Porównania https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>Czasopismo "Porównania" ukazuje się od roku 2004 jako rocznik, a od roku 2011 jako półrocznik. Publikuje oryginalne prace oraz przekłady zawierające rezultaty badań porównawczych w zakresie literaturoznawstwa, teorii i historii kultury, teorii nauki, antropologii, badań nad sztuką, kinem, teatrem, muzyką, a także prace porównawcze w zakresie historii, studiów postkolonialnych, gender, pedagogiki, prawa, nowoczesnych mediów oraz związków pomiędzy humanistyką a dziedzinami przyrodoznawczymi. W "Porównaniach" ukazują się również studia polemiczne, recenzje, przeglądy prac o charakterze porównawczym oraz listy książek nadesłanych.</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/p/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/p/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/p/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p>ERIH Plus; Index Copernicus; SCOPUS</p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong> <p><img src="/public/piotr/ikonki/mnisw_14.png" alt=""></p> <p><strong>Index Copernicus&nbsp;</strong>&nbsp;<strong>ICV 2017 = 70.52</strong><br><img src="/public/piotr/ikonki/ic_74_52.png" alt=""></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong>10.14746/p</div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN: </strong>1733-165X <!--<strong>e-ISSN: </strong>2084-4158--></div> <!--<div class="oczasopismie"><strong>LICENCJA CREATIVE COMMONS: </strong> <a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/3.0/pl/"><img src="/ojs_3/public/piotr/cc/cc1.png" alt="CC_by-nd/3.0" border="0" /></a></div>--> Adam Mickiewicz University Poznan pl-PL Porównania 1733-165X <p>Autorzy tekstów publikowanych w "Porównaniach" podpisują oświadczenie, w którym stwierdzają, co następuje:</p> <p>Oświadczam, że jestem Autorem/ Współautorem* tekstu o tytule: ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………</p> <p>Oświadczam również, że:<br>– ww tekst jest oryginalny i wszystkie zawarte w nim dane są oryginalne i prawdziwe;<br>– ww tekst nie został opublikowany ani złożony do publikacji w innym wydawnictwie;<br>– zapoznałem się z „Etyką publikowania i oświadczeniem o zapobieganiu nadużyciom” oraz „Regułami recenzowania” przedstawionymi na stronie internetowej czasopisma;<br>– wyrażam zgodę na nieodpłatną publikację ww tekstu w czasopiśmie „Porównania” oraz na jego stronie internetowej.</p> <p>Utwory opublikowane w czasopiśmie "Porównania", na platformie Pressto należącej do Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu są udostępniane na&nbsp; licencji Creative Commons<a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/" target="_self"> Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0</a></p> <p>Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych pod następującymi warunkami:</p> <ul> <li class="show"><strong>uznania autorstwa</strong> czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji</li> <li class="show"><strong>na tych samych warunkach</strong>, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny</li> </ul> <p>Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).</p> <p>Autor zachowuje prawa majątkowe, ale&nbsp;udziela zgody&nbsp;Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na&nbsp;wykorzystanie dzieła. Autorzy tekstów zakwalifikowanych do publikacji proszeni są o wypełnienie podpisanie i przesłanie <a title="umowy" href="/ojs_3/pliki/p/Porównania_umowa autorska_PL.pdf" target="_blank" rel="noopener">umowy (PL)&nbsp;</a></p> <p><a title="Agreement" href="/ojs_3/pliki/p/Porównania_umowa%20autorska_EN.pdf" target="_blank" rel="noopener">Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license</a></p> <div class="separator">&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> TWÓRCA W DOBIE INTERNETU. NA PRZYKŁADACH POLSKIEJ E-LITERATURY https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18693 <p>Artykuł poświęcony jest prezentacji przemian mitów