https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/issue/feed Przegląd Strategiczny 2021-12-29T13:36:01+00:00 Anna Potyrała strategi@amu.edu.pl Open Journal Systems <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>Czasopismo “Przegląd Strategiczny” jest wydawane przez Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ukazuje się od 2011 r. Ma zasięg międzynarodowy. Czasopismo zachęca do współpracy naukowców i praktyków zainteresowanych problematyką współczesnych stosunków międzynarodowych, bezpieczeństwa międzynarodowego i wewnętrznego, teorii bezpieczeństwa, teorii stosunków międzynarodowych, a także aspektów szczegółowych takich jak terroryzm, anty-terroryzm, bezpieczeństwo społeczne i ekonomiczne, bezpieczeństwo energetyczne, bezpieczeństwo ludzkie.</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/ps/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/ps/issue/view/3">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/ps/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"> <p><strong>Czasopismo nie pobiera żadnych opłat za złożenie, procedowanie, przyjęcie do druku i opublikowanie tekstów zakwalifikowanych do&nbsp;publikacji.</strong></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p>SCOPUS; Index Copernicus;&nbsp;ERIH Plus 2015; CEEOL; Google Scholar; WorldCat</p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong> <p><strong><a href="https://www.gov.pl/web/nauka/">Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW)</a>: 70</strong><br><strong>ICV 2019 = 120.52</strong></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/index">10.14746/ps</a></div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN: </strong>2084-6991</div> <div class="oczasopismie">Teksty opublikowane na łamach czasopisma "Przegląd Strategiczny" i udostępniane w formacie PDF objęte są licencją <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/"><strong>CC BY 4.0</strong> (Creative Commons - Uznanie autorstwa)</a>. Kopiowanie i rozpowszechnianie dozwolone jest pod warunkiem uznania autorstwa.</div> https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30777 History Repeats Itself. The Issue of Terrorism and Afghanistan on the Twentieth Anniversary of the 9/11 Attacks 2021-12-29T13:36:01+00:00 Sebastian Wojciechowski sebastian.wojciechowski@amu.edu.pl <p>From the editor</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Sebastian Wojciechowski https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30781 Porządek międzynarodowy i problem dostępu pokonanego hegemona: przypadek Rosji w erze po zimnowojennej 2021-12-29T13:35:59+00:00 Gülteki̇n Sümer hismessages@gmail.com <p>Za oczywisty fakt należy uznać, iż Rosja jako spadkobierczyni Związku Radzieckiego i jego polityki zagranicznej nie mogła skutecznie zintegrować się z obowiązującym porządkiem międzynarodowym. Równie bezspornym pozostawał fakt, iż system międzynarodowy nie mógł znaleźć dla Rosji i jej wizji polityki zagranicznej odpowiedniego miejsca, które by z jednej strony odpowiadało oczekiwaniom strony rosyjskiej, a z drugiej było zgodne z obowiązującymi zasadami ładu światowego. Zdaniem autora, dopóki Rosja nie znajdzie dla siebie stabilnego i trwałego miejsca w systemie międzynarodowym, jej polityka zagraniczna będzie stanowiła ciągłe wyzwanie dla stabilności międzynarodowej architektury bezpieczeństwa. Co więcej, współczesny hegemoniczny porządek międzynarodowy daleki jest od technicznych możliwości zaspokojenia aspiracji Rosji w zakresie jej polityki zagranicznej. Przyczyną tego stanu rzeczy jest bezprecedensowo sztywna natura wspomnianego porządku międzynarodowego, uniemożliwiająca Rosji realizację jej własnych hegemonicznych celów geopolitycznych. Zdaniem autora, współczesny ład międzynarodowy został zbudowany w oparciu o liberalne i antysowieckie zasady i wartości. Z tego też powodu Rosja, jako polityczna dziedziczka ZSRR, stając się w 1991 r. uczestniczką tego systemu, postawiona została przed wyzwaniami znacznie utrudniającymi jej integrację w ramach obowiązującej architektury ładu międzynarodowego.