https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/issue/feed Polonistyka. Innowacje 2022-03-07T21:05:43+00:00 Krzysztof Koc kocyk@amu.edu.pl Open Journal Systems <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>Czasopismo ukazuje ścisły związek między praktyką nauczania a teorią dydaktyczną wyprowadzoną z namysłu nad istotą edukacji polonistycznej. Przybliża różnorodne konteksty (literaturoznawcze, językoznawcze, kulturoznawcze itp.), które warto uczynić punktami odniesienia w projektowaniu procesu kształcenia; łączy refleksję nad współczesną oraz dawną dydaktyką szkolną i akademicką.</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/pi/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/pi/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/pi/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W: </strong>ERIH PLUS, CEJSH (The Central European Journal Of Social Sciences And Humanities), Google Scholar, PKP Index; Primo; WorldCat<br><br><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA:<br></strong>Punktacja Ministerstwa Edukacji i Nauki (2021): <strong>20</strong></div> <div class="oczasopismie"> <p><strong>DOI: </strong><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/index">10.14746/pi</a><br><strong>ISSN:&nbsp;</strong>2450-6435</p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>LICENCJA:</strong></div> <div class="oczasopismie"><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/" rel="license"><img style="border-width: 0;" src="https://i.creativecommons.org/l/by-nd/4.0/88x31.png" alt="Licencja Creative Commons"></a><br>Publikacje w czasopiśmie" Polonistyka. Innowacje" dostępne są na <a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/" rel="license">licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe</a>.</div> https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/31730 Apel Komitetu Nauk o Literaturze PAN w związku z możliwymi skutkami rosyjskiej agresji wobec Ukrainy 2022-03-07T21:05:43+00:00 Anna Łebkowska pressto@amu.edu.pl Paweł Próchniak pressto@amu.edu.pl <p>-</p> 2022-03-07T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30397 O Mistrzyni i pamięci aktywnej 2021-12-14T10:01:16+00:00 Maria Kwiatkowska-Ratajczak pressto@amu.edu.pl <p>-</p> 2021-12-10T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Maria Kwiatkowska-Ratajczak https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30398 Chrząstowska i stereotypy, czyli o reformie kształcenia literackiego, programach i podręcznikach 2021-12-14T10:01:04+00:00 Seweryna Wysłouch pressto@amu.edu.pl <p>Artykuł przedstawia trudną drogę naukową Bożeny Chrząstowskiej (1929-2020) i jej bojową naturę w zwalczaniu szkolnych stereotypów. Chrząstowska walczyła o rangę dzieła literackiego i rolę literaturoznawczej interpretacji w szkole. Dzieło widziała w kontekście całego procesu dydaktycznego, którego celem jest przygotowanie ucznia do uczestnictwa w kulturze. Wymaga to według Niej reformy kształcenia literackiego (rezygnacji z historii literatury na rzecz interpretacji), zmiany koncepcji programów nauczania i nowej formuły podręczników szkolnych.</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Seweryna Wysłouch https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30399 Narracje podręcznikowe Profesor Bożeny Chrząstowskiej 2021-12-14T10:01:13+00:00 Maciej Wróblewski pressto@amu.edupl <p class="Tre" style="text-align: justify; line-height: 150%;"><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 150%; font-family: 'Times New Roman','serif';">Przedmiotem artykułu jest analiza podręczników do nauki historii literatury autorstwa Bożeny Chrząstowskiej. Zarówno <em>Starożytność – oświecenie</em>(1987), jak i <em>Literatura współczesna </em>(1992) są przykładem łączenia tradycji strukturalistycznych z nowymi, uwzględniającymi oczekiwania i możliwości intelektualne młodego odbiorcy. Punktem wyjścia podjętych rozważań są ustalenia Chrząstowskiej na temat warunków czytania tekstu w przestrzeni edukacyjnej, które zostały przedstawione w artykule <em>Polonistyka szkolna w procesie komunikacji literackiej</em> z 1977 roku. Od końca lat 80. propozycje metodyczne Chrząstowskiej zmierzają w nowym kierunku, choć