'eadow\'b9 piecz\'eaci\'b9 przez w\'b3adze, ale, co wi\'ea
\-cej, b\'eadzie chroniona na dalszych etapach produkcji i dystrybucji filmu, w\'b3\'b9cznie z adoracj\'b9 ze strony us\'b3u\'bfnych recenzent\'f3w.
\par }\sb3\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw0\cgrid {I wreszcie pow\'f3d trzeci. Jest nim idiosynkrazja wobec wszelkich zmian, absolutna niech}{\f1\cgrid \'ea\'e6 do dokonywania jakichkolwiek poprawek w projekcie sk\'b3adanym przez au
tora scenariusza. Mo\'bfna j\'b9 jeszcze zrozu\-mie\'e6 w odniesieniu do praktyk peerelowskich nagminnie uprawianych w trybie administracyjnej ingerencji. Od tamtego czasu jednak wiele si\'ea w polskim kinie zmieni\'b3o, cho\'e6 nie zmieni\'b3 si\'ea zasa
dniczo spos\'f3b podej\-\'9ccia filmowc\'f3w do scenariusza, kt\'f3ry nadal pe\'b3ni rol\'ea pierwszego sza\'f1ca obrony reduty wolno\'9cci kina autorskiego w rodzimym wydaniu.
\par }\sb0\sa306\nowidctlpar\adjustright \expnd-1\expndtw-5\cgrid {Tak zwany film autorski zdoby}{\f1\cgrid \'b3 sobie u nas niezas\'b3u\'bfenie wysok\'b9 pozycj\'ea: jedynie \'84prawdziwej\'94 tw\'f3rczo\'9cci w sferze sztuki filmowej. Skutki znamy. Zabs
olutyzowana ponad wszelk\'b9 miar\'ea \'84sztuka\'94 wypar\'b3a niemal ca\'b3kowicie ze \'9cwiadomo\'9cci \'84autor\'f3w filmowych\'94 poj\'eacie kunsztu, w tym mi\'eadzy innymi kunsztu pisania scenariusza filmowego. To przecie\'bf tylko atrapa i surogat.
 Produkt zast\'eapczy i tymczasowy. Tw\'f3rca scenariusza doskonale wie, \'bfe z jego dzie\'b3em b\'eadzie tak jak z projektem osiedla w }{\f1\i\cgrid Poszukiwanym, poszukiwanej }{\f1\cgrid (\'84jezioro damy tutaj\'94). Nie trzeba si\'ea wi\'eac
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn620\margrsxn1054\margtsxn600\margbsxn730\sbknone\cols2\colno1\colw3844\colsr216\colno2\colw3844\colsr0\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \sb9\sl-220\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap
\nooverflow\adjustright \fs17\cgrid {[}{\fs18\b\cgrid 4}{] Pisa}{\f1\cgrid \'b3em o tym szerzej, omawiaj\'b9c modelowy dla tego zjawiska przyk\'b3ad scenariusza autorstwa Janusza G\'b3owackiego, Marka Piwowskiego, Andrzeja
\par }{\fs16\column}\pard \qj\sb15\sl-219\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright {Barszczy}{\f1\cgrid \'f1skiego i Jerzego Karaszkiewicza, w ksi\'b9\'bfce }{\f1\i\cgrid Rejs}{\f1\cgrid , Pozna\'f1 2005, seria Klasyka Ki
na.
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn926\margrsxn585\margtsxn600\margbsxn730\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \li3024\sb59\sl-219\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs17\expnd-1\expndtw-6\cgrid {SCENARIUS
Z FILMOWY I JEGO ODMIANY }{\fs20\b\cgrid 135
\par }\qj\li72\ri2160\sb117\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw0\cgrid {w trakcie pisania specjalnie trudzi}{\f1\cgrid \'e6 i wysila\'e6, re\'bfyser i tak przecie\'bf od niego odejdzie (patrz pow\'f3d drugi).
\par }\fi576\sb0\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd-1\expndtw-6\cgrid {\'84Kino artystyczne\'94 i \'84film autorski\'94 ci}{\f1\cgrid \'b9gle jeszcze funkcjonuj\'b9 w Polsce na zasadzie por\'eacznego usprawiedliwienia my\'9clowej tandety i niep
isanego prawa do warsztatowej bylejako\'9cci. Nieudany film to nadal niespe\'b3nione \'84dzie\'b3o sztuki\'94, kt\'f3re nie do ko\'f1ca si\'ea tw\'f3rcy uda\'b3o. Podczas gdy }{\f1\i\cgrid Ewa chce spa\'e6}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid N\'f3\'bf w wodzie}{
\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid Sami swoi}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid Ja gor\'ea!}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid Trzeba zabi\'e6 t\'ea mi\'b3o\'9c\'e6}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid Poszukiwany, poszukiwana}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid Vabank}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid Se
ksmisja}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid Diabelska edukacja}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid W\'9cr\'f3d nocnej ciszy}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid Wielki Szu }{\f1\cgrid i }{\f1\i\cgrid \'af\'f3\'b3ty szalik }{\f1\cgrid to zaledwie (c\'f3\'bf z tego, \'bfe atrakcyjne i
 ch\'eatnie ogl\'b9dane) kino gatunk\'f3w, kt\'f3re \'96 jako domena kultury popular\-nej \'96 nigdy nie b\'eadzie kinem artystycznym, czytaj: wielk\'b9 sztuk\'b9.
\par }\expnd0\expndtw-2\cgrid {W tym fa}{\f1\cgrid \'b3szywym mniemaniu, braku odpowiednich kryteri\'f3w i og\'f3lnej nieznajomo\'9cci rzeczy tkwi szkodliwy anachronizm. Kunszt sce\-nariopisania, kt\'f3rego zas\'b3u\'bfony presti\'bf i donios\'b3e znaczen
ie obserwowa\'e6 mo\'bfna w profesjonalnej tw\'f3rczo\'9cci filmowej za granic\'b9, ma to do siebie, \'bfe umiej\'eatnie i nader skutecznie korzysta z istnienia r\'f3\'bfnych form i od\-mian funkcjonalnych scenariusza. Polskie kino fabularne, dokumentalne
 i animowane wyra\'9fnie odstaje pod tym wzgl\'eadem od innych kinemato\-grafii i ma na tym polu sporo do nadrobienia. Im szybciej dotychczasowy status scenariusza ulegnie zmianie, tym wi\'eacej dobrze zrobionych pol\-skich film\'f3w mamy szans\'ea wyprod
ukowa\'e6 i zobaczy\'e6 na ekranach.
\par }\sb3\nowidctlpar\adjustright {Lekcewa}{\f1\cgrid \'bf\'b9cy stosunek do tw\'f3rczo\'9cci scenariuszowej i zwi\'b9zane z tym wieloletnie zaniedbania systemowe doprowadzi\'b3y w polskim kinie do sytuacji, w kt\'f3rej \'96 w \'9cwiadomo\'9cci zawodowej
 ludzi filmu \'96 funkcjo\-nuj\'b9 (i to na og\'f3\'b3 w wersji bardzo schematycznej) zaledwie cztery kursu\-j\'b9ce w obiegu terminy: nowela, scenariusz, scenopis i scenopis obrazko\-wy. Ca\'b3a reszta natomiast, je\'9cli w og\'f3le si\'ea pojawia, zdaje
 si\'ea egzystowa\'e6 na ca\'b3kiem innych prawach: poj\'ea\'e6 dodatkowych, okazjonalnych i w grun\-cie rzeczy lekcewa\'bfonych jako ma\'b3o istotne.
\par }\sb0\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw0\cgrid {Na co dzie}{\f1\cgrid \'f1 wok\'f3\'b3 scenariusza panuje u nas chroniczne i perma\-nentne pomieszanie materii. Uporz\'b9dkowanie istniej\'b9cego ba\'b3aganu ter\-minologicznego nie
 jest spraw\'b9 prost\'b9 tak\'bfe z tego powodu, \'bfe poszcze\-g\'f3lne terminy by\'b3y i s\'b9 nadal u\'bfywane w spos\'f3b bardzo dowolny i nie\-ostry znaczeniowo. Z\'b3y stan praktyki tw\'f3rczej dotycz\'b9cej scenariopisar\-stwa znajduje swoje zwier
ciadlane odbicie i swoiste potwierdzenie w z\'b3ym stanie nazewnictwa (resp. teorii praktyki) dotycz\'b9cej tej dziedziny tw\'f3r\-czo\'9cci filmowej.
\par }\sb1\sa371\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-1\cgrid {Rzec by mo}{\f1\cgrid \'bfna, i\'bf mamy do czynienia z pogl\'b9dow\'b9 ilustracj\'b9 kla\-sycznej tezy j\'eazykoznawczej Sapira\'96Whorfa}{\f1\fs19\cgrid [}{\f1\fs19\b\super\cgrid 5}{\f1
\fs19\cgrid ]}{\f1\cgrid , na mocy kt\'f3rej ubogi b\'b9d\'9f te\'bf bogaty zas\'f3b poj\'ea\'e6 danego j\'eazyka staje si\'ea funkcj\'b9 analogicznie rozwini\'eatej, zapisanej w danym j\'eazyku, praktyki \'bfyciowej. Okazuje si\'ea
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn926\margrsxn585\margtsxn600\margbsxn730\sbknone\cols2\colno1\colw3860\colsr347\colno2\colw3860\colsr0\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \li72\ri144\sb11\sl-219\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman
\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs17\cgrid {[}{\b\cgrid 5}{] Chodzi o tzw. prawo relatywizmu j}{\f1\cgrid \'eazykowego \'96 koncepcj\'ea sformu\'b3owan\'b9 oko\'b3o roku 1936 przez dw\'f3ch ameryka\'f1skich lingwist\'f3w i antropolog\'f3w kultury Edwarda
 Sapira i Benjamina Lee Whorfa, w my\'9cl kt\'f3rej u\'bfywany j\'eazyk wp\'b3ywa w mniejszym
\par }{\fs16\column}\pard \sb11\sl-219\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright {lub wi}{\f1\cgrid \'eakszym stopniu na spos\'f3b my\'9clenia jego u\'bfyt\-kownik\'f3w. Zob. E. Sapir, }{\f1\fs18\i\cgrid Kultura, j\'eazyk,
 osobowo\'9c\'e6: wybrane eseje}{\f1\cgrid , prze\'b3. B. Stanosz, R. Zimand, Warszawa 1978, oraz B.L.Whorf, }{\f1\fs18\i\cgrid J\'eazyk, my\'9cl i rzeczywisto\'9c\'e6}{\f1\cgrid , prze\'b3. T. Ho\'b3\'f3wka, Warszawa 2002.
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn2844\margrsxn964\margtsxn620\margbsxn729\linex0\sectdefaultcl{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2230\shptop26\shpright-319\shpbottom266\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1
\shpz5\shplid1031{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{
\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{
\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 2176766527}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \qr\sl-232\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap
\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-1\b\cgrid {136
\par }}}}\pard\plain \sb1\sl-221\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs17\expnd-3\expndtw-16\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\qj\sb153\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {w\'f3wczas ewidentnym }{\f1\cgrid \'9cwiadectwem \'96 ugruntowanego b\'b9d\'9f, przeciwnie, znikomego \'96 do\'9cwiadczenia jego u\'bfytkownik\'f3w. Brakuje nam zar\'f3wn
o por\'eacznych fachowych nazw, jak i zaawansowanej w swym rozwoju prak\-tyki tw\'f3rczej. Istnieje zatem potrzeba wy\'bfszego ni\'bf dot\'b9d poziomu refleksji nad kunsztem scenariopisania, kt\'f3ra czyni rzecz wszechstronnie u\'bfyteczn\'b9 i wymusza ru
ch poj\'eaciowy wok\'f3\'b3 scenariusza i poszczeg\'f3lnych jego odmian.
