https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/issue/feed Porównania 2020-03-19T08:57:02+00:00 dr Lenka Németh Vítová lvitova@amu.edu.pl Open Journal Systems <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>Czasopismo "Porównania" ukazuje się od roku 2004 jako rocznik, a od roku 2011 jako półrocznik. Publikuje oryginalne prace oraz przekłady zawierające rezultaty badań porównawczych w zakresie literaturoznawstwa, teorii i historii kultury, teorii nauki, antropologii, badań nad sztuką, kinem, teatrem, muzyką, a także prace porównawcze w zakresie historii, studiów postkolonialnych, gender, pedagogiki, prawa, nowoczesnych mediów oraz związków pomiędzy humanistyką a dziedzinami przyrodoznawczymi. W "Porównaniach" ukazują się również studia polemiczne, recenzje, przeglądy prac o charakterze porównawczym oraz listy książek nadesłanych.</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/p/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/p/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/p/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p>ERIH Plus; Index Copernicus; SCOPUS</p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong> <p><img src="/public/piotr/ikonki/mnisw_14.png" alt=""></p> <p><strong>Index Copernicus&nbsp;</strong>&nbsp;<strong>ICV 2017 = 70.52</strong><br><img src="/public/piotr/ikonki/ic_74_52.png" alt=""></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong>10.14746/p</div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN: </strong>1733-165X <!--<strong>e-ISSN: </strong>2084-4158--></div> <!--<div class="oczasopismie"><strong>LICENCJA CREATIVE COMMONS: </strong> <a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/3.0/pl/"><img src="/ojs_3/public/piotr/cc/cc1.png" alt="CC_by-nd/3.0" border="0" /></a></div>--> https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/20334 Wstęp 2020-03-19T08:57:02+00:00 Ievgeniia Voloshchuk pressto@amu.edu.pl Ryszard Kupidura pressto@amu.edu.pl Krzysztof Brzechczyn pressto@amu.edu.pl Wstęp 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 Porównania https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/21041 Vorwort 2020-03-16T12:49:03+00:00 Voloshchuk Voloshchuk pressto@amu.edu.pl Ryszard Kupidura pressto@amu.edu.pl Krzysztof Brzechczyn pressto@amu.edu.pl <p>Vorwort</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22167 ERINNERUNGSORTE UND DIE FREIHEIT DES ERINNERNS. EINFÜHRUNGSVORTRAG ZUM WORKSHOP „UMSTRITTENE ERINNERUNGSORTE IN DER UKRAINE IM SPIEGEL DER DEUTSCHEN, POLNISCHEN, UKRAINISCHEN UND RUSSISCHEN LITERATUR UND GESCHICHTSSCHREIBUNG” 2020-03-19T08:57:00+00:00 Ievgeniia Voloshchuk pressto@amu.edu.pl <p>Ievgeniia Voloshchuk, ERINNERUNGSORTE UND DIE FREIHEIT DES ERINNERNS.<br>EINFÜHRUNGSVORTRAG ZUM WORKSHOP „UMSTRITTENE ERINNERUNGSORTE IN<br>DER UKRAINE IM SPIEGEL DER DEUTSCHEN, POLNISCHEN, UKRAINISCHEN UND RUSSISCHEN<br>LITERATUR UND GESCHICHTSSCHREIBUNG“. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 21-29. ISSN 1733-165X.</p> <p>Im Fokus des Beitrags stehen zentrale Aspekte und kontroverse Fragestellungen der aktuellen kulturellen Repräsentationen der umstrittenen Erinnerungsorte in der Ukraine. An konkreten Beispielen beschäftigt sich die Autorin mit den Instrumentalisierungen der umstrittenen Erinnerungsorte im Zuge der neusten Umschreibung der ukrainischen Geschichte,ihren Umkodierungen innerhalb des nationalen Diskurses und im „polyphonen“ Raum des multinationalen Staates sowie mit ihren Transformationen unter dem Einfluss der ideologischen Zensur bzw. des „Kriegs der Erinnerungen“. Analysiert werden dabei vor allem die Zusammenhänge zwischen dem Diskurs über die umstrittenen Erinnerungsorte in der Ukraine, dem Konzept der „Europäizität“, den Identitätsentwürfen in den Ländern des östlichen Europa, den dort konstruierten „Bildern der Vergangenheit“ und den imagologischen Stereotypen.