artysty w literaturze elektronicznej. Przedmiotem badań jest tu wyłącznie przestrzeń Internetu oraz zjawiska literackie, rozwijające się przy użyciu narzędzi cyfrowych. Autorka szuka odpowiedzi na pytanie, czy i jak funkcjonują w tej nowej technologicznej i kulturowej, a także komunikacyjnej rzeczywistości wywodzące się jeszcze z modernizmu mity literackie artysty oraz jakie nowe wzorce autorstwa pojawiają się w ich miejsce. Realizowane w przestrzeni polskiego Internetu postawy, obserwowane na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, autorka omawia na przykładach twórcy i teoretyka literatury Zenona Fajfera, cyberpoety i filozofa Romana Bromboszcza oraz dwóch projektów grupowych: działalności Hubu Wydawniczego Rozdzielczość Chleba (zakończonej w październiku 2018 roku) oraz utworu Piksel Zdrój, zainicjowanego i koordynowanego przez Mariusza Pisarskiego. Szkic ma charakter wstępnych ustaleń, które – także ze względu na naturę medium internetowego – podlegać muszą dalszym modyfikacjom.</p> Elżbieta Winiecka Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 13–33 13–33 10.14746/p.2018.23.18693 MIT POŚWIĘCENIA I MIT PRAWDY W SŁOWACKIEJ LITERATURZE PO DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ (J. C. HRONSKÝ: ANDREAS BÚR MAJSTER AND DOMINIK TATARKA: FARSKÁ REPUBLIKA AND ESSAYS) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18694 <p>Hronský pisał swoje utwory w Rzymie na początku emigracji w latach 1947-1948. Pod kątem gatunku i zawartości jest to odrębna forma: opowieść autobiograficzna, w której autor tworzy memoriał. Andreas Búr jest ucieleśnieniem możliwości i tragedii autora. Poświęcenie za ludzi, którzy go zabijają, samo w sobie ukazuje chrześcijański patos, ale również symbolizuje koniec tego, kim był autor. Jego osoba pozostaje w pamięci jako mit aktu etycznego. Utwory Tatarki zostały napisane w roku 1948 na Słowacji. Jest to krytyka konwencjonalnego chrześcijaństwa o tragicznych konsekwencjach dla bezbronnej kobiety i jej dzieci, nawiązująca do krytyki Hronský’ego jako autora powieści Andreas Búr Majster. Mit prawdy ukazuje się u Tatarki w okresie odwilży zaraz po śmierci Stalina w eseju Démon súhlasu (Demon zgody). Tendencja ta kończy się po 19 latach „życia w prawdzie” i bycia ofiarą życia pozbawionego praw obywatelskich.</p> Mária Bátorová Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 35–46 35–46 10.14746/p.2018.23.18694 PISARZ, CZYLI TWÓRCA ŚWIATA TEKSTOWEGO: ANTOLOGIA JAKO ZWIERCADŁO LITERATURY UKRAIŃSKIEJ PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18695 <p>Po II wojnie światowej antologia literacka staje się jednym z najważnejszych sposobów reprezentacji literatury ukraińskiej, który zmienia się w zależności od definiowania i redefiniowania statusu pisarza. Podczas gdy w literaturze radzieckiej pod opieką Akademii Nauk pojawiają się wydania wielotomowe, konstruujące postać pisarza jako uczestnika socjalistycznej reorganizacji rzeczywistości, antologie emigracyjne rozwijają mit o pisarzu jako twórcy świata słów, stającego się nową „przestrzenią spotkania” dla całej wspólnoty kulturowej.Antologie literackie opublikowane po upadku Związku Radzieckiego (których liczba rośnie wielokrotnie) odzwierciedlają wszystkie problemy transformacji tożsamości autorów od wieszcza do gracza w niepewnej rzeczywistości, a także różne modele mitologizacji twórczości od romantyzmu do postmodernizmu. W tym kontekście szczególnie widoczna staje się zmiana natury gatunkowej antologii, która stopniowo przechodzi z kolekcji do projektu. Z jednej strony zauważalny jest efekt komercjalizacji literatury w warunkach rynkowych, przekształcenie pisarza w „producenta” towaru tekstowego. Z drugiej strony, obok klasycznego pisarza, który w uznawany przez czytelników sposób reprezentuje wartości estetyczne, powstaje postać pisarza jako intelektualisty publicznego, podejmującego wyzwanie tworzenia nowych zmysłów i nowych form<br />wypowiedzi na aktualne tematy.