\par }\fi504\sb1\nowidctlpar\adjustright {Niski stopie}{\f1\cgrid \'f1 rozwoju sztuki pisania scenariuszy we wsp\'f3\'b3czesnej kinematografii polskiej wida\'e6 jak na d\'b3oni w samej terminologii. Znajduje on swoje odzwierciedlenie w braku dystynkcji se
mantycznej pomi\'eadzy terminami dotycz\'b9cymi rozmaitych odmian scenariusza i specyfiki tego kunsztu. Najwy\'bfszy czas sprawi\'e6, aby nie tylko same terminy, ale i okre\-\'9clane takim czy innym mianem r\'f3\'bfnorodne formy scenariusza zacz\'ea\'b3y 
na co dzie\'f1 funkcjonowa\'e6 w \'9crodowiskowym obiegu jako wyraz wy\'bfszej ni\'bf dot\'b9d profesjonalnej \'9cwiadomo\'9cci ludzi filmu na temat tego, czym by\'b3, czym jest i czym powinien by\'e6 scenariusz filmowy z prawdziwego zda\-rzenia.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2230\shptop259\shpright-353\shpbottom489\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz6\shplid1032{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 3860756788}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \qr\sl-217\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs19\expnd0\expndtw-4\b\cgrid {Scenariusz jako proces
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb244\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-1\cgrid {Jedn}{\f1\cgrid \'b9 ze spraw o zasadniczym znaczeniu dla polskiego kina jest opaczne traktowanie scenariu
sza jako czego\'9c, co tworzy si\'ea jednokrotnie. Z regu\'b3y bywa on uwa\'bfany przez pisz\'b9cych za struktur\'ea sztywn\'b9, \'84goto\-w\'b9\'94, statyczn\'b9 i \'96 w poczuciu jego autora \'96 definitywnie zamkni\'eat\'b9. Oponenci dynamicznego podej
\'9ccia do pierwotnej struktury scenariusza pos\'b3uguj\'b9 si\'ea przy tym pozornym argumentem autonomii sztuki filmo\-wej i rzekomej nieoznaczono\'9cci procesu tw\'f3rczego w filmie autorskim. Reaguj\'b9 niema\'b3ym zdziwieniem i zak\'b3opotaniem, s\'b3
ysz\'b9c, \'bfe nad sce\-nariuszem arcydzie\'b3a kina autorskiego, jakim jest }{\f1\i\cgrid Osiem i p\'f3\'b3}{\f1\cgrid , pracowa\'b3o a\'bf czterech autor\'f3w: Ennio Flaiano, Tullio Pinelli, Federico Fellini i Bru\-nello Rondi}{\f1\fs19\cgrid [}{\f1
\fs19\b\super\cgrid 6}{\f1\fs19\cgrid ]}{\f1\cgrid .
\par }\sb1\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {Spora cz}{\f1\cgrid \'ea\'9c\'e6 naszych filmowc\'f3w wykazuje na tym polu zaskakuj\'b9\-ce niezrozumienie tego, czym jest scenariusz i jaka powinna by\'e6 jego rola w procesie tw\'f3rczym. Gdyby
 zapyta\'e6 ekspert\'f3w Polskiego Instytutu Sztu\-ki Filmowej, zajmuj\'b9cych si\'ea tw\'f3rczo\'9cci\'b9 fabularn\'b9, dokumentaln\'b9, a tak\-\'bfe ekspert\'f3w oceniaj\'b9cych scenariusze film\'f3w animowanych \'96 potwier\-dz\'b9 oni zgodnie, \'bfe g
ros ocenianych i kierowanych do produkcji projek\-t\'f3w zawiera pierwsz\'b9 i zarazem ostatni\'b9 wersj\'ea scenariusza, kt\'f3rego kszta\'b3tu sam scenarzysta \'96 uwa\'bfaj\'b9c go za ostateczny \'96 nie zamierza ani na jot\'ea zmienia\'e6 i got\'f3w j
est broni\'e6 do upad\'b3ego przed jak\'b9kolwiek \'84obc\'b9\'94 ingerencj\'b9.
\par }\sb3\sa288\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-3\cgrid {Powiedzmy sobie wprost: dop\'f3ki nie zmienimy takiego podej}{\f1\cgrid \'9ccia, nasze scenariusze \'96 wbrew dobremu, je\'9cli nie wr\'eacz doskona\'b3emu samo\-poczuciu ich autor\'f3w 
\'96 pozostan\'b9 tworami niewydarzonymi: prowizo\-rycznymi, u\'b3omnymi, kad\'b3ubowymi i w gruncie rzeczy nienadaj\'b9cymi si\'ea do realizacji. Nie przesz\'b3y one bowiem w fazie pracy nad nimi konieczne\_}{\f1\fs24\expnd0\expndtw0\cgrid 
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn614\margrsxn994\margtsxn620\margbsxn729\sbknone\cols2\colno1\colw3840\colsr290\colno2\colw3840\colsr0\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \sb11\sl-217\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap
\nooverflow\adjustright \fs17\cgrid {[}{\fs18\b\cgrid 6}{] Gwoli }{\f1\cgrid \'9ccis\'b3o\'9cci nale\'bfy w tym miejscu doda\'e6, i\'bf nowel\'ea filmow\'b9 }{\f1\fs18\i\cgrid Osiem i p\'f3\'b3 }{\f1\cgrid napisa\'b3o dw\'f3ch autor\'f3w:
\par }{\fs16\column}\pard \qj\sb5\sl-220\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright {Federico Fellini i Ennio Flaiano. Scenariusz natomiast stworzy}{\f1\cgrid \'b3 na jej podstawie wspomniany kwartet.
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn1027\margrsxn2781\margtsxn620\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \li1368\sa115\sl-258\slmult0\nowidctlpar\tx4032\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs14\cgrid {MOVING AHEAD INTO
 THE PAST...\tab }{\fs20\b\cgrid 137
\par }\pard \qj\sl-247\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\cgrid {go testu krytycznej lektury os\'f3b trzecich, zmierzaj}{\f1\cgrid \'b9cej do wyeliminowa\-nia ich s\'b3abo\'9cci, z jednej stro
ny, i wydobycia ich zalet \'96 z drugiej.
\par }\fi648\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw0\cgrid {Podkre}{\f1\cgrid \'9clam:krytyczna lektura ka\'bfdego polskiego scenariusza (oboj\'eatne w tym miejscu, czy chodzi o film fabularny, dokument, etiud\'ea studenck\'b9 czy animacj\'ea) powinna by
\'e6 }{\f1\i\cgrid conditio sine qua non}{\f1\cgrid , wymogiem obligatoryjnym we wszelkich procedurach kwalifikacyjnych przed pod\-j\'eaciem ostatecznej decyzji o finansowaniu i skierowaniu projektu do realizacji.
\par }\fi504\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-3\cgrid {Za podej}{\f1\cgrid \'9cciem takim przemawia jeden zasadniczy czynnik, mia\-nowicie najlepiej poj\'eate dobro przysz\'b3ego filmu. Ch\'b3odne oko wytrawne\-go lektora (dawniej ki
m\'9c takim by\'b3 kierownik literacki zespo\'b3u filmo\-wego: Tadeusz Konwicki, Witold Zalewski, Boles\'b3aw Micha\'b3ek, Juliusz Burski i in.) to dopiero pocz\'b9tek niewidocznego dla profan\'f3w, lecz pierw\-szorz\'eadnie wa\'bfnego dla wszystkich zain
teresowanych, z\'b3o\'bfonego proce\-su przekszta\'b3cania literackiego zarysu filmu w jego \'96 coraz bardziej wyra\-zisty i klarowny \'96 finalny kszta\'b3t ekranowy. Scenariusz jest i zapewne na zawsze pozostanie dzie\'b3em autorskim. Nie nale\'bfy on 
jednak do domeny literatury i w \'bfadnym razie nie powinien by\'e6 traktowany na prawach samoistnego dzie\'b3a literackiego. Nie taki bowiem jest jego status i nie na tym polega jego funkcja. Dawno temu, ju\'bf przed wojn\'b9, Erwin Panofsky napisa\'b3: 
\'84Dobry scenariusz nie bywa dobr\'b9 lektur\'b9 i rzadko kiedy og\'b3asza si\'ea go drukiem\'94.
\par }\sb4\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {Najwy}{\f1\cgrid \'bfszy czas odes\'b3a\'e6 do lamusa pokr\'eatny pseudoargument cz\'ea\-\'9cci autor\'f3w-scenarzyst\'f3w m\'f3wi\'b9cy o tym, \'bfe wielokrotne przer\'f3bki, popr
awki i zmiany tylko psuj\'b9 i niszcz\'b9 znakomity scenariusz. Zacznijmy od tego, \'bfe najpierw musi on by\'e6 \'84znakomity\'94. W przeciwnym razie, czyli w swej niedoskona\'b3ej i by tak rzec prowizorocznej postaci, pozostaje \'96 zgodnie z klasyczn
\'b9 formu\'b3\'b9 Piera Paola Pasoliniego \'96 \'84struktur\'b9 obda\-rzon\'b9 wol\'b9 stania si\'ea inn\'b9 struktur\'b9\'94. Niezale\'bfnie od swej warto\'9cci lite\-rackiej, tak czy inaczej, jest zatem tekstem u\'bfytkowym, a nie dzie\'b3em sztu\-ki }
{\f1\i\cgrid tout court}{\f1\cgrid .
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd-1\expndtw-5\cgrid {Zgoda, \'f3w proces doskonalenia wersji wyj}{\f1\cgrid \'9cciowej bywa zazwyczaj \'bfmudny, trudny i czasoch\'b3onny. Nie szkodzi. Wprost przeciwnie, bardzo pomaga w osi\'b9gni\'eaciu wyznaczone
go celu. Idzie bowiem nie o scenariusz jako autonomiczne dzie\'b3o, lecz o przysz\'b3y film, a proces krystalizacji i wie\-lokrotnego rafinowania scenariusza pozwala doprowadzi\'e6 faz\'ea projekto\-w\'b9 do stadium, w kt\'f3rym jego dalsza przemiana w dz
ie\'b3o filmowe prze\-biega niepor\'f3wnanie sprawniej i przynosi o wiele lepszy efekt ekranowy.
\par }\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw0\cgrid {Spr\'f3bujmy zatem pokr\'f3tce wyliczy}{\f1\cgrid \'e6 i zaprezentowa\'e6 kolejne etapy powstawania scenariusza filmowego, odkrywaj\'b9c przy tej okazji specy\-ficzn\'b9 funkcj\'ea, jak
\'b9 pe\'b3ni ka\'bfda z jego odmian i form.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft6087\shptop245\shpright7829\shpbottom795\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz7\shplid1033{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 4032810955}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sb4\sa41\sl-249\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-4\b\cgrid {Pomys}{\f1\cgrid \'b3 (ang. }{\f1\fs19
\i\cgrid concept}{\f1\cgrid , }{\f1\fs19\i\cgrid high concept}{\f1\cgrid , }{\f1\fs19\i\cgrid idea}{\f1\cgrid )
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb248\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-1\cgrid {W odniesieniu do kwestii scenariusza termin \'84pomys}{\f1\cgrid \'b3\'94 oznacza ide\'ea przysz\'b3ego fi
lmu, zawieraj\'b9c\'b9 najbardziej og\'f3lny zarys wyj\'9cciowej koncepcji ekranowej opowie\'9cci. W rodzimym s\'b3owniku filmowym po\-mys\'b3 bywa r\'f3wnie\'bf okre\'9clany mianem tematu. Pomys\'b3 i temat w przyj\'ea\-tym wy\'bfej znaczeniu s\'b9 synon
imami. Na tym etapie autor mo\'bfe jeszcze
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn2841\margrsxn967\margtsxn640\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-604\shptop18\shpright-311\shpbottom246\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1
\shpz8\shplid1034{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{
\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{
\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 1266814400}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-220\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap
\nooverflow\adjustright \fs20\expnd-6\expndtw-30\b\cgrid {138
\par }}}}\pard\plain \sb6\sl-180\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd1\expndtw8\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\qj\sb169\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\cgrid {wiedzie}{\f1\cgrid \'e6 o swoim pomy\'9cle bardzo ma\'b3o. Zebranie dokumentacji tematu, kt\'f3rym zamierza si\'ea bli\'bfej zaj\'b9\'e6, jest przed nim. Sam pomys\'b3 to
 zaledwie zal\'b9\'bfek nienakr\'eaconego dzie\'b3a, kt\'f3ry zostanie rozwini\'eaty na dalszych eta\-pach pracy nad scenariuszem. Nie ma w nim na razie rzeczy najwa\'bfniej\-szych dla dalszego rozwoju projektu scenariuszowego, takich jak: akcja, fabu\'b3
a, kompozycja ca\'b3o\'9cci, o\'9c przebiegu przedstawianych zdarze\'f1, intry\-ga dramatyczna, przes\'b3anie czy wyrazista sylwetka bohatera.