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22168 DIE UMGESTALTUNG DES KOLLEKTIVEN GEDÄCHNISSES DIE IDEOLOGISCHE FUNKTION DES UKRAINISCHEN INSTITUTS FÜR NATIONALES GEDÄCHNIS IN 2014-2017 2020-03-19T08:56:35+00:00 Minakov Minakov pressto@amu.edu.pl <p>Mikhail Minakov, DIE UMGESTALTUNG DES KOLLEKTIVEN GEDÄCHNISSES. DIE IDEOLOGISCHE FUNKTION DES UKRAINISCHEN INSTITUTS FÜR NATIONALES GEDÄCHNIS IN 2014-2017. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 31-43. ISSN 1733-165X. Nach dem Euromaidan entwickelte sich die Ukraine widersprüchlich. Neben der Demokratisierung und Europäisierung verbreiteten sich auch konservative Ideologien und Einschränkungen der bürgerlichen Freiheiten. Diese letzteren Tendenzen waren mit dem Versuch verbunden, ein ideologisches Monopol (ein System der ideologischen Kontrolle, das in der UdSSR existierte und in den Dekommunisierungsprozessen von 1989-91) im Interesse der heutigen herrschenden Gruppen zu etablieren. Eine der Institutionen, die die Möglichkeit der Wiederbelebung des ideologischen Monopols ergänzen, ist das Ukrainische Institut für Nationales Gedächtnis. In diesem Text argumentiert der Autor, dass sich das Institut nach mehreren Reformen zwischen 2006 und 2018 zu einer staatlichen Einrichtung entwickelt hat, die konservative Kulturpolitik und eine Politik der illiberalen Identität betreibt, die die staatsbürgerliche demokratische Konsolidierung der Ukraine untergräbt. Anhand der Analyse der politischen Rolle und der bisherigen Erfolge des Instituts gelangt der Autor zu dem Schluss, dass die derzeitige Kulturpolitik und die Organisationspraktiken des Instituts ein neues postsowjetisches ideologisches Instrumentarium geschaffen haben, mit dem Machteliten effektiv ein konservatives ideologisches Monopol in der Ukraine aufbauen können.<br><br></p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22175 HETEROTOPIEN IN DER UKRAINISCHEN GEGENWARTSPROSA (JURIJ ANDRUCHOVYČ, SERHIJ ŽADAN UND VJAČESLAV ŠNAJDER) 2020-03-19T08:56:33+00:00 Borys Bigun fbegun@yandex.ru Erik Martin emartin@europa-uni.de <p>Borys Bigun, Erik Martin, HETEROTOPIEN IN DER UKRAINISCHEN GEGENWARTSPROSA (JURIJ ANDRUCHOVYČ, SERHIJ ŽADAN UND VJAČESLAV ŠNAJDER).<br>„PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 45-53. ISSN 1733-165X.</p> <p>Der Begriff der „Heterotopie“, der von Michel Foucault in seinem Aufsatz „Andere Räume“ entworfen wurde, gehört zu den am häufigsten verwendeten Konzepten der aktuellen Raumwissenschaften. Literarisch-künstlerische Heterotopien fixieren eine Destruktion des homogenen sozialen Raumes, in deren Verlauf das Utopische und das Real-Pragmatische, die bis dahin eine Einheit bildeten, unter dem Druck der ehemals repressierten oder verdrängten, nun aber ihren Eingang in die Kultur wieder findenden Ideen als zwei konträre Prinzipien auftreten. Im Beitrag wird am Beispiel einiger repräsentativer Werke von Jurij Andruchovyč, Serhij Žadan und Vjačeslav Šnajder der Semantik und den Funktionen der Heterotopien im Kontext der literarischen Kartierung des Raums der postsowjetischen Ukraine nachgegangen.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22176 GONZO UWIKŁANE, PRZEMOC PRZEDSTAWIENIA ORAZ MOZAIKA FANTAZMATÓW NARODOWYCH, CZYLI O „UKRAIŃSKIEJ TRYLOGII” ZIEMOWITA SZCZERKA 2020-03-19T08:56:31+00:00 Ryszard Kupidura ryszardk@amu.edu.pl <p>Ryszard Kupidura, GONZO UWIKŁANE, PRZEMOC PRZEDSTAWIENIA ORAZ MOZAIKA FANTAZMATÓW NARODOWYCH, CZYLI O „UKRAIŃSKIEJ TRYLOGII” ZIEMOWITA SZCZERKA. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 55-67. ISSN 1733-165X.