zarazem Profesor nie traci z pola widzenia konieczności racjonalizacji aktu lektury w szkole. Mimo że Chrząstowska wprost nie opowiadała się za modelem antropocentrycznym edukacji polonistycznej, to jej postulat odchodzenia od szkolnego encyklopedyzmu na rzecz kształcenia umiejętności czytelniczych, a w dalszej perspektywie także dokonywania przez młodego człowieka wyborów aksjologicznych, można uznać za ważny krok orientujący nauczanie w kierunku potrzeb człowiek estetycznych. </span></p> 2021-12-10T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Maciej Wróblewski https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30400 Poeta ridens. O wierszach Józefa Barana 2021-12-14T10:01:11+00:00 Anna Legeżyńska pressto@amu.edu.pl <p>Artykuł jest dedykowany pamięci prof. Bożeny Chrząstowskiej jako badaczce doceniającej i popularyzującej poezję współczesną w szkole. Jednym z cenionych przez Nią twórców był Józef Baran (ur. 1947). Jego najnowszy tom pt. <em>W wieku odlotowym </em>potwierdza popularność liryki „środka”, wyprowadzonej z tradycji do Gałczyńskiego; przystępnej dla czytelnika i zarazem niebanalnej. Zbiór <em>W wieku odlotowym </em>ma charakter lirycznej autobiografii, przynosi też refleksję na temat sensu ludzkiej egzystencji. W tomie tym konwencja elegijna miesza się z autoironią i humorem. Poeta pisze o przemijaniu jako doświadczeniu bardzo osobistym i zarazem uniwersalnym, wpisanym w harmonię bytu.</p> 2021-12-10T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Anna Legeżyńska https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30402 Wiersze o rozmowach, które się nie odbyły 2021-12-14T10:01:06+00:00 Barbara Myrdzik pressto@amu.edu.pl <p>Tekst zatytułowany <em>Wiersze o rozmowach, które się nie odbyły</em> jest interpretacją dwóch utworów poetyckich autorstwa Marcina Świetlickiego i Ewy Lipskiej: <em>Rozmawianie (na koniec wieku</em>) i<em> Kiedy zaczynaliśmy mówić.</em> Oba utwory w różny dla siebie sposób podejmują temat komunikacji międzyludzkiej, w której język, słowo mówione łączy ludzi. Zarówno Ewa Lipska, jak i Marcin Świetlicki dostrzegają zanik nie tyle umiejętności rozmowy, ile społecznej i indywidualnej zgody na porozumienie, dialog. Ludzie, niegdyś bliscy, stają się obcy, bo mają różne poglądy, są uwikłani we niełatwą współczesność. W kontaktach indywidualnych zamykają się w swoim kręgu, nie starają się być otwartymi na spotkanie z innym.</p> 2021-12-10T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Barbara Myrdzik https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30406 Czcij (…), abyś długo żył na ziemi. O czwartym przykazaniu z myślą o podręcznikach i lekcjach języka polskiego 2021-12-14T10:01:01+00:00 Kordian Bakuła pressto@amu.edu.pl <p>Artykuł ma na celu pokazanie napięcia między starotestamentowym nakazem motywowanym religijnie <em>czcij ojca swego i matkę swoją</em>…, a współczesnym nam, ziemskim, ludzkim <em>szanuj ojca i matkę</em>, <em>szanuj rodziców</em>. Sposobem na osiągnięcie tego celu będą czynności dydaktyczne poszerzające pole wiedzy: przeczytanie pełnych wersji przykazania czwartego; poznanie strasznych kar grożących za uchybianie czci rodzicom; przywołanie scen składania ofiar z dzieci; czytanie polskich interpretacji czwartego przykazania przez M. Reja i E. Glicznera. Wniosek: dla nas na nasze czasy najbardziej odpowiednim jest wymaganie naturalnego szacunku dzieci dla rodziców – bez pośrednictwa dawnych religijnych mniemań.</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Kordian Bakuła https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30409 Po-etyka stosowana? Novum aksjologiczne w ostatnim wydaniu podręcznika B. Chrząstowskiej i S. Wysłouch 2021-12-14T10:00:54+00:00 Mirosław Grzegórzek pressto@amu.edu.pl <p>Przedmiotem tekstu jest próba pokazania wieloletniego, żywego udziału profesor B. Chrząstowskiej w dyskusji na temat języka humanistyki szkolnej, a tym samym roli poznańskiej Mistrzyni w kreowaniu rzeczywistości humanistycznej godzin polskiego. Służy temu pokazanie ewolucji kształtu <em>Poetyki stosowanej </em>autorstwa S. Wysłouch i B. Chrząstowskiej w kontekście relacji tekst literacki – poetyka – etyka – świat wartości – uczeń. Przyjęto perspektywę chronologiczną w oglądzie kolejnych wersji podręcznika. W oparciu o przedmowy i analizując deklarowane tam autorskie korekty, znajdujące odzwierciedlenie w zawartości merytorycznej i układzie kompozycyjnym, wyrażonym spisem treści, wyróżniono dominanty myślowo-kompozycyjne, organizujące zawartość poszczególnych wersji książki, która po dziś dzień stanowi podstawową pozycję w bibliotekach nauczycieli języka polskiego, będąc zarazem śladem przemian zachodzących w myśleniu o sposobach czytania literatury w szkole i ich ścisłej zależności od dominujących metodologii literaturoznawczych.