Zmierzch „wyjątkowości Arktyki”? Nowe podejście do Arktyki po 24 lutego 2022 r. - Brańka, Tomasz (Przegląd Strategiczny, 2022)
Od zakończenia Zimnej Wojny Arktyka nader często przedstawiana była jako symbol modelowej współpracy. Poszczególne państwa gotowe były do szerokiej kooperacji mimo sporów w innych obszarach. Region ten zwyczajowo postrzegany był zatem jako obszar o niewielkim potencjale konfliktowym. Współpraca między państwami, które silnie konkurowały ze sobą w innych wymiarach, była tak unikalna, że niemal powszechnie uznawano „wyjątkowość Arktyki” (Arctic exceptionalism). Artykuł bada zaktualizowane strategie arktyczne państw bezpośrednio zaangażowanych w tym regionie. Analizuje zmiany na przestrzeni ostatnich kilku lat, które w większości były konsekwencją agresywnych działań Rosji (już od 2014 roku) i silnej militaryzacji regionu. Artykuł omawia zainicjowany proces przystąpienia Szwecji i Finlandii do NATO i konsekwencje tej historycznej zmiany dla regionu. Wreszcie, analizuje decyzje podjęte przez szereg organizacji arktycznych o wykluczeniu, zamrożeniu lub „wstrzymaniu” relacji z Rosją w konsekwencji ataku na Ukrainę z 24 lutego 2022 roku. W konsekwencji, rodzi to pytania o to, czy Arktyka może być zarządzana bez Rosji i czy przyjęte środki mogą być skuteczne.