\par }\fi504\sb1\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {W tym sensie pomys}{\f1\cgrid \'b3 na film nie jest jeszcze scenariuszem, dlate\-go te\'bf nie chroni\'b9 go \'bfadne prawa autorskie. Istnieje zaledwie jako wst\'eap\-ny kon
cept filmu. Pogl\'b9dowego przyk\'b3adu \'84pomys\'b3u\'94 jako pierwotnej idei filmu dostarcza klasyczny dramat }{\f1\i\cgrid Rzym, godzina 11 }{\f1\cgrid Giuseppe De Santisa (1952), kt\'f3rego pomys\'b3 wzi\'b9\'b3 si\'ea z notatki prasowej wyczytanej w
 gazecie przez znakomitego scenarzyst\'ea Cesarego Zavattiniego. Nie\-wielka notka dziennikarska stanowi\'b3a jedynie punkt wyj\'9ccia. Warto do\-da\'e6, i\'bf na dalszych etapach nad rozwojem scenariusza wspomnianego filmu, opr\'f3cz Zavattiniego, pracow
a\'b3o jeszcze sze\'9cciu innych scenarzy\-st\'f3w, w tym re\'bfyser i Elio Petri.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-3\cgrid {Forma mikroscenariuszowa \'96 stanowi}{\f1\cgrid \'b9ca pierwszy zapis pomys\'b3u na film, jego inicjalny koncept \'96 nazywana jest w terminologii anglosa\-skiej }{\f1\i\cgrid idea sketch}{\f1
\cgrid . Cz\'eastym jej dope\'b3nieniem pozostaje kr\'f3tki, z\'b3o\'bfony z kilku zda\'f1, odautorski komentarz do\'b3\'b9czony na ko\'f1cu. W profesjonal\-nie zorganizowanym systemie produkcji filmowej wyj\'9cciowa idea filmu w praktyce bywa nieraz prez
entowana w jeszcze bardziej skondensowanej formie tak zwanego }{\f1\i\cgrid log line. }{\f1\cgrid Pod terminem }{\f1\i\cgrid log line }{\f1\cgrid kryje si\'ea paruzdanio\-wa mikroprezentacja tego, co zawiera i o czym jest dany projekt \'96 przed\-stawiona
 w atrakcyjny i optymalnie skondensowany, lapidarny spos\'f3b, uj\'eata w telegraficznym skr\'f3cie.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2198\shptop269\shpright-849\shpbottom1040\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz9\shplid1035{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 3619229697}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sa31\sl-245\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\b\cgrid {Nowela filmowa (ang. }{\i\cgrid story}{, }{
\i\cgrid story outline}{)
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb251\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\cgrid {Nowela filmowa nie jest scenariuszem }{\i\cgrid sensu stricto}{, cho}{\f1\cgrid \'e6 zawiera w sobie szere
g jego niezb\'eadnych cech, na przyk\'b3ad: czas i miejsca akcji, temat, spos\'f3b narracji, fabu\'b3\'ea, przebieg zdarze\'f1, konflikt, sylwetki boha\-ter\'f3w, niekiedy tak\'bfe (co w przypadku noweli jest sytuacj\'b9 nietypow\'b9) wybrane kwestie dial
ogowe. Nie istnieje co\'9c takiego jak standardowa posta\'e6 noweli filmowej. Jej kszta\'b3t, obj\'eato\'9c\'e6, styl i gatunek pisarski mog\'b9 by\'e6 bardzo r\'f3\'bfne. Za ka\'bfdym razem pisze si\'ea j\'b9 po to, by rozwin\'b9\'e6 dany pomys\'b3 na fi
lm i po raz pierwszy nada\'e6 mu zapisan\'b9 w s\'b3owach form\'ea zawieraj\'b9c\'b9 w sobie zarysy konstrukcji: fabularnej, narracyjnej, gatunko\-wej, dramaturgicznej i kompozycyjnej.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {Nie jest dzie}{\f1\cgrid \'b3em przypadku, \'bfe niemal zawsze nowela filmowa ma jednego autora. Charakterystycznymi wyznacznikami funkcjonalnymi noweli filmowej s\'b9 bowiem swoboda pisarska i i
ndywidualny polot, wyra\-\'bfaj\'b9cy si\'ea zmaksymalizowaniem inwencji artystycznej pisz\'b9cego, kt\'f3ry na tym etapie pracy nad projektem przysz\'b3ego filmu eksploatuje zasoby swej wyobra\'9fni bez ogl\'b9dania si\'ea na wymogi warsztatu, niedoskona
\'b3\'b9 techno\-logi\'ea czy jakiekolwiek inne przeszkody, kt\'f3rych nie brak na etapie reali\-zacji. Jak powiada wybitny polski scenarzysta Krzysztof Krauze: \'84Pisz\'b9c jestem zupe\'b3nie wolny, pe\'b3en nadziei, nie ograniczony materi\'b9\'94.
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn1042\margrsxn2156\margtsxn620\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \qr\sl-258\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd2\expndtw14\cgrid {SCENARIUSZ FILMOW
Y I JEGO ODMIANY }{\fs21\b\cgrid 139
\par }\qj\fi504\ri648\sb118\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd-1\expndtw-5\cgrid {Nowela filmowa stanowi najbardziej literack}{\f1\cgrid \'b9 ze wszystkich po\-staci projektu scenariuszowego filmu. Rzec by mo\'bfna, i\'bf literacko\'9c\'e6
 s\'b3u\'bfy w niej wydobyciu optimum artystycznego potencja\'b3u opowiadanej histo\-rii. Na kartach noweli filmowej sztuka dobrego pisania i nieod\'b3\'b9czna od niej magia s\'b3owa zostaj\'b9 wykorzystane przez autora do pobudzenia wy\-obra\'9fni tw\'f3
rczej filmowc\'f3w. R\'f3\'bfnica mi\'eadzy scenariuszem w jego rozwi\-ni\'eatej postaci a nowel\'b9 dotyczy nie tyle rozmiar\'f3w, ile przede wszystkim w\'b3a\'9cnie wspomnianego przed chwil\'b9 stopnia literacko\'9cci obu form.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {Scenariusz nie musi (i nie powinien) by}{\f1\cgrid \'e6 literacki. Nowela filmo\-wa, przeciwnie, ma by\'e6 literacka. To wielka r\'f3\'bfnica, jaka dzieli obie odmiany projektu scenariuszowego. N
owela filmowa nie jest scenariu\-szem }{\f1\i\cgrid sensu stricto}{\f1\cgrid . Scenariusz w\'b3a\'9cciwy pozostaje gatunkiem u\'bfytkowym \'96 form\'b9 pi\'9cmiennictwa nienale\'bf\'b9c\'b9 do literatury. W przeciwie\'f1stwie do niego nowela filmowa jest 
gatunkiem o wiele bardziej autonomicznym: usytuowanym na pograniczu literatury pi\'eaknej jako utw\'f3r w pewnej mie\-rze samoistny. W tym sensie nowela filmowa uwa\'bfana bywa za form\'ea tw\'f3rczo\'9cci z jednej strony szlachetn\'b9 i nobilituj\'b9c
\'b9 filmowca, z drugiej \'96 w \'bfadnym razie nieszkodz\'b9c\'b9 reputacji szanuj\'b9cego si\'ea pisarza.
\par }\sb2\nowidctlpar\adjustright {Pierwszy na }{\f1\cgrid \'9cwiecie zbi\'f3r nowel filmowych opublikowa\'b3 s\'b3ynny francuski filmowiec Louis Delluc pod wymownym literackim tytu\'b3em }{\f1\i\cgrid Drames du cin\'e9ma}{\f1\cgrid (Pary\'bf 1923). Ju
\'bf przed wojn\'b9 mieli\'9cmy w Polsce grup\'ea zawodowych scenarzyst\'f3w, do kt\'f3rych nale\'bfeli: Anatol Stern, Ludwik Starski, Emanuel Schlechter, Konrad Tom i Napoleon S\'b9dek. W naszej powojennej kulturze filmowej z biegiem lat wykszta\'b3ci
\'b3a si\'ea praktyka publikowania nowel filmowych (umownie zwanych scenariuszami) b\'b9d\'9f na \'b3amach renomowanych czasopism (\'84Tw\'f3rczo\'9c\'e6\'94, \'84Dialog\'94, \'84Kino\'94, \'84Film na \'8cwiecie\'94), b\'b9d\'9f te\'bf w formie ksi\'b9
\'bfkowej. Zbiory takie mieli na swym koncie mi\'eadzy innymi: Jerzy Stefan Stawi\'f1ski, Kazimierz Bran\-dys, Aleksander \'8ccibor-Rylski, Krzysztof Zanussi i Edward \'afebrowski, Krzysztof Kie\'9clowski, Feliks Falk i Piotr Szulkin. W ca\'b3kiem sporych
 nak\'b3adach publikowano te\'bf ciesz\'b9ce si\'ea du\'bf\'b9 poczytno\'9cci\'b9 edycje scena\-riuszy najwybitniejszych autor\'f3w kina \'9cwiatowego: Ingmara Bergmana, Federica Felliniego, Michelangela Antonioniego, Andrieja Tarkowskiego i innych.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd-1\expndtw-5\cgrid {Socjolog kultury filmowej i socjolog kultury literackiej XX wieku orzekn}{\f1\cgrid \'b9 zgodnie, i\'bf geneza noweli filmowej wi\'b9\'bfe si\'ea \'9cci\'9cle ze zjawiskiem awansu kulturowego ki
na i pr\'f3bami pozyskania renomowanych pisarzy do wsp\'f3\'b3pracy z filmem. Przed stu laty nie umiano jeszcze tworzy\'e6 scenariuszy, ale Gabriela Zapolska, Boles\'b3aw Prus, Karol Irzykowski, Stanis\'b3aw Reymont czy W\'b3odzimierz Perzy\'f1ski niejedn
okrotnie dostar\-czali filmowcom warto\'9cciowego materia\'b3u literackiego w postaci kr\'f3tkich form nowelowych pisanych z my\'9cl\'b9 o ich przeniesieniu na ekran.
\par }\sb3\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright {Podobnie dzia}{\f1\cgrid \'b3o si\'ea w dawnym kinie francuskim czy niemieckim. W tym ostatnim idea tzw. }{\f1\i\cgrid Autorenfilm }{\f1\cgrid (w ramach kt\'f3rej w presti\'bfowej roli autora filmowego wy
st\'eapowa\'b3 nie re\'bfyser, lecz pisarz-scenarzysta: Carl Mayer, Hans Janowitz, Paul Wegener, Hanns Heinz Ewers, Henrik Gallen, Stellan Rye i inni) uruchomi\'b3a w latach 1914\'961925 proces dynamicznego
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn2841\margrsxn967\margtsxn640\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-633\shptop18\shpright-316\shpbottom242\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1
\shpz10\shplid1036{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{
\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{
\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 3207965066}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-220\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap
\nooverflow\adjustright \fs20\expnd-4\expndtw-24\b\cgrid {140
\par }}}}\pard\plain \sb6\sl-180\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd1\expndtw8\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\qj\sb170\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\cgrid {rozwoju sztuki filmowej. Zbli}{\f1\cgrid \'bfone do wspomnianego zjawisko obserwu\-jemy w niekt\'f3rych innych krajach europejskich, mi\'eadzy innymi: we W\'b3oszech (Gab
riele D\'92Annunzio, Luigi Pirandello), w Szwecji (wytrawny adaptator literatury Victor Sj\'f6str\'f6m, Rune Lindstr\'f6m, Hjalmar Berg\-man) i we Francji (Jacques Pr\'e9vert, Charles Spaak).
\par }\fi504\sb0\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright {Kilka dekad p\'f3}{\f1\cgrid \'9fniej analogiczny mechanizm sprawi\'b3, \'bfe czo\'b3\'f3wka najwybitniejszych ameryka\'f1skich prozaik\'f3w i dramaturg\'f3w lat trzydzie\-stych i czterdziestych (Wi
lliam Faulkner, John Steinbeck, Francis Scott Fitzgerald, Erskine Caldwell, Clifford Odets, Dashiell Hammett, Lillian Hellman, Raymond Chandler, Nathanael West i inni) zasili\'b3a na pewien czas wydzia\'b3y scenariuszowe najwi\'eakszych wytw\'f3rni Hollyw
ood. Epizod ten w przypadku s\'b3ynnych pisarzy rych\'b3o si\'ea zako\'f1czy\'b3, ale sama idea pisania dla filmu przetrwa\'b3a dzi\'eaki pojawieniu si\'ea plejady utalentowanych zawodowych scenarzyst\'f3w \'96 z Anit\'b9 Loos, Hermanem Mankiewiczem, Howa
rdem Kochem, bra\'e6mi Juliusem i Philipem Epsteinami, Robertem Riskinem, Prestonem Sturgesem, Billym Wilderem, Nunnallym Johnso\-nem i Paddym Chayefskym na czele.