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Gülteki̇n Sümer https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30785 Globalna strategia UE – 5 lat później. Adekwatność w obliczu dynamicznych realiów strategicznych 2021-12-29T13:35:57+00:00 Piotr Śledź piotr.sledz@uw.edu.pl <p>Celem niniejszego artykułu jest weryfikacja, w jakim stopniu treść Globalnej Strategii Unii Europejskiej (EUGS) obejmuje najważniejsze trendy globalne (na poziomie układu sił i porządku międzynarodowego) oraz zjawiska kształtujące środowisko bezpieczeństwa państw członkowskich w wymiarze regionalnym, dostrzegalne w perspektywie pięciu lat od jej przyjęcia. Tego dotyczy też główne pytanie badawcze – w jakim stopniu diagnozy i postulaty zawarte w EUGS pokrywają się z tymi procesami w odniesieniu do okresu lat 2016–2021. Z tego też względu kluczowe podejście badawcze zastosowane w ramach studium to krytyczna analiza materiałów źródłowych.</p> <p>Globalna Strategia UE co do zasady prawidłowo diagnozuje i interpretuje realia oddziałujące na bezpieczeństwo państw członkowskich – w szczególności w odniesieniu do niektórych procesów zachodzących w skali globalnej o trwałym charakterze, w tym erozji liberalnego porządku międzynarodowego oraz źródeł potencjalnych zagrożeń bezpieczeństwa militarnego – a zawarte w niej postulaty są pragmatyczne i zniuansowane. Jednocześnie w treści dokumentu pominięto lub potraktowano z niedostateczną uwagą pewne istotne zjawiska i okoliczności, na które wskazano w treści artykułu.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Piotr Śledź https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30798 Partnerstwo strategiczne Unii Europejskiej w zmieniającym się porządku międzynarodowym. Stosunki zewnętrzne UE w kontekście uwarunkowań gospodarczych, normatywnych i bezpieczeństwa 2021-12-29T13:35:54+00:00 Jarosław Jańczak jaroslaw.janczak@amu.edu.pl <p>Celem artykułu jest analiza partnerstwa strategicznego Unia Europejska–Japonia w kontekście zmieniającego się porządku globalnego oraz zbadanie jego wymiarów ekonomicznego, normatywnego i dotyczącego bezpieczeństwa. Prowadzi to do szeregu refleksji umożliwiających teoretyzowanie stosunków międzynarodowych w odniesieniu do koncepcji partnerstwa strategicznego. Pytania badawcze koncentrują się wokół fundamentów specjalnych relacji między Unią Europejską i Japonią, i kwestii jak odpowiada ono wyzwaniom w trzech wskazanych powyżej obszarach. Hipotezy sformułowane zostały z perspektywy teorii partnerstwa strategicznego. Metodologicznie praca opiera się na analizach źródeł pierwotnych i wtórnych oraz metodach jakościowych realizowanych w formie semiustrukturyzowanych wywiadów. Kluczowe wnioski pokazują, że zmieniający się porządek globalny i otoczenie międzynarodowe zmusiły obu partnerów do tworzenia strategicznego partnerstwa, które przenosi się ze stosunków gospodarczych na obszary normatywne, polityczne i wreszcie do obszaru bezpieczeństwa.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Jarosław Jańczak https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30802 Zabezpieczenie dłużne w krajach Europy Środkowej i Wschodniej – współczesne podejścia badawcze oraz metody oceny 2021-12-29T13:35:51+00:00 Yurii Chentukov y.chentukov@mdu.in.ua Tetyana Marena t.marena@mdu.in.ua Olha Zakharova o.zakharova@mdu.in.ua <p>Celem badania jest analiza metod wyceny papierów dłużnych danego państwa, wypracowanie metodycznego podejścia do szacowania poziomu zabezpieczenia długu w oparciu o wyliczenie wskaźnika integralnego oraz ocena poziomu zabezpieczenia długu państw regionu Europy Środkowo-Wschodniej na podstawie zaproponowanego podejścia. Do badań wykorzystana jest metoda obliczania integralnego indeksu dłużnych papierów wartościowych kraju, uwzględniająca ogólnie przyjęte progi wskaźników zadłużenia i wypłacalności oraz tendencję rosnącego uzależnienia państw od pożyczek zewnętrznych.