</p> Olena Haleta Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 47 62 10.14746/p.2018.23.18695 MITOLOGIE POWIEŚCIOPISARSTWA HISTORYCZNEGO (NA WYBRANYCH PRZYKŁADACH Z LITERATURY POLSKIEJ PO 1945 ROKU) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18697 <p>Artykuł jest próbą ujęcia wizerunków, jakie zaprezentowali w wywiadach, posłowiach czy wstępach, a także w esejach powieściopisarze historyczni okresu powojennego. Jako materiał ilustracyjny w artykule przytoczone zostały wypowiedzi Teodora Parnickiego, Hanny Malewskiej, Antoniego Gołubiewa, Elżbiety Cherezińskiej oraz Marcina Wolskiego. Ich wypowiedzi zostały ujęte w ramy czterech płaszczyzn, które definiowały możliwe pozycje, jakie zająć mógł powieściopisarz historyczny, gdy opowiadał o swojej pracy pisarskiej. Te cztery płaszczyzny określają mitologię powieściopisarza historycznego, a także możliwości budowania swoistego antymitu opartego na negacji podstawowych wyznaczników literackiego mówienia o przeszłości.</p> Paweł Tomczok Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 63–73 63–73 10.14746/p.2018.23.18697 CZY PISARZ JEST DARMOZJADEM, CZYLI O SPOŁECZNYCH POŻYTKACH „NICNIEROBIENIA”. PROZA SRĐANA VALJAREVICIA https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18698 <p>Kategoria autentyczności, którą, posiłkując się dziełami literackimi, naukowo omówił Lionel Trilling w swojej książce Szczerość i autentyczność z 1972 roku, posłuży jako punkt wyjścia do rozważań nad autobiograficzną prozą Srđana Valjarevicia. Odwołując się do wartości, na których budował swoją filozofię sentymentalizm, serbski pisarz (ur. 1967) podejmuje próbę odnalezienia nowego lirycznego języka dla opisu otaczającego świata. Z tego powodu jego dokonania określić można mianem „nowej wrażliwości”. Ta nowa formuła altruizmu, pozwalająca twórcy na „bycie sobą”, jest alternatywną wobec form ostentacyjnego społecznikowskiego zaangażowania. „Subtelniejszy język” opartej na indywidualizmie podmiotowości słabej jest w stanie – zdaniem Valjarevicia – stawić opór problemom i kryzysom współczesnego świata.</p> Sylwia Nowak-Bajcar Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 75–89 75–89 10.14746/p.2018.23.18698 PROWOKACJA, BLUŹNIERSTWO, INTERTEKSTUALNOŚĆ: STRATEGIE (AUTO)MITOLOGIZACJI W TWÓRCZOŚCI SAVY DAMJANOVA https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18699 <p>W artykule zainteresowanie badawcze koncentruje się na postmodernistycznych strategiach (auto)mitologizacji w twórczości znanego serbskiego pisarza Savy Damjanova. Składnikami tych strategii są prowokacja intelektualna, tworzenie swojego własnego świata literackiego oraz mitu w połączeniu z apokryficznym, ironicznym (czasami pozostającym na granicy bluźnierstwa) stosunkiem do „wielkich narracji” i mitów narodowych oraz intertekstualności (w tym autocytowanie). Szczególne miejsce zajmują strategie autoreprezentacji (tekstualne i wizualne), a także strategie znoszenia granic między rzeczywistością realną a literacką (stosowanie kodu erotycznego w postaci zarówno tekstowej, jak i wizualnej, znoszenie granic między kodami tekstualnym a cielesnym, między fikcją i autobiografizmem, między ciałem pisarza a jego utworami).</p> Ałła Tatarenko Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 91 105 10.14746/p.2018.23.18699 WIESZCZ – BŁAZEN – LEGENDA: TRAJEKTORIA AUTORSKA ANATOLA SYSA https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18700 <p>Аrtykuł jest poświęcony złożonej trajektorii autorskiej Anatola Sysa (1959-2005), którego niezwyczajny los intryguje czytelnika nie mniej niż jego utwory poetyckie i wymusza na badaczach poszukiwanie wciąż nowych sposobów interpretacji jego artystycznych i życiowych metamorfoz. Ze wspomnień przyjaciół, artykułów naukowych i utworów artystycznych wyłania się sprzeczny wizerunek pisarza: głos pokolenia, przeciwnik ideologii komunistycznej, prorok odrodzenia narodowego, Geniusz, poeta obrzydliwy, błazen, alkoholik, wyrodek, cham. Owa różnorodność i odmienność interpretacji w