\par }\expnd0\expndtw-2\cgrid {Wsp\'f3}{\f1\cgrid \'b3cze\'9cnie dostrzec mo\'bfna symptomy zaniku noweli jako ory\-ginalnej formy scenariusza. W miar\'ea jak scenariopisarstwo staje si\'ea wy\-specjalizowan\'b9 profesj\'b9 filmow\'b9 i telewizyjn\'b9, no
wela z jej zaletami lite\-rackimi okazuje si\'ea coraz mniej i coraz rzadziej potrzebna. Warto doda\'e6, i\'bf przechodz\'b9c kolejne stadia przystosowania do przysz\'b3ego filmu, nowe\-la filmowa funkcjonuje na pograniczu kultury s\'b3owa i kultury rucho
mego obrazu na podobie\'f1stwo samoistnego dzie\'b3a literackiego, kt\'f3re staje si\'ea obiektem adaptacji.
\par }\expnd0\expndtw-4\cgrid {T}{\f1\cgrid \'b3umaczy to w pewnej mierze \'96 zauwa\'bfalne w dzisiejszej praktyce pozyskiwania materia\'b3u literackiego na film \'96 odchodzenie od tej odmia\-ny scenariusza. Powod\'f3w tego zjawiska mo\'bfe by\'e6 wi
\'eacej. Jeden wszelako wydaje si\'ea najwa\'bfniejszy z funkcjonalnego punktu widzenia. Jako projekt przysz\'b3ego filmu nowela nie jest stuprocentowo autonomicznym utwo\-rem literackim, a jednocze\'9cnie ma w sobie pewien deficyt profesjonalne\-go i u
\'bfytecznego wyposa\'bfenia w cechy }{\f1\i\cgrid stricte }{\f1\cgrid filmowe, kt\'f3re trzeba z niej dopiero wydoby\'e6 w dalszych stadiach pracy nad scenariuszem. Pobu\-dzenie tego segmentu tw\'f3rczo\'9cci scenariopisarskiej w kinie polskim w ostatnic
h latach przynios\'b3o ju\'bf korzystne rezultaty w postaci pewnej liczby warto\'9cciowych film\'f3w, kt\'f3rym pocz\'b9tek da\'b3y nowele filmowe.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2183\shptop259\shpright-1348\shpbottom488\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz11\shplid1037{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 3231623896}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-216\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd-2\expndtw-13\b\i\cgrid {Treatment
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb251\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {Samo okre}{\f1\cgrid \'9clenie }{\f1\i\cgrid treatment }{\f1\cgrid oznacza spos\'f3b potraktowania tematu 
i wywodzi si\'ea z j\'eazyka francuskiego (}{\f1\i\cgrid traitment}{\f1\cgrid ). }{\f1\i\cgrid Treatment }{\f1\cgrid stanowi pr\'f3b\-n\'b9, cz\'easto fragmentaryczn\'b9, wersj\'ea scenariusza rozpisan\'b9 na poszczeg\'f3l\-ne epizody i sceny. W ramach tr
eatmentu niekt\'f3re z nich mog\'b9 zosta\'e6 przedstawione w kszta\'b3cie zaawansowanym, inne zaledwie szkicowo. Przyj\'ea\'b3o si\'ea, i\'bf zazwyczaj pisze si\'ea go w czasie tera\'9fniejszym. W procesie developmentu scenariuszowego forma ta pozwala pr
oducentowi wyrobi\'e6 sobie opini\'ea na temat potencja\'b3u filmowego i warto\'9cci rozwa\'bfanego pro\-jektu, a scenarzy\'9ccie \'96 zaprezentowa\'e6 pr\'f3bk\'ea opowiadanej historii scena po scenie.
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn1035\margrsxn2773\margtsxn620\margbsxn960\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \qc\sa119\sl-254\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd2\expndtw14\cgrid {SCENARIUSZ 
FILMOWY I JEGO ODMIANY }{\fs19\b\cgrid 141
\par }\qj\fi504\sa0\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs21\expnd0\expndtw0\i\cgrid {Treatment }{\fs20\i0\cgrid w }{\f1\fs20\i0\cgrid \'bfadnej mierze, przez \'bfadn\'b9 ze stron uczestnicz\'b9cych w procesie powstawania filmu, nie powinien by\'e6 tr
aktowany jako kom\-pletny scenariusz. Jest on zapisem opowie\'9cci filmowej szerszym ni\'bf pierwotny szkic pomys\'b3u, ale mniej rozbudowanym od noweli. Jego zasadnicz\'b9 cech\'b9 jest pr\'f3bne rozwini\'eacie kompozycyjne i dramaturgicz\-ne opowie\'9cc
i do kszta\'b3tu, kt\'f3ry umo\'bfliwia producentowi podj\'eacie de\-cyzji o zam\'f3wieniu w\'b3a\'9cciwego scenariusza. W praktyce }{\f1\cgrid treatment }{\f1\fs20\i0\cgrid do\'9c\'e6 cz\'easto bywa zamawiany i oceniany \'b3\'b9cznie z pr\'f3bk\'b9 sceny
 dialogowej. Je\'9cli scenarzysta jest autorem do\'9cwiadczonym i renomowanym, t\'ea faz\'ea pracy nad rozwojem scenariusza producent zwykle pomija jako etap zb\'eadny i niekonieczny, przechodz\'b9c od razu do zam\'f3wienia pe\'b3nego scenariusza.
\par }\sb2\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\i0\cgrid {Szczeg\'f3ln}{\f1\cgrid \'b9 wersj\'b9 treatmentu, zawieraj\'b9c\'b9 w sobie tak\'bfe kom\-pozycyjne zadania oraz funkcje skaletki, bywa tak zwany }{\f1\fs21\i\cgrid master-scene\--script}{
\f1\cgrid , czyli fragmentaryczny scenariusz podstawowych scen przysz\'b3e\-go filmu.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft6079\shptop278\shpright7677\shpbottom759\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz12\shplid1038{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 214015753}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-237\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs19\expnd0\expndtw-3\b\cgrid {Skaletka (drabinka) (ang. }{\i\cgrid step outlin
e}{)
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb246\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw1\cgrid {Pod poj}{\f1\cgrid \'eaciem skaletki rozumiemy zwart\'b9, syntetyczn\'b9 konstruk\-cj\'ea scenariusza, zapi
san\'b9 w formie schodk\'f3w. Sam wyraz etymologicz\-nie wywodzi si\'ea z w\'b3oskiego (}{\f1\fs21\i\cgrid scaletta}{\f1\cgrid ) i oznacza schodki, drabin\'ea, ale tak\'bfe plan, konspekt. Rozpoznawaln\'b9 na pierwszy rzut oka, charakte\-rystyczn\'b9 cech
\'b9 skaletki jest jej \'84drabinowy\'94 uk\'b3ad. W ramach tego uk\'b3adu ka\'bfda z nast\'eapuj\'b9cych po sobie sekwencji i kluczowych scen przysz\'b3ego filmu zostaje zapisana w lapidarnej formie tytu\'b3u danego epizodu. Ka\'bfde z poszczeg\'f3lnych 
zdarze\'f1 figuruje w skaletce z osobna, umieszczone w niej na zasadzie kolejnego szczebla u\'b3o\'bfonej \'84drabinowo\'94 opowie\'9cci.
\par }\sb2\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-3\cgrid {W pracy nad rozwojem scenariusza drabinka scenariuszowa odgrywa zasadnicz}{\f1\cgrid \'b9 rol\'ea w co najmniej trzech podstawowych aspektach, newralgicznych dla udanej konstrukcji utworu filmowe
go. Pierwszym z tych aspekt\'f3w jest logiczny podzia\'b3 opowie\'9cci, skutkuj\'b9cy jej rozfrag\-mentowaniem na poszczeg\'f3lne ca\'b3ostki. Aspekt drugi stanowi zaprojek\-towanie w\'b3a\'9cciwego przebiegu serii zdarze\'f1, kt\'f3re, u\'b3o\'bfone w mo
delowy porz\'b9dek, zmieniaj\'b9 opowie\'9c\'e6 w uk\'b3ad napi\'ea\'e6 dramatycznych. Trzecim z aspekt\'f3w, nie mniej istotnym ni\'bf dwa pozosta\'b3e, jest stworzenie za pomo\-c\'b9 drabinki scenariuszowej przejrzystego porz\'b9dku nast\'eapstw wszystk
ich epizod\'f3w, decyduj\'b9ce o klarownej kompozycji ca\'b3ego filmu.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {Dobrze zaprojektowana, przemy}{\f1\cgrid \'9clana pod ka\'bfdym wzgl\'eadem ska\-letka \'b3\'b9czy w sobie kilka bardzo wa\'bfnych wyznacznik\'f3w scenariusza. Organizuje ona zar\'f3wno ci\'b9g
\'b3o\'9c\'e6 przebiegu akcji (w przypadku fabu\'b3y chodzi o przyczynowo-skutkow\'b9 logik\'ea wynikania powi\'b9zanych z sob\'b9 zdarze\'f1), jak i dramaturgi\'ea opowiadanej historii: jej dynamiczny pocz\'b9\-tek, podzia\'b3 na akty, zwroty akcji, konf
likt, suspens, rozw\'f3j poszczeg\'f3l\-nych postaci, klimaks, kulminacja, zaskakuj\'b9ce zako\'f1czenie. }{\f1\fs21\i\cgrid Last but not least}{\f1\cgrid , projektuje te\'bf uj\'eaty w formie przejrzystego schematu uk\'b3ad kompo\-zycyjny filmu.
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn2841\margrsxn967\margtsxn640\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2198\shptop18\shpright-307\shpbottom1116\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0
\shpfblwtxt1\shpz13\shplid1039{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{
\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{
\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 3898355901}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \qr\sl-224\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum
\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw2\b\cgrid {142
\par }\ql\sb117\sa2\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs19\expnd0\expndtw0\cgrid {Szkic scenariuszowy (ang. }{\fs20\i\cgrid first draft screenplay}{, }{\fs20\i\cgrid first draft}{)
\par }}}}\pard\plain \sb6\sl-180\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd1\expndtw8\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\qj\fi504\sb171\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\cgrid {Termin }{\i\cgrid draft }{pochodzi z j}{\f1\cgrid \'eazyka angielskiego, oznacza: szkic, pro\-jekt, zarys, studium przedmiotu, plan. W warunkach rozwini\'eatej, pro
fe\-sjonalnej produkcji filmowej szkic scenariuszowy stanowi pierwsze ogni\-wo pracy nad w\'b3a\'9cciwym scenariuszem. Jest jego pierwsz\'b9, dalek\'b9 od doskona\'b3o\'9cci, szkicow\'b9 wersj\'b9. Raczej magazynem przydatnych segmen\-t\'f3w ni\'bf rozwin
i\'eat\'b9 struktur\'b9. Charakterystyczn\'b9 cech\'b9 szkicu scenariu\-sza zwanego }{\f1\i\cgrid first draft }{\f1\cgrid jest nier\'f3wnomierny stan zaawansowania ca\'b3o\'9cci i brak wype\'b3nienia widoczny w poszczeg\'f3lnych scenach i epizodach.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2193\shptop268\shpright-513\shpbottom752\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz14\shplid1040{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 2967537716}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-221\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs19\expnd0\expndtw-1\b\cgrid {Eksplikacja
\par }\sb18\sa2\sl-239\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd-1\expndtw-8\cgrid {(ang. }{\fs20\i\cgrid director\'92s draft}{)
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb248\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\cgrid {Eksplikacja, czyli szkic re}{\f1\cgrid \'bfyserski, nie jest scenariuszem }{\f1\i\cgrid sensu stricto}{\f1
\cgrid , a w\'b3a\'9cciwa jej funkcja nie polega bynajmniej na zast\'b9pieniu scena\-riusza na jakimkolwiek etapie pracy nad filmem. Jako specyficzna forma werbalnej prezentacji projektu dzie\'b3a filmowego eksplikacja (kt\'f3r\'b9 naj\-cz\'ea\'9cciej spo
rz\'b9dza re\'bfyser w porozumieniu ze scenarzyst\'b9) powinna zawiera\'e6 podstawowe informacje i odpowiedzi na zasadnicze dla dal\-szych los\'f3w projektu pytania: o czym jest film? po co si\'ea go robi? jakie cele przy\'9cwiecaj\'b9 jego autorowi?
\par }\sb0\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {W zwi}{\f1\cgrid \'eaz\'b3ej, kilku- lub najwy\'bfej kilkunastozdaniowej, formie ma ona wyartyku\'b3owa\'e6 i obja\'9cni\'e6 z punktu widzenia autora zamys\'b3 przysz\'b3e\-go film
u, uczyni\'e6 go zrozumia\'b3ym i atrakcyjnym z perspektywy produ\-centa i widza, ale tak\'bfe \'96 i to jest w niej pierwszorz\'eadnie istotne \'96 wyzna\-czy\'e6 dalszy kierunek my\'9clenia, okre\'9clone intencje re\'bfysera, a wraz z nimi jego oczekiwa
nia wobec scenarzysty.