</p> <p>Celem niniejszego tekstu jest analiza trzech książek Ziemowita Szczerka: Przyjdzie Mordor i nas zje (2013), Tatuażu z tryzubem (2015) oraz Międzymorza (2017), które ze względu na obecność w nich tematów związanych ze wschodnim sąsiadem Polski autor artykułu łączy umownie w „ukraińską trylogię”. Wśród podjętych w tekście problemów badawczych znalazły się m.in.: kwestia genologicznego statusu twórczości Szczerka, pytania o implikacje, które niesie za sobą pisanie reportaży na temat kraju o wieloletniej i złożonej historii stosunków kolonialnych z krajem, z którego pochodzi sam pisarz, czy wreszcie próba spojrzenia na ukraińską sytuację z ponadregionalnej perspektywy.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22180 „HIER GIBT ES KEINE UNSCHULDIGEN“. DIE MIKROKOLONISIERUNG DES DONBASS IN JEVHEN POLOŽIJS ROMAN „ILOVAJS’K“ (2015) 2020-03-19T08:56:27+00:00 Alexander Chertenko chertenko1980@gmail.com <p>Alexander Chertenko, „HIER GIBT ES KEINE UNSCHULDIGEN“. DIE MIKROKOLONISIERUNG DES DONBASS IN JEVHEN POLOŽIJS ROMAN „ILOVAJS’K“ (2015). „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 69-84. ISSN 1733-165X. Am Beispiel von Jevhen Položijs „Ilovajs’k“ wird im Beitrag der literarische Diskurs über die Mikrokolonisierung des Donbass untersucht, der für die ukrainische Literatur zum russisch-ukrainischen Krieg von zentraler Bedeutung ist. Mit Verweis auf die kompensatorischen quasiimperialen Praktiken, die von den ehemaligen Kolonien oft verwendet werden, wird das Mikrokolonialismus-Dispositiv hier als das wichtigste Instrument einer kulturellen und politischen (Wieder)Aneignung des Donbass in Gestalt eines „inneren Fremden“ analysiert. Wie der Roman zeigt, führt der mikrokolonisatorische Ansatz zur literarisch ausgetragenen Entmenschlichung der Region und zum Ausschluss seiner Bevölkerung aus der „eigenen“ Kommemorationspraxis, somit auch zur Delegitimierung jeglicher regionaler Identifizierungen, die vom ukrainischen nationalen Narrativ abweichen, und schließlich zur performativen (Re)Integration des auf das Territorium reduzierten Donbass ins Projekt der „unteilbaren“ Ukraine.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22183 ZNIEWAŻONA ZIEMIA (LA TERRE OUTRAGÉE, 2012) MICHALE BOGANIM JAKO FILM POSTTRAUMATYCZNY 2020-03-19T08:56:22+00:00 Beata Waligórska-Olejniczak beata.waligorska@amu.edu.pl <p>Beata Waligórska-Olejniczak, ZNIEWAŻONA ZIEMIA (LA TERRE OUTRAGÉE, 2012) MICHALE BOGANIM JAKO FILM POSTTRAUMATYCZNY. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 85-94. ISSN 1733-165X. Celem artykułu jest analiza filmu Znieważona ziemia Michale Boganim z punktu widzenia współczesnych badań nad traumą i studiów nad pamięcią. Wykorzystując aparat pojęciowy, funkcjonujący w obszarze tych badań, zauważono, że film Znieważona ziemia mieści się w kategorii filmu posttraumatycznego nie tylko ze względu na centralny dla niego temat czarnobylskiej katastrofy i jej następstw, które widz ma okazję obserwować głównie przez pryzmat milieu. Boganim umiejscawia traumę świadka przede wszystkim w niezdolnym do jej przepracowania ciele i psychice człowieka. Źle ulokowana nostalgia, melancholia, kinetyczna nadpobudliwość funkcjonują w filmie jako znaki, pozwalające widzowi współodczuwać tragedię bohaterów, rodzaj powtarzalnego kodu, zmuszającego do refleksji nad mechanizmami pamięci i zapominania.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22185 NATIONSBILDUNG EX NEGATIVO – LITERARISIERTE LEIDENSGEMEINSCHAFTEN NACH DEM ÖKOZID 2020-03-17T13:35:22+00:00 Clemens Günther cguenther@zedat.fu-berlin.de <p>Clemens Günther, NATIONSBILDUNG EX NEGATIVO – LITERARISIERTE LEIDENSGEMEINSCHAFTEN NACH DEM ÖKOZID. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 95-110. ISSN 1733-165X. Der Artikel diskutiert Möglichkeiten kultureller Sinnstiftung nationaler Identität in den ehemaligen Sowjetrepubliken Belarus und Kasachstan, die stark von ökologischen Katastrophen betroffen sind (Tschernobyl, Aralsee). Zunächst wird ein Überblick über sich ändernde kulturelle Reaktionen auf Katastrophen im Spätsozialismus gegeben. Anschließend werden allgemeine Möglichkeiten der Sinngebung von Katastrophen diskutiert. Im Hauptteil konzentriert sich der Artikel auf Swetlana Alexijewitschs Tschernobyl. Eine Chronik der Zukunft und Äbdischämil Nurpeissow Der sterbende See und deren jeweilige Verfahren der Sinngebung der durch den Ökozid transformierten Komplexe von Raum, Zeit und Mensch.