ocenie osobowości Anatola Sysa oraz miejsca, które jego twórczość zajmuje w historii literatury białoruskiej, uzasadniona jest zdaniem autora artykułu trzema przyczynami: 1) niezwykłą i sprzeczną naturą poety; 2) specyfiką krótkiego okresu, w którym żył Anatol Sys, obejmującego trzy epoki: radziecką (do 1984 roku), epokę reform i odrodzenia narodowego (1985-1992) і epokę Alaksandra Łukaszenki (od 1994 roku); 3) złożoną trajektorią życiowej i twórczej drogi poety, w której można wyróżnić trzy okresy: wczesny, patriotyczny i przeklęty (okres przynależności do cyganerii artystycznej). Jeszcze za życia Anatola Sysa jego osoba zaczęła obrastać w mity i legendy, a po śmierci poety jego najlepsze utwory weszły do kanonu literatury narodowej XX wieku.</p> Siergiej Kowalow Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 107 126 10.14746/p.2018.23.18700 REKONFIGURACJA. DMITRIJ GŁUCHOWSKI NA GRUNCIE REALIZMU https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18701 <p>Niniejszy artykuł stanowi próbę usytuowania ostatniej jak dotąd powieści Dmitrija Głuchowskiego – Tekst – na tle wcześniejszej twórczości pisarza. Autorka artykułu zwraca uwagę na nieustanną ewolucję twórczą rosyjskiego artysty, a także na szeroki wachlarz jego umiejętności warsztatowych. Tekst to powieść psychologiczna, stanowiąca udany mariaż klasycznych wątków, motywów czy problemów z tym, co aktualne, mocno związane z postępem techniki i zmianami w sposobie postrzegania rzeczywistości. Autor Tekstu jawi się jako baczny obserwator otaczającego świata, który w swej pierwszej realistycznej powieści dokonuje trafnej diagnozy kondycji współczesnego człowieka.</p> Anna Przybysz Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 127 137 10.14746/p.2018.23.18701 MITOLOGIE CZAJKI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18702 <p>W artykule omawiam zjawisko mitologii polsko-żydowskiej artystki, aktywnej przede wszystkim w drugiej połowie XX wieku. Jest to mitologia „długiego trwania”, sięga bowiem czasów dwudziestolecia międzywojennego, surrealizmu, awangardy i warszawskiej cyganerii artystycznej. Przykładu dostarcza mi proza Izabeli Czajki Stachowicz, a także wypowiedzi krytyków literackich i publicystów: Jana Kotta, Krystyny Kolińskiej i Ryszarda Matuszewskiego. Omawiając stereotypy płciowe i stygmaty, jakimi opisywano po wojnie twórczość Czajki, staram się pokazać negatywne aspekty jej mitologii. Z kolei w jej prozie szukam reakcji na stygmatyzację w postaci symboli rzeczy i zwierząt (totemizm).</p> Marta Tomczok Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 139 150 10.14746/p.2018.23.18702 МИФ, МИРОВОЕ ВРЕМЯ И МОДЕЛИ ПРОСТРАНСТВА В ПОСТМОДЕРНИСТСКИХ ПРОИЗВЕДЕНИЯХ В. ПЕЛЕВИНА https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18704 <p>В данной статье рассматривается одна из тем творчества Виктора Пелевина – миф. Исследуется миф с учетом всех его форм, вариаций и трансформаций от классической мифологии (Бог Ра), современной социальной, политической до вампирской мифологии. Миф, в силу тематизированной возможности многократной повторяемости, модифицирует категорию времени в развертывании сюжета в произведениях постмодернистов. В статье изучается проблема определения статуса и роли мифа в творчестве В. Пелевина. Делается вывод о том, что миф является фундаментальной категорией многих романов Пелевина. Писатель использует в романах такую особенность своей поэтики, как «неомифологизм» – межтекстовое заимствование некоторых элементов архаических структур мифов или мета-историй. Объективное историческое время заменяется мифологическим временем, поскольку действия и события представлены в романе как прототипы.