\par }\expnd0\expndtw-3\cgrid {Uwaga: termin }{\i\cgrid director\'92s draft }{bywa cz}{\f1\cgrid \'easto mylony ze scenopisem re\'bfyserskim (scenopisem zdj\'eaciowym). Podkre\'9clmy wi\'eac, \'bfe w przypad\-ku szkicu re\'bfyserskiego chodzi o co\'9c ca
\'b3kiem innego. Powstaje on znacz\-nie wcze\'9cniej \'96 najcz\'ea\'9cciej na etapie draft\'f3w \'96 po to, by uruchomi\'e6 mo\'bf\-liwie najbardziej efektywn\'b9 wsp\'f3\'b3prac\'ea re\'bfysera ze scenarzyst\'b9. Nie da si\'ea przy tym dok\'b3adnie wska
za\'e6 momentu, w kt\'f3rym powinna zosta\'e6 spo\-rz\'b9dzona eksplikacja re\'bfyserska. W zale\'bfno\'9cci od potrzeby niekiedy pisze si\'ea j\'b9 w bardzo wczesnej fazie prac nad projektem, na przyk\'b3ad po prze\-czytaniu noweli, a kiedy indziej \'96 
przeciwnie, w stadium poprzedzaj\'b9cym powstanie w\'b3a\'9cciwego scenariusza: po to, by scenarzysta m\'f3g\'b3 w jak naj\-wi\'eakszym stopniu uwzgl\'eadni\'e6 i spe\'b3ni\'e6 oczekiwania re\'bfysera.
\par }{Klarowna eksplikacja re}{\f1\cgrid \'bfyserska odgrywa w rozwoju scenariusza niema\'b3\'b9 rol\'ea. Uruchamia tw\'f3rczy dialog nie na planie zdj\'eaciowym czy w monta\'bfowni, lecz na etapie powstaj\'b9cego projektu. Pozwala zgra\'e6 w jedno wysi
\'b3ki scenarzysty i re\'bfysera, po\'b3\'b9czy\'e6 ich d\'b9\'bfenia, unikn\'b9\'e6 wielu rozbie\'bfno\'9cci i dysonans\'f3w, kt\'f3re i tak pojawi\'b3yby si\'ea nieuchronnie na dalszych etapach pracy nad filmem. Stanowi r\'f3wnie\'bf przejaw tw\'f3rczej
 synergii, kojarz\'b9c z sob\'b9 wsp\'f3\'b3autorsk\'b9 inwencj\'ea tych, od kt\'f3rych wy\-obra\'9fni tak wiele przy filmie zale\'bfy.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2193\shptop261\shpright-739\shpbottom758\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz15\shplid1041{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 1940624968}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sa7\sl-245\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs19\expnd0\expndtw-1\b\cgrid {Zarys scenariusza (ang. }{\fs20\i\cgrid draf
t}{)
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb251\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {W profesjonalnie zorganizowanym systemie produkcji filmowej scenariusz bywa struktur}{\f1\cgrid \'b9 w pro
cesie stawania si\'ea. Przechodzi on przez szereg faz po\'9crednich i podlega daleko id\'b9cym przekszta\'b3ceniom jako materia\'b3 przeznaczony do dalszej obr\'f3bki. Zabiegom o uzyskanie mo\'bfli\_}{\f1\fs24\expnd0\expndtw0\cgrid 
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\margrsxn2166\margtsxn620\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \qr\sl-258\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd2\expndtw14\cgrid {SCENARIUSZ FILMOWY I JEGO ODMI
ANY }{\fs21\b\cgrid 143
\par }\qj\ri648\sb115\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {wie najlepszego kszta}{\f1\cgrid \'b3tu projektu s\'b3u\'bfy ci\'b9gle niedoceniany i lekcewa\-\'bfony w polskim kinie, a wysoko rozwini\'eaty zw\'b3aszcza w ameryk
a\'f1skim przemy\'9cle filmowym, proces }{\f1\i\cgrid rewritingu}{\f1\cgrid , czyli praktyka wielokrotnego opracowywania scenariusza przez r\'f3\'bfnych autor\'f3w z my\'9cl\'b9 o uzyskaniu optymalnie no\'9cnej wersji projektu w fazie poprzedzaj\'b9cej sp
orz\'b9dzenie pe\'b3nego scenariusza i scenopisu zdj\'eaciowego.
\par }\fi504\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {Analogicznie jak w przypadku pierwszego szkicu scenariuszowe\-go (zob. }{\i\cgrid first draft}{) oraz eksplikacji re}{\f1\cgrid \'bfyserskiej (}{\f1\i\cgrid director\'92s draft}{\f1\cgrid )
, w przy\-padku kolejnych draft\'f3w chodzi wci\'b9\'bf o to samo. Ka\'bfdy z nich, nie gubi\'b9c tego, co ju\'bf zrobione, ma przynie\'9c\'e6 now\'b9, zmienion\'b9 i bardziej rozwini\'ea\-t\'b9 w stosunku do poprzedniej, wersj\'ea scenariusza. Nieprzypad
kowo zosta\'b3a przed chwil\'b9 u\'bfyta liczba mnoga. Draft\'f3w bowiem jest zazwyczaj kilka, niekiedy nawet wi\'eacej. Co wa\'bfne, w warunkach profesjonalnej pro\-dukcji filmowej zdarza si\'ea, i to nierzadko, i\'bf na tym etapie rozwoju scena\-riusza 
wsp\'f3\'b3pracuje z sob\'b9 paru autor\'f3w, mamy wi\'eac do czynienia z prac\'b9 zespo\'b3ow\'b9. Jest tutaj miejsce i dla dramaturga, i dla kogo\'9c wyspecjali\-zowanego w opracowywaniu w\'b3a\'9cciwego toku akcji (tzw. }{\f1\i\cgrid continuity}{\f1
\cgrid ), i wreszcie \'96 dla dialogisty.
\par }\expnd0\expndtw0\cgrid {W tym stadium prac nad projektem scenariuszowym najwi}{\f1\cgrid \'eacej dzieje si\'ea w sferze niewidocznej dla postronnego obserwatora \'96 na zaple\-czu \'84kuchni filmowej\'94. Wa\'bf\'b9 si\'ea w\'f3wczas akcje rozwijane
go projektu, proporcje poszczeg\'f3lnych udzia\'b3\'f3w tw\'f3rczych i losy coraz to nowych pomys\'b3\'f3w, od kt\'f3rych zale\'bfy optimum warto\'9cci ostatecznego efektu. Niezmiernie wiele zale\'bfy te\'bf od tego, czy poszczeg\'f3lni autorzy draft\'f3w
 potrafi\'b9 z sob\'b9 wsp\'f3\'b3pracowa\'e6, umiej\'b9 podzieli\'e6 si\'ea zadaniami i czy inwencja ka\'bfdego z nich zosta\'b3a w\'b3a\'9cciwie wykorzystana dla dobra przy\-sz\'b3ego filmu.
\par }\sb2\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-3\cgrid {Powstaje pytanie, czy sam scenarzysta mo}{\f1\cgrid \'bfe by\'e6 tym, kto sporz\'b9\-dzi seri\'ea draft\'f3w w pojedynk\'ea, bez udzia\'b3u innych autor\'f3w? Odpowied\'9f jest pro
sta: mo\'bfe. Mamy w\'f3wczas do czynienia z indywidualnym proce\-sem dochodzenia do pe\'b3nego scenariusza, kt\'f3ry staje si\'ea solowym popi\-sem wyobra\'9fni. Kt\'f3\'bf jednak zar\'eaczy, \'bfe nie by\'b3by on bardziej pomys\'b3owy, gdyby \'96 jak w 
przypadku }{\f1\i\cgrid Osiem i p\'f3\'b3 }{\f1\cgrid \'96 popracowa\'b3a nad nim grupa zna\-komitych scenarzyst\'f3w?
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {Co wtedy, gdy praca nie idzie dobrze? Szczeg\'f3ln}{\f1\cgrid \'b9 posta\'e6 draftu stanowi sytuacja, w kt\'f3rej autorowi lub autorom scenariusza nieradz\'b9cym sobie z jego materi\'b9 przychodz
i w sukurs }{\f1\i\cgrid script doctor }{\f1\cgrid (Fritz Lang, Tade\-usz Konwicki, Claude Sautet, Jewgienij Gabri\'b3owicz, Edward \'afebrowski, Christopher Vogler i inni). Gruntowna znajomo\'9c\'e6 rzeczy i profesjonalne do\'9cwiadczenie, jakim dysponuj
e osoba pe\'b3ni\'b9ca tak\'b9 funkcj\'ea, bywaj\'b9 w pracy nad scenariuszem bezcenne. Zwi\'b9zana z leczeniem scenariuszy przenikliwo\'9c\'e6 i krytyczne oko, jakie znamionuj\'b9 wytrawnego lektora z bogatym do\'9cwiadczeniem warsztatowym, pozwalaj\'b9 
bowiem gruntow\-nie prze\'9cwietli\'e6 to, co do tej pory zosta\'b3o osi\'b9gni\'eate, oddzieli\'e6 rzeczy cen\-ne od z\'b3ych, a w konsekwencji \'96 ustawi\'e6 projekt we w\'b3a\'9cciwym kierunku.
\par }\sb3\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {W niepor\'f3wnanie skromniejszej skali i w innej fazie pracy udo\-skonalaniem projektu scenariuszowego zajmuje si}{\f1\cgrid \'ea tak\'bfe spec od ci\'b9g\'b3o\_}{\f1\fs24\expnd0
\expndtw0\cgrid 
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn2841\margrsxn967\margtsxn640\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-623\shptop18\shpright-302\shpbottom243\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1
\shpz16\shplid1042{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{
\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{
\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 3142234800}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-220\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap
\nooverflow\adjustright \fs21\expnd-5\expndtw-27\b\cgrid {144
\par }}}}\pard\plain \sb6\sl-180\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd1\expndtw8\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\qj\sb167\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-4\cgrid {\f1\cgrid \'9cci (}{\f1\i\cgrid continuity writer}{\f1\cgrid ). Jego elementarnym zadaniem jest zadba\'e6 o struk\-tur\'ea przebiegu ka\'bfdego z planowanych przej\'9c
\'e6 monta\'bfowych mi\'eadzy jedn\'b9 scen\'b9 a drug\'b9 i z uj\'eacia na uj\'eacie, a wraz z tym \'96 o w\'b3a\'9cciw\'b9 (u\'b3o\'bfo\-n\'b9 w logiczny spos\'f3b) chronologi\'ea zdarze\'f1 na ekranie, czyli o ci\'b9g\'b3o\'9c\'e6 akcji. W wielu produk
cjach, zw\'b3aszcza o wi\'eakszym rozmachu insceniza\-cji, }{\f1\i\cgrid continuity writer }{\f1\cgrid przyst\'eapuje do pracy w ko\'f1cowej fazie prac nad sce\-nariuszem, sporz\'b9dzaj\'b9c scenopis techniczny, nosz\'b9cy fachow\'b9 nazw\'ea }{\f1\i
\cgrid continuity}{\f1\cgrid . Stanowi on wa\'bfn\'b9 wskaz\'f3wk\'ea dla scenarzysty przed napisa\-niem w\'b3a\'9cciwego scenariusza.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2193\shptop251\shpright-532\shpbottom758\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz17\shplid1043{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 2409632494}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-249\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd-1\expndtw-6\b\cgrid {Scenariusz w}{\f1\cgrid \'b3a\'9cciwy (ang. }{
\f1\fs21\i\cgrid final draft}{\f1\cgrid )
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb248\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\cgrid {Scenariusz w}{\f1\cgrid \'b3a\'9cciwy, zwany te\'bf pe\'b3nym, jest docelow\'b9 form\'b9 pra\-cy nad scena
riuszem. Zawiera on rozwini\'eat\'b9 \'96 gruntownie przemy\'9clan\'b9 i uwzgl\'eadniaj\'b9c\'b9 wszelkie mo\'bfliwe aspekty utworu \'96 finaln\'b9 wersj\'ea pro\-jektu scenariuszowego. Mo\'bfna j\'b9 uzna\'e6 za definitywn\'b9 w tym sensie, \'bfe na tym 
etapie }{\f1\i\cgrid final draft }{\f1\cgrid stanowi optymalnie kompletny zapis przysz\'b3ego filmu wyra\'bfony w s\'b3owach. Rzec by mo\'bfna, i\'bf w momencie jego uko\'f1\-czenia scenariusz w\'b3a\'9cciwy prezentuje najbardziej rozpostart\'b9 spo\'9cr
\'f3d wszystkich wersj\'ea literackiej postaci projektu przysz\'b3ego filmu.