</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Mirosław Grzegórzek https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30410 Kształcenie umiejętności pisania w edukacji polonistycznej w XXI wieku– od sprawności do kreatywności 2021-12-14T10:00:52+00:00 Jolanta Nocoń pressto@amu.edu.pl <p>W artykule postawiona została teza, iż ze względu na wzrost rangi umiejętności pisania we współczesnym świecie konieczna wydaje się potrzeba dydaktycznej refleksji nad uczeniem pisania w L1, tym bardziej że koncepcje kształcenia tej kompetencji powstały jeszcze w XX wieku, w zgoła odmiennej rzeczywistości kulturowo-komunikacyjnej, i trwają w edukacji polonistycznej do dziś. Rozważania prowadzą w stronę rozpoznania problemów, z którymi należałoby się zmierzyć i zagadnień, które należałoby rozważyć, by nadać pisaniu adekwatną rangę edukacyjną w stosunku do rangi kulturowo-komunikacyjneji w rezultacie wziąć większą odpowiedzialności za osiągane efektykształcenia. Dydaktyka i praktyka uczenia pisania w L1 wymagają modyfikacji, a inspiracji metodycznych można szukać w najnowszym dorobku językoznawstwa, co pokazano na przykładzie wykorzystania koncepcji Marii Wojtako wariantach wzorca gatunkowego do przeciwdziałania schematyzmowi tekstów redagowanych przez uczniów.</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Jolanta Nocoń https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30412 Między antropologią a tekstologią – o konstruowaniu interpretacji pisemnej w szkole 2021-12-14T10:00:49+00:00 Jerzy Kaniewski pressto@amu.edu.pl <p>Tematem wypowiedzi jest szkolna interpretacja tekstu, zwłaszcza analiza i interpretacja utworów poetyckich w szkole średniej. Wychodzę od refleksji na temat statusu interpretacji w literaturoznawstwie i dydaktyce szkolnej, by na tym tle pokazać skomplikowane dzieje kształcenia umiejętności odbiorczych uczniów i sposobów ich sprawdzania od lat 70. ubiegłego wieku po dzień dzisiejszy. Szczególnie interesują mnie kwestie dotyczące budowania wypowiedzi interpretacyjnej, zwłaszcza umiejętność zharmonizowania czytania z pisaniem, tekstowego ujmowania własnych refleksji przez ucznia. Najwięcej uwagi poświęcam interpretacji porównawczej dwóch wierszy, przypominam tu dokonania Bożeny Chrząstowskiej i oceniam jej propozycje z perspektywy współczesnej dydaktyki.</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Jerzy Kaniewski https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30431 Ściana Płaczu: Władysław Broniewski i Jerzy Ficowski. Interpretacja porównawcza: egzemplifikacja 2021-12-14T10:00:46+00:00 Katarzyna Kuczyńska-Koschany pressto@amu.edu.pl <p>W artykule przypomniano reguły, jakimi rządzi się interpretacja porównawcza. Autorka odnosi się do dotychczasowych ustaleń metodologicznych i metodycznych, przede wszystkim Bożeny Chrząstowskiej, oraz stosuje przyjęte zasady w praktyce (rozszerzając pole o temat i topos). Szkic jest próbą interpretacji porównawczej dwu wierszy polskich poetów - Władysława Broniewskiego (1897-1962) i Jerzego Ficowskiego (1924-2006) – na temat jerozolimskiej Ściany Płaczu.</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Katarzyna Kuczyńska-Koschany https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30432 Razem czy osobno? Znaczenie płci w szkolnej nauce języka obcego 2021-12-14T10:00:45+00:00 Marcin Legeżyński pressto@amu.edu.pl <p class="Normal1" style="text-align: justify; line-height: 150%;"><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 150%;">Opracowanie podejmuje temat najważniejszych różnic widocznych w procesie uczenia się języka obcego pomiędzy uczniami płci męskiej i żeńskiej. Autor tekstu analizuje przyczyny tych różnic na poziomie fizjologii i psychologii uczniów oraz wymienia najważniejsze elementy, które powinny być obecne w lekcji edukacji zróżnicowanej.