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22197 DYBUK ALBO ŻYDOWSKA (NIE)OBECNOŚĆ W HUMANIU 2020-03-19T08:56:09+00:00 Alina Molisak amolisak@uw.edu.pl <p>Alina Molisak, DYBUK ALBO ŻYDOWSKA (NIE)OBECNOŚĆ W HUMANIU. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 111-121. ISSN 1733-165X. W artykule omawiam funkcjonowanie pamięci i (nie)obecności żydowskiej w przestrzeni współczesnego Humania. Przedmiotem moich rozważań jest zarówno film Krzysztofa Kopczyńskiego pt. „Dybuk. Rzecz o wędrówcedusz”, jak i książka dwojga autorów (Kopczyński, Sajewicz) zatytułowana „Dybuk. Opowieść o nieważności świata”. Analizuję przy tym różne formuły pamięci oraz rozmaite sposoby artykulacji tożsamości tak żydowskiej (chasydzkiej), jak i ukraińskiej.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22198 BUDDENBROOKS AM SCHWARZEN MEER. VLADIMIR JABOTINSKYS ODESSA-ROMAN DIE FÜNF 2020-03-19T08:56:07+00:00 Irmela von der Lühe vdluehe@zedat.fu-berlin.de <p>Irmela von der Lühe, BUDDENBROOKS AM SCHWARZEN MEER. VLADIMIR JABOTINSKYS ODESSA-ROMAN DIE FÜNF. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 123-133. ISSN 1733-165X. Vladimir Jabotinskys Roman Die Fünf ist bei seinem Erscheinen in Deutschland (2012) als eine literarische Entdeckung gefeiert worden. In der Familiengeschichte der Milgroms aus dem Odessa der Jahre vor der Revolution von 1905 spiegeln sich Hoffnungen und Enttäuschungen der Revolution und der jüdischen Assimiliation, des Aufbruchs in eine neue Welt der Moderne und des Absturzes in eine Welt der brutalen Antimoderne. Der Beitrag untersucht die besonderen literarischen Strategien einer Arbeit an der Erinnerung: des Erzählens von Straßen, Plätzen und Räumen, der Analogisierung des politischen Geschehens mit einem Bühnengeschehen, der symbolistischen Überhöhung der Realität durch Rückgriff auf literarische Texte. Nicht<br>nur aus politischen, auch aus erzählerischen Gründen wird Odessa in Jabotinkskys Roman also zu einem umstrittenen Erinnerungsort.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22199 TRAGEDIA HOLOKAUSTU ORAZ ŻYDOWSKIE MIEJSCA PAMIĘCI NA UKRAINIE W POWIEŚCI J. S. FOERA WSZYSTKO JEST ILUMINACJĄ 2020-03-19T08:56:05+00:00 Marta Siekierska msiekierska@interia.pl <p>Marta Siekierska, TRAGEDIA HOLOKAUSTU ORAZ ŻYDOWSKIE MIEJSCA PAMIĘCI NA UKRAINIE W POWIEŚCI J. S. FOERA WSZYSTKO JEST ILUMINACJĄ. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 135-145. ISSN 1733-165X. Cel niniejszego artykułu stanowi próba analizy powieści, skoncentrowana na relacjach zachodzących między formą i językiem utworu a traumą historyczną, jakiej doświadczają bohaterowie. Specyficzna konstrukcja oraz język, który wykorzystuje w powieści autor, przekładają się na nowatorski sposób przetworzenia historii oraz tematu Zagłady. Tekst prezentuje również obecny w powieści pejzaż polsko-ukraińskiego pogranicza, wytyczanego przez historyczne, metafizyczne oraz kulturowe granice. Analizie i interpretacji zostaje poddana obecna w utworze bogata symbolika, uwypuklająca wymiar znaczącej nieobecności zgładzonej społeczności oraz wymownej luki, białego miejsca pamięci, która po nich pozostała.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22200 GRYMAS DEDALA. ANDRZEJA KIJOWSKIEGO KONFRONTACJE Z PARYŻEM 2020-03-19T08:56:04+00:00 Michał Kopczyk mkopczyk@ath.bielsko.pl <p>Michał Kopczyk, GRYMAS DEDALA. ANDRZEJA KIJOWSKIEGO KONFRONTACJE Z PARYŻEM. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 147-162. ISSN 1733-165X. Artykuł jest propozycją lektury dzieł Andrzeja Kijowskiego, będących zapisem pobytu pisarza w stolicy Francji – eseju Sezon w Paryżu oraz fragmentów dziennika. Autor artykułu skupia się szczególnie na intelektualnym aspekcie tych doświadczeń, rekonstruuje polityczne diagnozy autora-bohatera, analizuje jego postrzeganie relacji pomiędzy rodzimą kulturą a kulturą zachodnioeuropejską, w szczególności francuską. Intelektualny ferment, w jakim zobaczył Francję pochłoniętą „wojną algierską”, Kijowski odczytuje nie tylko jako doniosły fakt o znaczeniu politycznym, ale i jako okazję do przyjrzenia się aktualnej kondycji kultury współczesnego mu Zachodu, wreszcie i kondycji (moralnej, intelektualnej) jego mieszkańców. Sezon w Paryżu – inaczej niż dziennik – staje się ostatecznie pochwałą kultury jako zjawiska na swój sposób „niesterylnego”, niepoddającego się racjonalizacji. Najbliższa owej wizji okazuje się w ocenie pisarza kultura francuska. Autor artykułu wskazuje na podobieństwa niektórych wniosków pisarza do diagnoz formułowanych dziś ramach badań postkolonialnych nad Europą Środkową i Wschodnią.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22201 FANTAZMAT ZREALIZOWANY A POSTKOLONIALNY WSTYD – POLSKIE NARRACJE MIGRACYJNE NA WYSPACH BRYTYJSKICH 2020-03-19T08:56:02+00:00 Magdalena Jaremek mag.jaremek@gmail.com <p>Magdalena Jaremek, FANTAZMAT ZREALIZOWANY A POSTKOLONIALNY WSTYD – POLSKIE NARRACJE MIGRACYJNE NA WYSPACH BRYTYJSKICH. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 163-174. ISSN 1733-165X. Przedmiotem artykułu są wybrane polskie narracje migracyjne powstające na Wyspach Brytyjskich po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Autorka analizuje tę prozę przez pryzmat psychoanalizy i teorii postkolonialnej. Szczególnie zwraca uwagę na stosowalność kategorii „hegemona zastępczego”, zaproponowanej przez Ewę M. Thompson. Historia Polski od czasu rozbiorów po późne lata komunizmu stwarzała warunki, które sprzyjały wciąż ponawianemu doznawaniu przez członków podbitej populacji wstydu i upokorzenia. Odcisnęło to trwały ślad na psychice polskiego podmiotu, który uciekał w utopijne wyobrażenia na temat Zachodu. Przemiany społeczne, między innymi globalizacja i otwarcie granic, sprzyjały masowej migracji Polaków na Wyspy Brytyjskie. Tym samym fantazmat został zrealizowany – polski postkolonialny podmiot, znalazłszy się w wymarzonym miejscu, mógł dokonać konfrontacji oczekiwań z rzeczywistością. W referacie autorka poszukuje odpowiedzi na pytanie o to, w jakiej mierze w narracjach polskich migrantów na Wyspach Brytyjskich postkolonialny resentyment, ufundowany na „pamięci ofiary” i wzmagany aktualnymi doznaniami wstydu, upokorzenia i onieśmielenia w miejscu przemieszczenia, determinuje kształtowanie<br>tożsamości podmiotu wypowiedzi.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22204 TRENING AKTORÓW WEDŁUG JERZEGO GROTOWSKIEGO I JEGO WPŁYW NA TAJWAŃSKI TEATR POSZUKUJĄCY. NA PRZYKŁADZIE WCZESNYCH DOŚWIADCZEŃ LIU JINGMIN 2020-03-19T08:55:57+00:00 Izabella Łabędzka izalab@amu.edu.pl <p>Izabella Łabędzka, TRENING AKTORÓW WEDŁUG JERZEGO GROTOWSKIEGO I JEGO WPŁYW NA TAJWAŃSKI TEATR POSZUKUJĄCY. NA PRZYKŁADZIE WCZESNYCH DOŚWIADCZEŃ LIU JINGMIN. „PORÓWNANIA” 1 (24), 2019. T. XXIV, S. 175-194. ISSN 1733-165X. Niniejszy artykuł jest efektem wieloletnich badań terenowych prowadzonych na Tajwanie. Przedstawia on jedną z bardziej interesujących grup teatralnych w Tajpej, You Juchang/U-Theatre/Youren Shengu, która została założona w 1988 r. przez Liu Jingmin (Liu Ruoyu). Liu Jingmin zainspirowała idea treningu aktorskiego zaprezentowana przez Jerzego Grotowskiego w Irvine, w Kalifornii, w połowie lat osiemdziesiątych XX w. Artykuł pokazuje, jak Liu Jingmin, zrazu zainspirowana ćwiczeniami aktorskimi Grotowskiego, w późniejszym okresie działalności skupiła się na głębszym poznaniu własnej kultury. Przemyślała i przestudiowała wiele chińskich i tajwańskich form teatru, technik oddechowych i medytacyjnych, tradycji muzycznych i tanecznych, bogatą kulturę maski i rytuałów religijnych. Celem tego artykułu jest przedstawienie, jak przez ponad trzy dekady Liu Jingmin pracowała nad wszechstronnym rozwojem aktora przez doskonalenie jego umiejętności technicznych i jego ducha. Jej celem było wewnętrzne, duchowe oraz zewnętrzne, fizyczne przekształcenie performera, a ostatecznie stworzenie pięknego człowieka.