\par }\sb3\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {Uko}{\f1\cgrid \'f1czony nie oznacza jednak gotowy. Nale\'bfy dobitnie pod\-kre\'9cli\'e6, i\'bf sporz\'b9dzenie }{\f1\i\cgrid final draft }{\f1\cgrid oznacza tylko przej\'9ccie przez kolejn\'b9 
faz\'ea procesu rozwijania projektu filmu i doprowadzenie ca\'b3o\'9cci prac nad scenariuszem do zintegrowanego i koherentnego kszta\'b3tu. W momen\-cie postawienia przez autora ostatniej kropki scenariusz w\'b3a\'9cciwy zostaje wprawdzie uko\'f1czony, al
e praca nad nim trwa nadal. W tym sensie i w tym stadium pozostaje on w dalszym ci\'b9gu struktur\'b9 otwart\'b9, projek\-tem podatnym na kolejne innowacje, zmiany i udoskonalenia.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-3\cgrid {Konstrukcja pe}{\f1\cgrid \'b3nego scenariusza w swej klasycznej postaci zawie\-ra trzy akty i dwa punkty zwrotne: (a) akt I, czyli ekspozycj\'ea; (b) pierwszy punkt zwrotny; (c) akt II, czyli ko
nfrontacj\'ea; (d) drugi punkt zwrotny; (e) akt III, czyli rozwi\'b9zanie. Punktem zwrotnym jest zdarzenie, kt\'f3re zawra\-ca akcj\'ea w kierunku przeciwnym do oczekiwanego. Zadaniem fabu\'b3y jest organizacja wszystkich element\'f3w utworu, strukturaliz
acja ekranowych zdarze\'f1 i rozwini\'eacie wyst\'eapuj\'b9cych w filmie postaci. W praktyce wsp\'f3\'b3\-czesnego kina receptura powy\'bfsza bywa jednak cz\'easto kwestionowana, je\'9cli nie wr\'eacz ca\'b3kowicie negowana i odrzucana.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2193\shptop248\shpright-523\shpbottom752\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz18\shplid1044{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 536233024}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sa3\sl-249\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd-1\expndtw-5\b\cgrid {Scenopis obrazkowy (ang}{\fs21\i\cgrid . sto
ryboard}{)
\par }}}}\pard\plain \qj\fi504\sb245\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {Scenopis obrazkowy, zwany r\'f3wnie}{\f1\cgrid \'bf scenorysem (ang. }{\f1\i\cgrid storybo\-ard}{\f1
\cgrid ), stanowi pomocnicz\'b9 form\'ea scenopisu zdj\'eaciowego, kt\'f3ra przybli\'bfa i do pewnego stopnia konkretyzuje wizualn\'b9 stron\'ea powstaj\'b9cego filmu w formie serii wybranych kadr\'f3w, jednak bez przedstawienia profesjo\-nalnych szczeg
\'f3\'b3\'f3w dotycz\'b9cych zdj\'ea\'e6 i bez uwzgl\'eadnienia rejestru nie\-zb\'eadnych wymog\'f3w techniczno-realizacyjnych. W specyficznym przy\-padku, jaki stanowi\'b9 filmy animowane, bywa on praktykowan\'b9 nie od dzisiaj podstawow\'b9 form\'b9 pra
cy nad rozwojem projektu filmu w fazie przedzdj\'eaciowej.
\par }\sb3\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-3\cgrid {Scenorys przypomina pod wieloma wzgl}{\f1\cgrid \'eadami komiks. W skoja\-rzeniu tym nie ma na dobr\'b9 spraw\'ea niczego nadzwyczajnego. I w jednym,
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn1001\margrsxn2779\margtsxn620\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \qc\sa115\sl-258\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd2\expndtw14\cgrid {SCENARIUSZ 
FILMOWY I JEGO ODMIANY }{\fs20\b\cgrid 145
\par }\qj\sa0\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\cgrid {i w drugim utworze daje o sobie zna}{\f1\cgrid \'e6 podobny modus narracji, typ my\'9cle\-nia monta\'bfowego i poetyka przedstawiania ukazanych zdarze\'f1. Badacze najstars
zych dziej\'f3w kina dawno temu odkryli, \'bfe ju\'bf jeden z najs\'b3ynniej\-szych film\'f3w Lumi}{\'e8re\'92owskich, }{\i\cgrid Polany polewacz }{(}{\i\cgrid L\'92arroseur arros\'e9}{, 1897) by}{\f1\cgrid \'b3 adaptacj\'b9 protokomiksu: historyjki obraz
kowej o psotnym ch\'b3opaku autorstwa Hermana Vogla, opublikowanej w roku 1887 w albumie pary\-skiej ksi\'eagarni Quantin. Wiele klasycznych komiks\'f3w okaza\'b3o si\'ea w prze\-sz\'b3o\'9cci znakomitym materia\'b3em na film. Najnowszego przyk\'b3adu fun
k\-cjonalnego powinowactwa, jakie \'b3\'b9czy scenorys i opowie\'9c\'e6 komiksow\'b9, dostarczaj\'b9 dwa kapitalne komiksy Alfonsa Zapico: }{\f1\i\cgrid Dubli\'f1czyk }{\f1\cgrid i }{\f1\i\cgrid \'8cladami Joyce\'92a }{\f1\cgrid (2012). Warto w tym miejsc
u szczeg\'f3lnie podkre\'9cli\'e6 trzyletni okres przygotowa\'f1 i zbierania dokumentacji, kt\'f3ry poprzedzi\'b3 stworze\-nie obu tych dzie\'b3.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft6108\shptop264\shpright7865\shpbottom760\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz19\shplid1045{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 2360003131}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sa4\sl-240\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs19\expnd0\expndtw-4\b\cgrid {Scenopis (ang. }{\fs20\i\cgrid final script}
{, }{\fs20\i\cgrid shooting script}{)
\par }}}}\pard\plain \qj\fi576\sb246\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {Scenopis, u nas umownie zwany tak}{\f1\cgrid \'bfe scenariuszem re\'bfyserskim, jest roboczym wariantem sc
enariusza zaadaptowanego i opracowanego do zdj\'ea\'e6 filmowych. Im bardziej pe\'b3en pisarskiego natchnienia i \'84literac\-ki\'94 by\'b3 scenariusz filmu, tym wi\'eaksza jest konieczno\'9c\'e6 sporz\'b9dzenia na jego podstawie precyzyjnego scenopisu, k
t\'f3ry powinien zamieni\'e6 wizj\'ea literack\'b9 na realizacyjny konkret i dostosowa\'e6 j\'b9 do wymog\'f3w profesjo\-nalnej produkcji.
\par }\sb3\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {Opracowanie scenopisu z podzia}{\f1\cgrid \'b3em na sceny i uj\'eacia (nazywa\-nym w kinie ameryka\'f1skim i anglosaskim }{\f1\i\cgrid coverage}{\f1\cgrid , a w klasycznej termi\-n
ologii francuskiej }{\f1\i\cgrid d\'e9coupage}{\f1\cgrid ) stanowi niezwykle wa\'bfny etap pracy nad projektem przysz\'b3ego filmu. Nieprzypadkowo w terminologii angielskiej u\'bfywa si\'ea na jego okre\'9clenie dw\'f3ch bardzo zobowi\'b9zuj\'b9cych termi
n\'f3w: }{\f1\i\cgrid final script}{\f1\cgrid b\'b9d\'9f te\'bf }{\f1\i\cgrid shooting script}{\f1\cgrid . W swej najprostszej postaci zawiera on list\'ea ponumerowanych uj\'ea\'e6, przebieg akcji, kwestie postaci, wskaz\'f3wki techniczne oraz wszelkie in
strukcje dotycz\'b9ce sposobu realizacji. W prak\-tyce zar\'f3wno kinematografii polskiej, jak i \'9cwiatowej zazwyczaj sporz\'b9\-dza go duet re\'bfyser\'96operator, niekiedy przy fachowym udziale dorad\-czym scenografa, kierownika produkcji i innych.
\par }\sb0\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw0\cgrid {Nieodzownym warunkiem powstania dobrego scenopisu jest uprzednio przeprowadzona szczeg\'f3}{\f1\cgrid \'b3owa dokumentacja. W jej trakcie odpada wiele pomys\'b3\'f3w wygl\'b9daj\'b9
cych dobrze na papierze, a poja\-wiaj\'b9 si\'ea inne, b\'ead\'b9ce rezultatem tw\'f3rczej konfrontacji z rzeczywis\-to\'9cci\'b9. W sk\'b3ad scenopisu wchodz\'b9: dok\'b3adnie przedstawiony opis akcji w danej scenie i uj\'eaciu, spos\'f3b realizacji oraz
 inwentarz niezb\'eadnych \'9crodk\'f3w technicznych. Podstawow\'b9 funkcj\'b9 scenopisu zdj\'eaciowego jest sporz\'b9dzenie \'96 w formie planu scen i uj\'ea\'e6 \'96 kompletnego reje\-stru wyczerpuj\'b9cych odpowiedzi na dwa elementarne pytania: co i ja
k zostanie sfilmowane w trakcie realizacji zdj\'ea\'e6 i co ma znale\'9f\'e6 si\'ea na ekranie?
\par }\sb1\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {W swej rozwini}{\f1\cgrid \'eatej postaci (je\'9cli za przyk\'b3ad we\'9fmiemy pe\'b3nome\-tra\'bfow\'b9 fabu\'b3\'ea) scenopis zdj\'eaciowy liczy sobie wiele stron. Gotowy sce\-nopis (w terminol
ogii niemieckiej zwany }{\f1\i\cgrid Drehbuch}{\f1\cgrid , czyli \'84ksi\'b9\'bfka do kr\'ea\-cenia\'94) zawiera u\'b3o\'bfon\'b9 w porz\'b9dku chronologii zdarze\'f1 na ekranie list\'ea
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn2832\margrsxn948\margtsxn640\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-619\shptop18\shpright-307\shpbottom243\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1
\shpz20\shplid1046{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{
\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{
\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 4230170161}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-220\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap
\nooverflow\adjustright \fs21\expnd-5\expndtw-29\b\cgrid {146
\par }}}}\pard\plain \sb6\sl-180\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd1\expndtw8\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\qj\sb169\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw0\cgrid {scen i uj}{\f1\cgrid \'ea\'e6 przysz\'b3ego filmu, a tak\'bfe pe\'b3ny rejestr wyszczeg\'f3lnionych obiekt\'f3w i przewidzianych miejsc kr\'eacenia zdj\'ea\'e6 (plener\'f3
w i wn\'eatrz) wraz z didaskaliami dotycz\'b9cymi metod i sposob\'f3w realizacji. Rzetelnie wykonana (z my\'9cl\'b9 o przekazaniu informacji o wszelkich istotnych szcze\-g\'f3\'b3ach projektu pozosta\'b3ym realizatorom) praca nad scenopisem sprawia, \'bfe
 re\'bfyser i autor zdj\'ea\'e6 znaj\'b9 od tego momentu sw\'f3j film w najdrobniej\-szych detalach i na pami\'ea\'e6.
\par }\fi576\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {Pomini}{\f1\cgrid \'eacie w pracy nad projektem scenopisu zdj\'eaciowego i pos\'b3u\-giwanie si\'ea podczas zdj\'ea\'e6 samym tylko scenariuszem stanowi ewidentne \'9cwiadectwo braku profes
jonalizmu: re\'bfysera, operatora, a przede wszyst\-kim producenta. Przypomina w\'eadr\'f3wk\'ea po omacku i bez mapy. Z regu\'b3y skutkuje ogromnymi stratami i wieloma nieprzewidzianymi komplika\-cjami w trakcie realizacji zdj\'ea\'e6. Dlatego w \'9cwiet
le metod pracy i wymo\-g\'f3w profesjonalnej kinematografii sporz\'b9dzenie i przedstawienie sceno\-pisu zdj\'eaciowego stanowi jeden z podstawowych warunk\'f3w skierowania filmu do produkcji.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2184\shptop236\shpright-514\shpbottom984\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz21\shplid1047{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 1262283768}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-249\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\b\cgrid {Streszczenie
\par }\sb1\sl-241\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {(synopsis, summary, abstract)
\par }}}}\pard\plain \qj\fi576\sb246\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {Synonimem streszczenia filmu bywa najcz}{\f1\cgrid \'ea\'9cciej termin \'84synop\-sis\'94. Uwaga: synopsis
 nie jest ani eksplikacj\'b9 re\'bfysersk\'b9, ani treatmentem. Sporz\'b9dza si\'ea j\'b9 z my\'9cl\'b9 o z\'b3o\'bfeniu oferty producentowi lub wytw\'f3rni. Na podstawie lektury synopsis wyra\'bfa on swoje wst\'eapne zainteresowanie przed\'b3o\'bfonym pr
ojektem. Streszczenie takie powstaje cz\'easto po napisa\-niu scenariusza, a nawet po nakr\'eaceniu filmu. Zazwyczaj stanowi licz\'b9c\'b9 sobie par\'ea stron, specyficzn\'b9 odmian\'ea maksymalnie skondensowanego scenariusza }{\f1\i\cgrid post factum}{
\f1\cgrid . W swej schematycznej i rutynowej postaci spro\-wadza si\'ea do prezentacji fabu\'b3y danej opowie\'9cci. Bywa jednak, \'bfe chodzi w nim o co\'9c wi\'eacej ni\'bf tylko o sam zapis rozwoju struktury fabularnej. W\'f3wczas staje si\'ea ubran
\'b9 w atrakcyjn\'b9 form\'ea s\'b3own\'b9 ofert\'b9, w zale\'bfno\'9cci od sytuacji skierowan\'b9 do: producenta, wytw\'f3rni, dystrybutora i pod adresem potencjalnej widowni.