</p> Josef Dohnal Assel Abaganova Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 151 172 10.14746/p.2018.23.18704 MODYFIKACJA SOCJALISTYCZNEGO KANONU REALISTYCZNEGO LITERATURY UKRAIŃSKIEJ: PROBLEM DEMITOLOGIZACJI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18706 <p>XXI wiek wymaga od współczesnego literaturoznawstwa rewizji wielu warstw ignorowanej od lat kultury ukraińskiej. Do kategorii zapomnianych przez długi czas należał problem kanonu socrealizmu. Dzisiejsze punkty orientacyjne uległy zmianie. Świadczy o tym ukazanie się szeregu literaturoznawczych, kulturologicznych, socjologicznych, antropologicznych badań nad radzieckim. Potrzeba ponownego przeczytania i ponownego przemyślenia literatury socrealizmu jest jednym z kluczowych zadań w dziedzinie aktualnych przedmiotów badań naukowych we współczesnym literaturoznawstwie. Mimo aktywnych badań wymienionego tematu, wciąż pozostaje wiele nieomówionych momentów, w tym problem modyfikacji kanonu socjalizmu oraz osobliwości procesu jego demitologizacji.</p> Ulyana Fedoriv Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 173 186 10.14746/p.2018.23.18706 KOMICZNA DEGRADACJA HIERARCHII GATUNKÓW LITERACKICH I FIGURY AUTORA W POWIEŚCIACH MIRJANY ĐURĐEVIĆ https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18707 <p>Przegląd dorobku powieściopisarskiego Mirjany Đurđević ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystywanych przez nią matryc gatunkowych pozwolił na sformułowanie w pierwszej części artykułu tezy, że dehierarchizacja gatunków literackich prowadzi do demistyfikacji figury autora. W oparciu o te analizy w drugiej części pracy szczególną uwagę poświęcono elementom satyrycznym i dystopijnym, obecnym w powieści Odlazak u Jolki Palki (Odjazd w Jołki Pałki) i pokazanych na tle całego dorobku serbskiej pisarki, sposobom konstruowania powieściowej postaci „nowej kobiety” oraz – na poziomie ponadtekstowym – figury autorki. Przedmiotem analizy był także sposób prowadzenia fabuły z ironicznym happy endem, co – między innymi – sprzyja dehierarchizacji gatunków literackich, a także dekonstrukcja ciągle żywego w serbskiej kulturze mitu utworu komicznego jako dzieła literackiego o mniejszej wartości artystycznej.</p> Igor Perišić Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 187 199 10.14746/p.2018.23.18707 NIEDOKOŃCZONA PARTIA SZACHÓW: DEMISTYFIKACJA FIGURY OFIARY I SUBWERSJA DYSKURSU ODPOWIEDZIALNOŚCI W POWIEŚCI DANAS JE SREDA (DZISIAJ JEST ŚRODA) DAVIDA ALBAHARIEGO https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18708 <p>Powieść Davida Albahariego Danas je sreda (Dzisiaj jest środa) należy do tych powieści (post)jugosłowiańskiej produkcji literackiej, które od 2010 roku poddają krytycznemu oglądowi polityki ojcostwa w kontekście mechanizmów pamiętania i zapominania. W pracy zanalizowano modele narracyjne oraz strategie dezintegrujące dookreślone pozycje tożsamościowe relacji ojciec – syn w procesie zaświadczania o przeszłości (mowa tu o takich wydarzeniach, jak np. rezolucja Biura Informacyjnego, tworzenie obozu na Nagiej Wyspie czy rozpad Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii). Figura ojca stawia czytelnika w obliczu procesów neoliberalnej globalizacji i repatriarchalizacji z jednej strony, z drugiej zaś – konieczności zweryfikowania przeszłości i tworzenia kultury pamięci na obszarze postjugosłowiańskim. Gruntowna demistyfikacja figury ofiary zarówno historycznej, jak i politycznej prowadzi do subwersji dyskursu odpowiedzialności, który w odniesieniu do krajów byłej Jugosławii w tytułowej powieści Albahariego konstytuuje się jako utopijny projekt kultury.</p> Tatjana Rosić Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 201 212 10.14746/p.2018.23.18708 MITOLOGIE ARTYSTY ŚWIATA TEATRU. KAZIMIERZ DEJMEK I JERZY GROTOWSKI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18726 <p>Współczesna proza polska na nowo powraca do zagadnień artystowskich, próbując mitologizować obraz artysty świata teatru. W niniejszym artykule interesować mnie będzie grupa tekstów, które ujawniają szczególnego rodzaju zainteresowanie wybitnymi osobowościami polskiego teatru – Kazimierzem Dejmkiem i Jerzym Grotowskim. Wybrane utwory pierwowzór bohaterów powieściowych, a także schemat fabularny, zapożyczają z pogranicza biografii oraz wydarzeń teatralnych, a następnie transponują je w świat powieściowej fikcji. Zastosowana strategia kluczowa występuje w dwóch podstawowych wariantach – powieści pamfletu oraz powieści paraboli. Proces mitologizowania artysty teatru podporządkowany zostaje tworzeniu biografii fantazmatycznych, opartych na szczególnego rodzaju pakcie referencjalnym między nadawcą i odbiorcą tekstu.