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22178 UWIĘZIENI W KOLE SAMSARY. TWÓRCZOŚĆ SAMUELA BECKETTA W ŚWIETLE WYBRANYCH POJĘĆ FILOZOFII DALEKIEGO WSCHODU 2020-03-19T08:56:29+00:00 Anna Gryszkiewicz pressto@amu.edu.pl <p>W badaniach autorka zestawia twórczość Samuela Becketta z wybranymi koncepcjami filozoficznymi Dalekiego Wschodu. Artykuł nawiązuje do pierwszej tego rodzaju interpretacji w polskich badaniach beckettologicznych, którą zaproponował Piotr Dariusz Klimczak w pracy „Trylogia Tanatyczna Teatru Absurdu”. Autorka stawia tezę, że proza i dramaty Becketta, jako te, które wyrosły na tle dyskursów egzystencjonalnych, są w stanie w niebezpośredni sposób „przewodzić” idee buddyzmu i hinduizmu. Jednak, inaczej niż w pracach innych badaczy takich jak Lidan Lin i Pavneet Kaur, nie opiera związku Becketta ze Wschodem tylko na postaci Artura Schopenhauera. Za istotną podstawę swoich badań uznaje natomiast triadę Beckett – Heidegger – Suzuki, według schematu której pewne koncepcje filozofii Wschodu, a przede wszystkim nauki szkoły Zen, mogłyby dotrzeć do Becketta jako echo wpływu filozofii Martina Heideggera.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22181 OŚWIĘCIM, TANI CHLEB I ZIEMNIAKI W RANACH. POLSKA OCZAMI CHIŃSKICH POETÓW 2020-03-19T08:56:26+00:00 Joanna Krenz pressto@amu.edu.pl <p>Artykuł stanowi analizę obrazów Polski we współczesnej poezji chińskiej. Autorka kreśli początki poetyckiego dialogu między Chinami a Polską, przypadające na pierwsze lata XX wieku, oraz przebieg owego dialogu do końca lat osiemdziesiątych, by następnie skupić się na trzech utworach napisanych po 1989 roku: Oświęcim, wiosna i zmartwychwstanie Yi Pinga, Na granicy niemiecko-polskiej Wang Jiaxina oraz Wierszach z Polski Lei Pingyanga. Refleksja koncentruje się nie tyle na tym, jak przedstawiają Polskę poeci chińscy, ile na tym, co obrazy te mówią o nich samych i rzeczywistości kulturowej, z której się wywodzą. Esej ukazuje Polskę jako alternatywną przestrzeń, w której autorzy z Kraju Środka mogą swobodnie podjąć dyskusję z własną historią i tradycją, dokonując rozrachunku z błędami, mitami i utopiami przeszłości.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22182 STERNE/YORICK JAKO SENTYMENTALNY PODRÓŻNIK I WSPÓŁ- CZESNE STUDIA LITERATURY PODRÓŻNICZEJ: PROBLEMATYZACJA KRYTYCZNEGO ŻYCIA W “PODRÓŻY SENTYMENTALNEJ”. 2020-03-19T08:56:24+00:00 Jakub Lipski Jakub Lipski j.lipski@ukw.edu.pl <p>Artykuł podejmuje problematykę wkładu twórczości Laurence’a Sterne’a, a w szczególności jego Podróży sentymentalnej (1768), w rozwój literatury podróżniczej. Krytyce poddane zostają dwa toposy badawcze: wkład Sterne’a w tzw. przeformułowanie paradygma-tu, z podróżopisarstwa „naukowego” na „subiektywne”, oraz koncepcja „maniery sternowskiej”, często pochopnie stosowana w odniesieniu do różnorodnych przemian stylistycznych w literaturze podróżniczej po 1768 roku. Topos pierwszy potraktowany jest jako przykład stylu odbioru niepotrzebnie dążącego do ustanowienia mitu początku, często kosztem rzetelności historyczno-literackiej. Topos drugi, analizowany w odniesieniu do współczesnych zastosowań pojęcia sternizmu, stanowi ilustrację braku ciągłości pomiędzy koncepcją badawczą a pierwotnym punktem<br>odniesienia.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22184 TRANSFORMACJA PRZYWILEJÓW WŁADZY CZY TRANSFORMACJA TYPÓW DOMINACJI KLASOWEJ? 