</span></p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Marcin Legeżyński https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30433 Spotkania literackie na lekcji - satysfakcje i porażki zawodowe nauczycieli 2021-12-14T10:00:42+00:00 Zofia Zasacka pressto@amu.edu.pl <p>Nauczyciel odgrywa kluczową rolę jako pośrednik w komunikacji literackiej szkoły między dziełem literackim a uczniami. Sukces polskiej dydaktyki, jak udowodniła Bożena Chrząstowska, zależy od jakości tej mediacji. Analizy zawarte w artykule kierują uwagę na postawy lektorów języka polskiego związane z ich pracą dydaktyczną, a zwłaszcza na relację między uczniem a nauczycielem zbudowaną na wspólnym czytaniu utworu literackiego. Wykorzystany materiał empiryczny analizuje trudności, jakie nauczyciele napotykają w pracy z uczniami, oraz satysfakcję, jaką czerpią z wykonywanego zawodu. W artykule wykorzystano analizę wyników ankiety przeprowadzonej wśród 104 nauczycieli języka polskiego klas trzecich gimnazjów z całej Polski jako fragment ostatniej edycji ogólnopolskiego badania czytelnictwa młodzieży.</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Zofia Zasacka https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30434 Możliwości i ograniczenia stosowania wybranych strategii motywowania studentów w warsztacie pracy polonisty uniwersyteckiego 2021-12-14T10:00:39+00:00 Karolina Górniak-Prasnal pressto@amu.edu.pl <p>Tekst porusza problem motywacji u studentów polonistyki i kierunków pokrewnych. Autorka koncentruje się na możliwościach i ograniczeniach wybranych strategii motywowania, zwracając uwagę na specyfikę kierunku studiów i uwarunkowania pracy ze studentem polonistyki. W oparciu o własną praktykę dydaktyczną przedstawia propozycje działań, które mogą wpłynąć na podniesienie motywacji studentów, zrealizowanie budującego cyklu uczenia się, ale także poprawę samooceny i wzmacnianie pozytywnych przekonań o własnym potencjale. Odwołuje się do strategii motywowania opartych na modelach humanistycznym i konstruktywistycznym, przedstawiając korzyści, jakie dla dydaktyki polonistycznej może przynieść podejście oparte na wzmacnianiu wewnętrznej motywacji studenta i respektowaniu jego indywidualnych wyborów – a więc uczynienie go podmiotem procesu uczenia się. Zagadnienie to zasługuje na szczególny namysł w kontekście powrotu do nauczania stacjonarnego po kryzysie pandemicznym.</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Karolina Górniak-Prasnal https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30436 Niezgoda i dialog 2021-12-14T10:00:37+00:00 Agnieszka Rypel pressto@amu.edu.pl <p>-</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Agnieszka Rypel https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30437 JAWNE KOMPLETY. Lektury oddelegowane, lektury orzekające inaczej. Wykłady 2021-12-13T10:06:26+00:00 - - pressto@amu.edu.pl <p>-</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30438 „Jeśli umiecie – mówcie: kim jesteście?”. O Wiedźmach w wybranych polskich inscenizacjach Makbeta 2021-12-14T10:00:35+00:00 Tomasz Kowalski pressto@amu.edu.pl <p>Rozważania prowadzone w artykule skupiają się na postaciach Wiedźm w <em>Makbecie</em> Williama Szekspira oraz trzech jego inscenizacjach z pierwszej dekady XXI wieku (wyreżyserowanych przez Andrzeja Wajdę, Grzegorza Jarzynę i Maję Kleczewską). Wychodząc od niejasnego statusu postaci w samej tragedii, autor analizuje wybrane sceny ukazujące różne sposoby interpretowania ich spotkań z tytułowym bohaterem ze współczesnej perspektywy oraz sygnalizuje korzyści, jakie dydaktyka szkolna może czerpać z odwoływania się do współczesnych inscenizacji <em>Makbeta</em>.</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Tomasz Kowalski https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/30439 O wstydzie na lekcjach języka polskiego 2021-12-14T10:00:32+00:00 Magdalena Grzybek pressto@amu.edu.pl <p>-</p> 2021-12-11T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Magdalena Grzybek