Obraz rocznic historycznych w systemie oświaty RP na przykładzie edukacji obywatelskiej - Rachwał, Marcin (Przegląd Politologiczny, 2025)
Przedmiot artykułu stanowią rocznice historyczne w systemie oświaty RP. Z uwagi na rozległość podjętego zagadnienia badawczego rozważania ograniczono do jednego z przedmiotów, tj. edukacji obywatelskiej realizowanej w szkołach ponadpodstawowych (liceach ogólnokształcących i technikach). Autor niniejszego tekstu pod pojęciem edukacji obywatelskiej ujął dwa przedmioty: wiedzę o społeczeństwie na poziomie podstawowym (podstawa programowa z 2018 roku), historię i teraźniejszość (podstawa programowa z 2022 roku). Celem badań było ustalenie zakresu i sposobu prezentowania rocznic historycznych podczas lekcji edukacji obywatelskiej. Podjęty problem badawczy brzmi następująco – w jakim zakresie zmiany podstaw programowych edukacji obywatelskiej w badanych szkołach ponadpodstawowych dotyczyły problematyki prezentowania rocznic historycznych? Przyjęte założenia metodologiczne wpłynęły na wybór zastosowanych metod badawczych. Wśród nich podstawowe znaczenie miały następujące: metoda analizy i krytyki piśmiennictwa (źródeł), metoda badania dokumentów, metoda komparatystyczna, podejście systemowe. Wyniki badań wskazują, iż podstawy programowe edukacji obywatelskiej z lat 2018 i 2022 dość istotnie się różniły pod względem obecności rocznic historycznych. Rozporządzenie z 2018 roku bazowało na perspektywie charakterystycznej dla nauk społecznych, w ramach której podstawowym celem analizowanego przedmiotu było kształtowanie umiejętności i kompetencji obywatelskich. Nie oznacza to, iż w ogóle nie było przestrzeni do podejmowania zagadnienia rocznic historycznych, niemniej jednak nie stanowiły one głównego przedmiotu poznania. Inaczej sytuacja wyglądała w przypadku podstawy programowej z 2022 roku. W tym przypadku rocznice historyczne stanowiły ważny komponent kształcenia obywatelskiego, co miało związek z przyjęciem nowego modelu edukacji obywatelskiej, tj. modelu narodowo-konserwatywnego.