\par }\sb2\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {Streszczenie w ka}{\f1\cgrid \'bfdej ze swych mo\'bfliwych postaci odpowiada na podstawowe pytanie: o czym jest film? Jego funkcj\'b9 jest powiadomienie o tym poprzez umiej\'eatne opisanie zawart
o\'9cci proponowanego do realiza\-cji projektu, a potem gotowego filmu, w mo\'bfliwie najbardziej zwi\'eaz\'b3ej, przykuwaj\'b9cej uwag\'ea formie. Rzec by mo\'bfna, i\'bf stanowi wizyt\'f3wk\'ea filmu, a jego rola polega na reprezentowaniu go \'84na zewn
\'b9trz\'94 przy najr\'f3\'bfniej\-szych okazjach.
\par }\sb1\nowidctlpar\adjustright {Ciekaw}{\f1\cgrid \'b9 odmian\'b9 streszczenia jest libretto filmowe (z w\'b3. }{\f1\i\cgrid libretto}{\f1\cgrid , czyli ksi\'b9\'bfeczka). Chodzi o kr\'f3tkie streszczenie filmu sporz\'b9dzane w ce\-lach promocyjno-rek
lamowych, nieraz wyra\'9fnie odbiegaj\'b9ce od rzeczy\-wistej tre\'9cci dzie\'b3a ekranowego na rzecz jego literacko opracowanej, atrakcyjniejszej parafrazy, kt\'f3ra ma wywo\'b3a\'e6 zainteresowanie i zach\'eaci\'e6 widza do obejrzenia danego filmu. Libr
etto zyska\'b3o znaczn\'b9 popularno\'9c\'e6 w epoce kina niemego, kiedy to podawane w tej formie streszczenia film\'f3w drukowano zar\'f3wno w prasie filmowej, jak i w programach kino\-wych. W codziennym obiegu dzisiejszego systemu kultury audiowizual\-n
ej wsp\'f3\'b3czesne wersje libretta spotykamy w niezliczonych opisach filmo\_}{\f1\fs24\expnd0\expndtw0\cgrid 
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn1013\margrsxn2767\margtsxn620\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \qc\sa115\sl-258\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd2\expndtw14\cgrid {SCENARIUSZ 
FILMOWY I JEGO ODMIANY }{\fs21\b\cgrid 147
\par }\qj\sa0\sl-246\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw0\cgrid {wego repertuaru kinowego, telewizyjnego i p}{\f1\cgrid \'b3ytowego, publikowanych na \'b3amach prasy i na portalach internetowych.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft6096\shptop261\shpright7963\shpbottom749\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz22\shplid1048{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 3597120767}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-240\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-4\b\cgrid {Scenariusz jako system przybli}{\f1\cgrid \'bfe
\'f1
\par }}}}\pard\plain \qj\fi576\sb247\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {By}{\f1\cgrid \'b3a ju\'bf mowa o tym, \'bfe w \'bfadnym przypadku scenariusza filmo\-wego nie nale\'bfy t
raktowa\'e6 jako dzie\'b3a raz na zawsze sko\'f1czonego i defi\-nitywnie zamkni\'eatego w sztywnej formule }{\f1\i\cgrid non varietur}{\f1\cgrid . Wr\'eacz prze\-ciwnie, jego cech\'b9 konstytutywn\'b9 pozostaje fazowo\'9c\'e6, zmienno\'9c\'e6, tran\-zytyw
no\'9c\'e6, przechodnio\'9c\'e6, podatno\'9c\'e6 na nowe, doskonalsze od poprzed\-nich rozwi\'b9zania. Otwarto\'9c\'e6 na zmiany i mobilno\'9c\'e6, o kt\'f3rej tu mowa, odpowiadaj\'b9 kolejnym stadiom pracy nad projektem scenariuszowym: od inicjalnego pom
ys\'b3u pocz\'b9wszy, poprzez rozmaite fazy po\'9crednie, a\'bf do mo\'bfliwie najbardziej zaawansowanej wersji, kt\'f3ra jest jego najpe\'b3niej\-szym (cho\'e6 nigdy ostatecznym) rozwini\'eaciem.
\par }\sb4\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {Czy w gr}{\f1\cgrid \'ea wchodzi tutaj }{\f1\i\cgrid development}{\f1\cgrid ? I tak, i nie. Odpowied\'9f prze\-cz\'b9ca lub twierdz\'b9ca zale\'bfy od zakresu poj\'eacia, jaki robo
czo przyjmiemy. Generalnie, w ramach funkcjonowania profesjonalnej kinematografii wyr\'f3\'bfni\'e6 mo\'bfna dwie postaci developmentu: (1) }{\f1\i\cgrid development }{\f1\cgrid utworu filmowego (w\'f3wczas w gr\'ea wchodzi szersze znaczenie tego poj\'eac
ia); oraz (2) }{\f1\i\cgrid development }{\f1\cgrid scenariusza (znaczenie w\'ea\'bfsze).
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {Rzecz w tym, }{\f1\cgrid \'bfe w szerszym rozumieniu termin \'f3w oznacza o wie\-le wi\'eacej ni\'bf prac\'ea nad scenariuszem. Znaczenie to obejmuje swym za\-kresem ca\'b3okszta\'b3t wysi\'b3k
\'f3w (scenarzysty, producenta, re\'bfysera, autora zdj\'ea\'e6, scenografa, re\'bfysera d\'9fwi\'eaku i grona innych tw\'f3rc\'f3w, np. aktora, kostiumografa czy tw\'f3rcy efekt\'f3w specjalnych) zmierzaj\'b9cych do nada\-nia danemu projektowi jak najbar
dziej konkretnego kszta\'b3tu, kt\'f3ry umo\'bfliwia uruchomienie produkcji i rozpocz\'eacie zdj\'ea\'e6. Tak rozumiany }{\f1\i\cgrid development }{\f1\cgrid u\'9cwiadamia, i\'bf praca nad filmem jest prac\'b9 zespo\'b3ow\'b9, a on sam \'96 rezultatem kre
acji zbiorowej.
\par }\expnd0\expndtw0\cgrid {W w}{\f1\cgrid \'ea\'bfszym znaczeniu natomiast chodzi o sam scenariusz: o jego stopniowe rozwini\'eacie, przechodz\'b9ce przez szereg faz i roboczych war\-iant\'f3w. Wydzielaj\'b9c ten typ developmentu, nale\'bfy jednak trak
towa\'e6 go nie jako co\'9c ca\'b3kowicie odr\'eabnego od reszty prac, lecz jako pewien szcze\-g\'f3lny rodzaj stopniowego przygotowania materia\'b3u filmowego do reali\-zacji. Wytrawny znawca tego zagadnienia, Christopher Vogler definiuje poj\'eacie deve
lopmentu nast\'eapuj\'b9co: \'84Development is the craft of prepa\-ring the script for production\'94.
\par }\sb3\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright {Dla potrzeb niniejszego studium stosowali}{\f1\cgrid \'9cmy termin ten w dru\-gim, czyli w\'ea\'bfszym, ze znacze\'f1, rozumiej\'b9c to poj\'eacie jako tw\'f3rcze roz\-wini\'eacie kszta\'b3tu scenariusza.
 W praktyce tw\'f3rczej mo\'bfliwy jest tutaj nie jeden, lecz wiele wariant\'f3w pracy nad stopniowym doskonaleniem projektu scenariuszowego. W zale\'bfno\'9cci od przyj\'eatej metody mo\'bfliwe jest pomini\'eacie niekt\'f3rych faz pracy nad nim lub te
\'bf w\'b3\'b9czenie jednej do drugiej. Przez wszystkie uwagi i spostrze\'bfenia zawarte w niniejszym studium niczym leitmotyw przewija\'b3a si\'ea jednak teza, w my\'9cl kt\'f3rej ka\'bfda z odmian funkcjonalnych scenariusza i poszczeg\'f3lny jej tw\'f3r
ca wnosi \'96 na miar\'ea w\'b3asnych mo\'bfliwo\'9cci \'96 warto\'9c\'e6 dodan\'b9 do rozwoju danego projektu.
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn2827\margrsxn953\margtsxn640\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-609\shptop18\shpright-297\shpbottom243\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1
\shpz23\shplid1049{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{
\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{
\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 2649631418}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-220\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap
\nooverflow\adjustright \fs21\expnd-5\expndtw-29\b\cgrid {148
\par }}}}\pard\plain \sb6\sl-180\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd1\expndtw8\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\qj\fi576\sb171\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-3\cgrid {Opowiadam si}{\f1\cgrid \'ea w tym miejscu za koncepcj\'b9 tw\'f3rczego podej\'9ccia do scenariusza jako materia\'b3u opracowanego dla filmu. Otwarty charak\-ter je
go struktury \'96 przybieraj\'b9cej na r\'f3\'bfnych etapach rozwoju rozmaite postaci \'96 powinien zmierza\'e6 do mo\'bfliwie najpe\'b3niejszej krystalizacji wyj\-\'9cciowego pomys\'b3u. W gr\'ea wchodzi tutaj inne od pisarskiego indywiduali\-zmu poety, 
powie\'9cciopisarza czy dramaturga wyobra\'bfenie zespo\'b3owego procesu tw\'f3rczego, szczeg\'f3lnie przydatne w przypadku powstawania dzie\'b3a filmowego.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-4\cgrid {Warto}{\f1\cgrid \'9c\'e6 dodana, kt\'f3r\'b9 spodziewamy si\'ea dzi\'eaki temu uzyska\'e6, bywa pochodn\'b9 wzajemnej inspiracji i rezultatem tw\'f3rczej synergii. Efekt tej synergii nie jest pr
ost\'b9 sum\'b9 wysi\'b3k\'f3w poszczeg\'f3lnych os\'f3b, lecz ich zwielokrotnieniem. Doskonale wsp\'f3\'b3pracuj\'b9cy z sob\'b9 zesp\'f3\'b3 scenarzy\-st\'f3w (fabularzysta, dramaturg, ekspert od }{\f1\i\cgrid continuity}{\f1\cgrid , dialogista etc.) da
je w konsekwencji filmowi niepor\'f3wnanie wi\'eacej ni\'bf mog\'b3aby mu da\'e6 ka\'bfda z poszczeg\'f3lnych os\'f3b z osobna.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft-2179\shptop272\shpright-509\shpbottom490\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz24\shplid1050{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 1008050360}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-212\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs19\expnd-1\expndtw-5\b\cgrid {Scenariusz a monta}{\f1\cgrid \'bf
\par }}}}\pard\plain \qj\fi576\sb250\sl-247\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-1\cgrid {Jeden jeszcze aspekt pracy nad scenariuszem przy okazji omawia\-nia jego odmian warto szczeg\'f3lnie wyeks
ponowa}{\f1\cgrid \'e6. Jest nim daleko id\'b9ca analogia pomi\'eadzy procesem powstawania scenariusza, z jednej strony, a procesem monta\'bfu filmu \'96 z drugiej. Oba stadia pracy wiele dzieli (przede wszystkim oddziela je faza realizacji zdj\'ea\'e6). 