2020-03-19T08:56:21+00:00 Krzysztof Brzechczyn Krzysztof Brzechczyn brzech@amu.edu.pl <p>Artykuł jest krytycznym komentarzem do książki Aviezera Tuckera The Legacies of Totalitarianism: A Theoretical Framework, która przedstawia koncepcję ewolucji totalitarnego komunizmu i jego transformacji oraz wynikającą stąd analizę problemów posttotalitarnych społeczeństw Europy Środkowo-Wschodniej. Zdaniem autora tekstu, choć omawiana książka jest nader rzadką próbą syntetycznego wyjaśnienia zarówno genezy systemu realnego socjalizmu, jak i jego transformacji, to Tucker przyjmuje zbyt wąskie pojmowanie klasy i interesu klasowego, co prowadzi do idealistycznej interpretacji czystek stalinowskich i wyłącznie instytucjonalistycznego pojmowania transformacji. Takie spojrzenie na transformację ustrojową nie pozwala osadzić jej ekonomicznych wymiarów w szerszej społecznej perspektywie.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22186 OGRANICZENIA DEMOKRATYCZNEJ KONSOLIDACJI. PODWAŻANIE ROZUMU JAKO SYNDROM POSTTOTALITARNY 2020-03-19T08:56:19+00:00 Dragoş Petrescu dragos.petrescu@fspub.unibuc.ro <p>Mój komentarz do książki Aviezera Tuckera dotyczy czterech kwestii, które Francis Fukuyama definiuje jako cztery poziomy, na których musi zachodzić konsolidacja demokracji: 1. Ideologia, 2. Instytucje, 3. Społeczeństwo obywatelskie i 4. Kultura. Książka Tuckera dostarcza wnikliwej analizy roli odgrywanej przez każdą z tych sfer w postkomunistycznym społeczeństwie. Badając wnikliwie dziedzictwo totalitaryzmu, Tucker dochodzi do wniosku, że totalitaryzm nie jest martwy i częściowo przynajmniej powraca. Aby się przed nim obronić, proponuje on proste rozwiązanie: powrót dysydentów. Nowi neo-dysydenci mogą zbawić swoje posttotalitarne społeczeństwa od nienawiści, kłamstw i płytkiego pragmatyzmu poprzez miłość, prawdę i osobistą integralność. Musimy niestety nieco poczekać, aby przekonać się, czy propozycja Tuckera jest skuteczna.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22187 ANATOMIA POSTTOTALITARYZMU 2020-03-19T08:56:17+00:00 Michał Kwiecień Michał Kwiecień michal.kwiecien@icloud.com <p>Celem niniejszego artykułu jest krytyczna analiza głównych tez książki Aviezera Tuckera The Legacies of Totalitarianism. A Theoretical Framework. Poglądy Tuckera na transformację ustrojową w Europie Środkowej i Wschodniej autor konfrontuje ze stanowiskami Janine J. Wedel, Andrzeja Zybertowicza i Krzysztofa Brzechczyna.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22188 ZMIANA SYMULOWANA. TOTALITARYZM I TO, CO NASTĄPIŁO PÓŹNIEJ 2020-03-19T08:56:16+00:00 Cristina Petrescu Cristina Petrescu cristina.petrescu@fspub.unibuc.ro <p>Mój komentarz dotyczy oceny wpływu totalitarnego, komunistycznego dziedzictwa na system edukacji. Zostało to przeprowadzone w jednym z rozdziałów książki Aviezera Tuckera, The Legacies of Totalitarianism. Według niego głównym dylematem posttotalitarnego uniwersytetu jest odpowiedź na pytanie,<br>czy celem fundamentalnej restrukturyzacji szkolnictwa wyższego jest osiągnięcie autonomii, czy zagwarantowanie sobie poparcia państwa poprzez symulację zmiany. Tucker twierdzi, że system boloński oznacza transformację uniwersytetów w zarządzane przez państwo korporacje, które obniżają standardy nauczania i wprowadzają różne mechanizmy mierzenia aktywności naukowej. Autor przekonująco argumentuje, że nieintecjonalnym efektem przystąpienia byłych krajów komunistycznych do Unii Europejskiej jest powrót do znanego w okresie komunizmu modelu symulowania zmian w szkolnictwie wyższym.