</p> Anna Sobiecka Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 213 226 10.14746/p.2018.23.18726 PAVOL STRAUSS – GENIUSZ OUTSIDER https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18709 <p>Celem artykułu jest przedstawienie Pavola Straussa jako człowieka i pisarza, który był sercem i duszą z Europy Środkowej. Miał silne związki lokalne w sensie przestrzennym i czasowym. Po pierwsze, był prześladowanym Żydem po czym dokonał konwersji na katolicyzm. W czasach stalinowskich był uznawany za obywatela drugiej kategorii i błędnie nazywany klero-faszystą, a w rzeczywistości był wierzącym katolikiem. Był aktywny literacko w drugiej połowie lat trzydziestych XX wieku, w których to czasach opublikował dwa tomiki wierszy w języku niemieckim. Jego wiersze po niemiecku miały wpływ na awangardę, z którą miał styczność w Pradze. Ta społeczność literacka określała Straussa jako eksperyment literacki. W związku z Pragą przychodzą na myśl również Franz Kafka, Franz Werfel i oczywiście Reiner Maria Rilke. Z punktu widzenia literatury eseje literackie Pavola Straussa osiągnęły szczyt wraz z innymi popularnymi twórcami (R. Musil, K. Kraus, H. Broch). Przez 82 lata swojego życia Pavol Strauss wyleczył wielu pacjentów i pozostawił rzadkie książki o wyjątkowym przesłaniu filozoficznym.</p> Tibor Žilka Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 227 237 10.14746/p.2018.23.18709 CZYTANIE ŚWIATA. HENRYK WANIEK – PISARZ, MALARZ, OUTSIDER https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18710 <p>Niniejszy tekst poświęcony został twórczości literackiej Henryka Wańka, artysty o niezwykle bogatym i spójnym dorobku literackim i malarskim, który scala idea odkrywania duchowego podłoża rzeczywistości. Dla właściwego zrozumienia jego sztuki ukazano ją w kontekście śląskiego undergroundu artystycznego lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Stawiam tezę, że Waniek łączy w swej twórczości (pozornie) przeciwstawne modele: outsiderski i powinnościowy, przy czym kierunek i zakres tego drugiego jest skutkiem autonomicznych decyzji twórczych. Pisarz z czasem coraz mocniej opowiada się po stronie modelu artysty będącego strażnikiem pamięci. Jednak istotne pozostaje nadal traktowanie sztuki jako drogi wtajemniczenia. Obydwie antagonistyczne postawy spotykają się w figurze outsidera, podążającego własną drogą przez Śląsk, który artysta uznał za centralne miejsce swojej twórczości.</p> Kornelia Ćwiklak Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 239 258 10.14746/p.2018.23.18710 ARTYSTA I MIT. WOKÓŁ TREŚCI UCZUCIOWEJ REWOLUCJI ANDRZEJA WRÓBLEWSKIEGO https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18711 <p>Niniejszy artykuł koncentruje się na obecności wyobraźni mitologicznej w twórczości jednego z najwybitniejszych malarzy powojennych. Autorka podejmuje w nim próbę zdefiniowania mitu obecnego w dziełach Andrzeja Wróblewskiego powstałych w latach czterdziestych i pięćdziesiątych. Zwraca uwagę na trzy możliwe sposoby jego odczytania. Stąd omówieniom poddaje mit orficki, mit odrzuconego artysty oraz mit nowego kosmosu. Interpretacja sztuki Andrzeja Wróblewskiego skierowana jest dodatkowo na omówienie kilku problemów, między innymi: statusu jego obrazów we współczesnej krytyce, rewersów biografii artystycznej, a także języków modernizmu, jakie od lat pięćdziesiątych funkcjonują w opowieściach o malarzu.