Nale\'bfy te\'bf pami\'eata\'e6 o zasadniczej r\'f3\'bfnicy tworzywa. Istniej\'b9 jednak mi\'eadzy nimi r\'f3wnie\'bf intryguj\'b9ce podobie\'f1stwa, kt\'f3re pozwalaj\'b9 kojarzy\'e6 z sob\'b9 nast\'eapu\-j\'b9ce po sobie odmiany scenariusza i kolejne fa
zy montowania dzie\'b3a filmowego.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-2\cgrid {Stoi za tym o wiele szersze spostrze}{\f1\cgrid \'bfenie dotycz\'b9ce cykliczno\'9cci kolejnych stadi\'f3w procesu tw\'f3rczego w filmie. Mamy w nim bowiem do czynienia z pewn\'b9 ide\'b9 i zaraz
em praktyk\'b9 warsztatow\'b9 przebiegaj\'b9ce\-go spiralnie, cyklicznego powrotu: z wielokrotnym przepracowywaniem i opracowywaniem od nowa tego, co zosta\'b3o wcze\'9cniej osi\'b9gni\'eate.
\par }\sl-248\slmult0\nowidctlpar\adjustright {W}{\f1\cgrid \'b3a\'9cciwa filmowi specyfika pracy nad nim polega na kolejnych powrotach do faz wcze\'9cniejszych. W tym sensie pierwszy monta\'bf mate\-ria\'b3u, czyli tak zwana \'84uk\'b3adka\'94 (ang. }{
\f1\i\cgrid assembly}{\f1\cgrid ), przywodzi na my\'9cl szkic scenariuszowy, kolejne warianty monta\'bfowe mo\'bfna przyr\'f3wna\'e6 do serii draft\'f3w, a zmontowany na gotowo film to nic innego jak }{\f1\i\cgrid final draft}{\f1\cgrid . Zwiastun filmu 
(}{\f1\i\cgrid forszpan}{\f1\cgrid , }{\f1\i\cgrid trailer}{\f1\cgrid ) przywodzi na my\'9cl streszczenie-libret\-to. Z kolei }{\f1\i\cgrid fine cut}{\f1\cgrid , zmontowana na czysto ostateczna wersja monta\'bfowa danego filmu, w archiwach ca\'b3ego \'9cw
iata staje si\'ea podstaw\'b9 do sporz\'b9\-dzenia postprodukcyjnego scenopisu uko\'f1czonego dzie\'b3a.
\par }\sb3\nowidctlpar\adjustright {W kontek}{\f1\cgrid \'9ccie powy\'bfszych obserwacji nie do ko\'f1ca prawdziwe wydaje si\'ea twierdzenie Ester Krumbachovej, kt\'f3ra m\'f3wi, i\'bf \'84czytaj\'b9c sce\-nariusz, trudno w\'b3a\'9cciwie odgadn\'b9\'e6, c
o b\'eadzie na ekranie\'94. Dog\'b3\'eabnie przemy\'9clany i dobrze napisany scenariusz jest struktur\'b9 permanentnie obecn\'b9 w procesie tw\'f3rczym filmu. Istnieje ona w \'9cwiadomo\'9cci jego tw\'f3rc\'f3w przez ca\'b3y czas \'96 a\'bf do ostatniego 
ci\'eacia monta\'bfowego. Robo\-czym zapisem i wyobra\'bfeniem takiej jego docelowej postaci na dalszych etapach realizacji pozostaje scenopis zdj\'eaciowy, kt\'f3rego istotnym wyr\'f3\'bf\_}{\f1\fs24\expnd0\expndtw0\cgrid 
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn1018\margrsxn2080\margtsxn620\margbsxn720\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \qr\sa115\sl-258\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs13\expnd3\expndtw15\cgrid {SCENARIUSZ 
FILMOWY I JEGO ODMIANY }{\fs21\b\cgrid 149
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn1018\margrsxn2762\margtsxn620\margbsxn720\sbknone\linex0\sectdefaultcl\pard\plain \qj\sl-247\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\cgrid {nikiem okazuje si}{\f1
\cgrid \'ea z kolei precyzyjnie zaprojektowana struktura mon\-ta\'bfowa przysz\'b3ego filmu. Nieprzypadkowo dobry monta\'bfysta potraf na podstawie scenopisu zmontowa\'e6 dzie\'b3o praktycznie bez obecno\'9cci re\'bfysera.
\par }{\shp{\*\shpinst\shpbxcolumn\shpbxignore\shpbypara\shpbyignore\shpleft6096\shptop264\shpright7142\shpbottom493\shpfhdr0\shpwr2\shpwrk0\shpfblwtxt1\shpz25\shplid1051{\sp{\sn shapeType}{\sv 202}}{\sp{\sn fFlipH}{\sv 0}}{\sp{\sn fFlipV}{\sv 0}}{\sp{
\sn posrelh}{\sv 2}}{\sp{\sn posrelv}{\sv 2}}{\sp{\sn dxTextLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxTextRight}{\sv 0}}{\sp{\sn dyTextBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistLeft}{\sv 0}}{\sp{\sn dyWrapDistTop}{\sv 0}}{\sp{\sn dxWrapDistRight}{\sv 0}}
{\sp{\sn dyWrapDistBottom}{\sv 0}}{\sp{\sn pWrapPolygonVertices}{\sv 8;5;(-62,0);(-62,21600);(21662,21600);(21662,0);(-62,0)}}{\sp{\sn fEditedWrap}{\sv 0}}{\sp{\sn fLine}{\sv 0}}{\sp{\sn fillColor}{\sv 16777215}}{\sp{\sn fillOpacity}{\sv 0}}{\sp{
\sn fBehindDocument}{\sv 0}}{\sp{\sn lTxid}{\sv 1079792632}}{\shptxt \pard\plain\pard\plain \sl-225\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd-2\expndtw-11\b\cgrid {Zako}{\f1\cgrid \'f1czenie
\par }}}}\pard\plain \qj\fi576\sb249\sl-248\slmult0\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \fs20\expnd0\expndtw-2\cgrid {Ustalenia i uwagi zawarte w niniejszym studium nie wynikaj}{\f1\cgrid \'b9 bynajmniej z terminologicznej p
edanterii. Jego autor mia\'b3 na wzgl\'eadzie co innego, mianowicie: ukazanie potencjalnego bogactwa odmian i form scenariusza filmowego. Ich prezentacja ma s\'b3u\'bfy\'e6 wydobyciu procesual\-nego charakteru pracy nad scenariuszem. W centrum naszej uwag
i znaj\-dowa\'b3 si\'ea przez ca\'b3y czas nie sam scenariusz, lecz proces powstawania sce\-nariusza, kt\'f3ry w warunkach profesjonalnej kinematografii i produkcji filmowej przechodzi przez wiele faz, zanim osi\'b9gnie stadium dojrza\'b3ego projektu, pod
 ka\'bfdym wzgl\'eadem nadaj\'b9cego si\'ea do realizacji.
\par }\sb0\nowidctlpar\adjustright \expnd0\expndtw-3\cgrid {Nale}{\f1\cgrid \'bfy mocno podkre\'9cli\'e6, \'bfe }{\f1\i\cgrid development }{\f1\cgrid scenariuszowy \'96 od momentu, gdy w kinie \'9cwiatowym (Francja, Stany Zjednoczone, W\'b3ochy, Niemcy, S
zwecja i inne kraje) zacz\'b9\'b3 si\'ea stopniowo wykszta\'b3ca\'e6 zaw\'f3d scenarzysty, czyli od ponad stu lat \'96 stanowi najbardziej ekonomiczn\'b9 z mo\'bfliwych metod\'ea rozwijania projektu filmowego bez ponoszenia ogromnych koszt\'f3w, jakie poc
i\'b9gaj\'b9 za sob\'b9 wszelkie zmiany wprowa\-dzane na etapie produkcji filmu. Bywa, \'bfe zmiany dokonywane w tej fazie wywo\'b3uj\'b9 horrendalne straty, kt\'f3rych mo\'bfna by\'b3o unikn\'b9\'e6, zadbawszy zawczasu o \'96 profesjonalnie opracowany i 
gruntownie przemy\'9clany, sta\-rannie zaprojektowany w ka\'bfdym szczeg\'f3le \'96 projekt przysz\'b3ego dzie\'b3a filmowego. Projekt poprzedzaj\'b9cy realizacj\'ea zdj\'ea\'e6, zapisany w formie pre\-cyzyjnie obmy\'9clanego i opracowanego scenariusza.
\par }\expnd0\expndtw-4\cgrid {Nie wolno jednak zapomina}{\f1\cgrid \'e6 gorzkiej przestrogi wyg\'b3oszonej pod adresem wszystkich scenarzyst\'f3w \'9cwiata przez wybitnego ameryka\'f1skie\-go scenarzyst\'ea Williama Goldmana: \'84Tw\'f3j film nigdy nie z
ostanie zro\-biony, to jest zawsze inny film\'94. Tw\'f3rca scenariusza, cho\'e6by jego dzie\'b3o skrzy\'b3o si\'ea od fantastycznych pomys\'b3\'f3w i rozwi\'b9za\'f1 przej\'eatych i wyko\-rzystanych przez re\'bfysera, musi do ko\'f1ca zachowa\'e6 \'9cwia
domo\'9c\'e6 w\'b3asnej us\'b3ugowej roli dostawcy literackiego materia\'b3u. Jak powiada Karol Irzykowski: \'84W scenariusz filmowy powinien autor w\'b3o\'bfy\'e6 ca\'b3y sw\'f3j zapa\'b3 i talent i dopiero wtedy to, co stworzy, b\'eadzie zaledwie dobre 
dla kina\'94.
\par }\expnd0\expndtw-2\cgrid {Dobry scenariusz stanowi dla producenta filmu i zespo}{\f1\cgrid \'b3u jego tw\'f3rc\'f3w rodzaj nieodzownego ubezpieczenia. Zgodnie ze znan\'b9 francu\-sk\'b9 maksym\'b9, ubezpieczenie to \'96 jak wszelkie inne formy ubezpi
eczenia \'96 jest drogie do momentu wypadku. Koszty poniesione na napisanie sce\-nariusza, podobnie jak koszty dalszych prac nad osi\'b9gni\'eaciem jego opty\-malnego kszta\'b3tu, okazuj\'b9 si\'ea by\'e6 jednak niewyg\'f3rowane w por\'f3wnaniu ze stratam
i wynik\'b3ymi ze \'9fle przygotowanego projektu filmowego, kt\'f3re\-go scenariusz w r\'f3\'bfnych jego postaciach powinien by\'e6 nie jakim\'9c zb\'ead\-nym dodatkiem i byle jak wykonan\'b9 atrap\'b9, lecz integralnym elementem. Wypr\'f3bowanie materia
\'b3u literackiego filmu w jego najr\'f3\'bfniejszych mo\'bf\-liwych scenariuszowych postaciach (od wyj\'9cciowego pomys\'b3u a\'bf do pe\'b3\-nej wersji scenariusza i scenopisu zdj\'eaciowego) \'96 pod warunkiem, \'bfe
\par }\pard\plain\sect\sectd\stextflow0\marglsxn2177\margrsxn921\margtsxn640\margbsxn10140\linex0\sectdefaultcl\trowd\trgaph0\trql\trrh-2600\clvertalt\cltxlrtb\cellx513\clvertalt\cltxlrtb\cellx6480\pard\plain \qc\sa2354\sl-246\slmult0\nowidctlpar\aspalpha
\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \intbl\fs19\expnd0\expndtw2\b\cgrid {150\cell }\ql\li144\sa0\sl-180\slmult0\nowidctlpar\adjustright \intbl\fs13\expnd1\expndtw8\b0\cgrid {MAREK HENDRYKOWSKI
\par }\qj\sb172\sl-247\slmult0\nowidctlpar\adjustright \intbl\fs20\expnd0\expndtw0\cgrid {zostanie przeprowadzone w spos\'f3b profesjonalny \'96 stanowi najmniej kosztown}{\f1\cgrid \'b9 i najbardziej skuteczn\'b9 metod\'ea przetestowania danego projek\-t
u przed rozpocz\'eaciem produkcji.
\par }\fi648\sb6\sa13\nowidctlpar\adjustright \intbl{Na koniec jeszcze jedna istotna uwaga. W rozwa}{\f1\cgrid \'bfaniach niniej\-szych \'9cwiadomie pomini\'eato trzy wa\'bfne kwestie \'9cci\'9cle zwi\'b9zane ze scena\-riopisarstwem. Kwestiami tymi s\'b9:
 scenariusz adaptowany, scenariusz filmu dokumentalnego oraz dialogi. Ze wzgl\'eadu na specyfik\'ea i z\'b3o\'bfony charakter tych trzech form tw\'f3rczo\'9cci scenariopisarskiej zostan\'b9 one przedstawione w oddzielnych studiach.\cell }\pard 
\nowidctlpar\aspalpha\aspnum\faroman\nocwrap\nooverflow\adjustright \intbl{\row }\pard\plain}