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22189 DZIEDZICTWA I ZOMBIE. DLACZEGO NALEŻY WSPIERAĆ KRÓTKOTERMINOWE PROGNOZY ANALIZĄ ZJAWISK DŁUGOFALOWYCH 2020-03-19T08:56:14+00:00 Greg Grzegorz Lewicki Greg Grzegorz Lewicki greglewicki@alumni.lse.ac.uk <p>Autor stwierdza, że praca TuckeramThe Legacies of Totalitarnianism jest niezmiernie ważna dla studiów nad postkomunizmem w Europie Środkowej i Wschodniej oraz dla historiozofii, która od czasów poheglowskich stroniła od holizmu. Zdaniem autora, Tucker trafnie identyfikuje ponadnarodowe składowe wspólnej tożsamości regionu, wynikające z tytułowych „dziedzictw” (procesów średnioterminowych wywodzących się z komunizmu). Badacz zauważa jednak, że nietrafność części prognoz Tuckera na podstawie jego własnej teorii wynika z nieuwzględnienia pewnych prawideł socjopsychologicznych i procesów długoterminowych.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22190 DYSYDENCI I NOMADOWIE W PAŃSTWACH (NIE TYLKO) POSTTOTALITARNYCH. CZYLI DLACZEGO TYLE PROBLEMÓW, SKORO JEST TAK DOBRZE? 2020-03-19T08:56:12+00:00 Rafał Paweł Wierzchosławski Rafał Paweł Wierzchosławski rafalpawelwie@gmail.com <p>Książka Aviezera Tuckera The Legacies of Totalitarianism. A Theoretical Framework wpisuje się nurt prac, które podejmują kwestię zwycięstwa liberalnej demokracji w krajach o totalitarnej przeszłości i postsowieckiej dominacji po 1989 roku. W tekście analizuję problemy, które można wskazać w kontekście<br>sugestii autora, że dysydenci (i kategoria życia w prawdzie) odgrywali istotną rolę nie tylko w obaleniu komunizmu (realnego socjalizmu), lecz także pełnią ją w utrzymaniu zdobyczy liberalnej demokracji w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, która obecnie ma być zagrożona demonami populizmu, nacjonalizmu, ksenofobii. Zasadnicze pytanie mojego tekstu dotyczy kwestii, czy byli dysydenci potrafili stworzyć dobre i funkcjonalne państwa, czy też nowe elity<br>zdezerterowały, pozostawiając instytucje państwowe na łup pasożytujących na nich nomadów, co prowadzi do sprzeciwu obywateli. Kwestia ta dotyczy, jak się wydaje, nie tylko krajów tego regionu, lecz także całej Europy.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22195 DLACZEGO DZIEDZICTWA MAJĄ ZNACZENIE: ODPOWIEDŹ NA ODCZYTANIA LEGACIES 2020-03-19T08:56:11+00:00 Aviezer Tucker avitucker@yahoo.com <p>Jeżeli dziedzictwa totalitaryzmu mają znaczenie dla zrozumienia współczesności, pojawienie się populizmu w skali globalnej w posttotalitarnych, postautorytarnych i postliberalnych społeczeństwach po 2010 roku jest zastanawiające. Aby wyjaśnić to zjawisko trzeba odwołać się do pewnej wersji ekonomicznego determinizmu niż do historycznej ścieżki zależności. Argumentuję, że pewnym wspólnym mianownikiem populizmu jest zablokowanie społecznej mobilności. Elity bronią się przed utratą swojej pozycji poprzez zablokowanie ścieżek awansu klas niższych. Sposób zablokowania społecznej mobilności zależny jest od lokalnego kontekstu społecznego i politycznego. Rok 1989 przyniósł polityczną, lecz nie społeczną rewolucję. Elity społeczne późnego komunizmu przekształciły polityczny kapitał w gospodarczy, co uniemożliwiło wprowadzenie rządów prawa. W warunkach rozwoju gospodarczego efekty posttotalitaryzmu pozostawały w uśpieniu, recesja ożywiła je na nowo.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22202 PYTANIA ZADAWANE MIŁOSZOWI (I SOBIE) 2020-03-19T08:56:00+00:00 Danuta Opacka-Walasek1 opacka-walasek@wp.pl <p>.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22203 LITERACKIE ŚLADY LUDOBÓJSTWA 2020-03-19T08:55:58+00:00 Katarzyna T Taczyńska k.taczynska@wp.pl <p>.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22205 WŚRÓD PORÓWNAŃ I ANALOGII 2020-03-19T08:55:55+00:00 Eliza Kącka eliza.kacka@gmail.com <p>.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22206 O FENOMENIE I MITOLOGII ODESSY NA PRZESTRZENI WIEKÓW. RECENZJA MONOGRAFII ODESSA W LITERATURACH SŁOWIAŃSKICH. STUDIA 2020-03-19T08:55:53+00:00 Beata Waligórska-Olejniczak beata.waligorska@amu.edu.pl <p>.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/22207 AUTORZY „PORÓWNAŃ“ NR 1 (24), 2019 (W PORZĄDKU ALFABETYCZNYM) 2020-03-18T13:39:02+00:00 . . pressto@amu.edu.pl <p>.</p> 2019-06-15T00:00:00+00:00 Copyright (c)