</p> Daria Nowicka Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 259 278 10.14746/p.2018.23.18711 SYNOWIE STASIA. FORMY MĘSKOŚCI KOLONIALNEJ W POWIEŚCIACH MŁODZIEŻOWYCH FERDYNANDA ANTONIEGO OSSENDOWSKIEGO https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18712 <p>Tekst Synowie Stasia. Męskości kolonialne w powieściach młodzieżowych Ferdynanda Antoniego Ossendowskiego stanowi analizę wątków inicjacyjnych w trzech tekstach narracyjnych popularnego prozaika z czasów dwudziestolecia międzywojennego: powieści W poleskiej dżungli, Mali zwycięzcy i Skarb Wysp Andamańskich. Odwołując się do teorii postkolonialnej oraz analizy dyskursów ideologicznych Drugiej Rzeczpospolitej, autor bada powieściowe reprezentacje odmiennych kultur oraz obowiązujące wówczas w Polsce i za granicą wzorce męskości oraz sposoby ich adaptacji na potrzeby literatury dla dzieci i młodzieży.</p> Wacław Forajter Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 279 295 10.14746/p.2018.23.18712 NARODZINY AWANGARDY. LATA OSIEMDZIESIĄTE JAKO DEKADA ZWROTNA W POEZJI CHIŃSKIEJ https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18713 <p>Artykuł stanowi zarys losów poezji chińskiej w latach osiemdziesiątych XX wieku, z uwzględnieniem przemian zachodzących w języku poetyckim, zagadnień poetyki sformułowanej, kontekstu socjopolitycznego, a także stosunków interpersonalnych i instytucjonalnych między aktorami na dynamicznie ewoluującej w tym okresie scenie poetyckiej Kraju Środka. To właśnie w latach osiemdziesiątych zaczęły kształtować się jej struktury i zalążki najdotkliwszych podziałów, które w kolejnych dekadach skutkować miały pogłębiającym się rozłamem wśród autorów i konfliktami, których kulminacja nastąpiła w 1999 roku podczas legendarnej już konferencji poetyckiej w pekińskim hotelu Panfeng. Tekst ma pełnić funkcję swego rodzaju przewodnika po poetyckiej krainie rzek i jezior, jak nazywają chińscy poeci i komentatorzy życia literackiego tę szczególną część chińskiego pola produkcji kulturalnej, i przygotować grunt dla polskich badaczy, którzy chcieliby zająć się najnowszą poezją chińską.</p> Joanna Krenz Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 297 316 10.14746/p.2018.23.18713 IMITACJA LITERACKA W SŁUŻBIE PAMIĘCI KULTUROWEJ – ANALIZA PORÓWNAWCZA NICHIRIN RIICHI’EGO YOKOMITSU I SALAMMBÔ GUSTAVE’A FLAUBERTA https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18714 <p>Artykuł Imitacja literacka w służbie pamięci kulturowej – analiza porównawcza „Nichirin” Yokomitsu Riichi’ego i „Salammbô” Gustave’a Flauberta poddaje analizie porównawczej dzieła dwóch tytułowych pisarzy. Pokazuje, jak Yokomitsu, zainspirowany twórczością Flauberta, imituje jego powieść, przenosząc ją na japoński grunt. Opisuje podobieństwa fabuły, bohaterów, a także zabiegów literackich – począwszy od sposobu opisu, przez użyty język, po tworzenie połączeń asocjatywnych. To ostatnie podobieństwo zostaje wykazane za pomocą badania językoznawczego z użyciem baz tekstowych. Następnie przedstawione zostaje to, w jaki sposób wszystko wymienione elementy składają się na pomnik tekstowy i jak wpływają na pamięć kulturową czytelników.</p> Hanna Kelner Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 317 331 10.14746/p.2018.23.18714 ROMANTYZM I POSTKOLONIALIZM W EUROPIE ŚRODKOWOWSCHODNIEJ https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18716 Maciej Junkiert Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 333 343 10.14746/p.2018.23.18716 SŁOWA UTRACONE, SŁOWA ODNALEZIONE https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18717 Kinga Piotrowiak-Junkiert Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 345 352 10.14746/p.2018.23.18717 IMAGOLOGY – ETHNIC STEREOTYPES OF THE V4 COUNTRIES https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18718 Monika Adamická Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 353 358 10.14746/p.2018.23.18718 O NOWYCH TENDENCJACH W BADANIACH NAD TRADYCJĄ USTNĄ. NA KANWIE KSIĄŻKI RAYMONDA F. PERSONA FROM CONVERSATION TO ORAL TRADITION https://pressto.amu.edu.pl/index.php/p/article/view/18719 Agnieszka Matkowska Copyright (c) 2019 Porównania 2019-04-03 2019-04-03 23 359 363 10.14746/p.2018.23.18719