</p> <p>Proponowane podejście jest praktycznie testowane w ocenie poziomu bezpieczeństwa zadłużenia krajów EŚW. Określa się, że grupę państw EŚW różnicuje stan zadłużenia i wypłacalność. Najwyższy poziom zabezpieczenia dłużnego wykazują Bułgaria, Czechy i Estonia, najgorsza sytuacja z zabezpieczeniami dłużnymi kształtuje się na Słowacji i Słowenii. Na podstawie analizy dynamiki integralnych indeksów dłużnych papierów wartościowych w latach 2007-2019, pogrupowania krajów EŚW według poziomu i stref bezpieczeństwa długu wykryto tendencję pogarszania się bezpieczeństwa dłużnego regionu w latach 2010-2015 oraz jego poprawy w latach 2016-2019. Proponowane podejście jest uniwersalne; może być używane do obliczania indeksów papierów dłużnych oraz do dostarczania badań porównawczych sektora długu dowolnego kraju lub regionu. Zaproponowane badanie może również pomóc w zidentyfikowaniu słabych punktów bezpieczeństwa długu kraju, które są niezwykle ważne dla uzasadnienia środków polityki publicznej w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa długu.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Yurii Chentukov, Tetyana Marena, Olha Zakharova https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30806 Historia stosunków międzynarodowych w Europie Centralnej i Wschodniej – strategia narracyjna Anne Applebaum 2021-12-29T13:35:48+00:00 Bogdana Nosova bogdana.nosova@gmail.com <p>Celem tekstu jest prezentacja strategii, w oparciu o którą Anne Applebaum stara się przybliżać zachodniemu odbiorcy historię Europy Centralnej i Wschodniej. W artykule autorka przedstawiona została jako dziennikarka i intelektualistka, która wypracowała oryginalny sposób mówienia oraz pisania o przeszłości Europy Środkowej i Wschodniej. Ukazano ją jako swoistego mediatora, który usiłuje wytłumaczyć istotę oraz źródła różnorodnych tożsamości oraz narracji ukształtowanych wśród narodów i kultur Europy Centralnej i Wschodniej. Przedstawione zostały także wybrane oceny jej aktywności, prezentowane zarówno przez historyków, jak i opinię publiczną.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Bogdana Nosova https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30833 Trójkąt Weimarski: Francja, Niemcy, Polska na Bliskim Wschodzie. Perspektywa Zjednoczonych Emiratów Arabskich 2021-12-29T13:35:46+00:00 Adam Krzymowski ak7@vp.pl <p>Celem naukowym artykułu jest zbadanie stosunków państw Trójkąta Weimarskiego ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Dlatego też, autor stawia pytanie badawcze. Czy rola i znaczenie państw Trójkąta Weimarskiego wzrasta w zewnętrznym wymiarze Unii Europejskiej? Na przykładzie Zjednoczonych Emiratów Arabskich w badaniu przyjęto hipotezę. Jest to stwierdzenie, że po Brexicie, państwa Trójkąta Weimarskiego mają szansę zwiększyć swoje znaczenie w działaniach zewnętrznych UE. Oprócz studiów przypadków, w celu zrewidowania hipotezy, autor przeprowadził skrupulatną analizę porównawczą. Ponadto, jako odpowiednie narzędzie do zbadania przedstawionego zagadnienia, przyjęto Teorię Praktyki Międzynarodowej (International Practice Theory). Niniejsze badania empiryczne i jego wyniki są rezultatem ponad dziesięciu lat autora bezpośredniej obserwacji, analiz i uczestniczenia w wielu inicjatywach, zarówno Unii Europejskiej, jak i Zjednoczonych Emiratów Arabskich.</p> <p>Bliski Wschód dla krajów Trójkąta Weimarskiego jest ważniejszy niż tylko z perspektywy potencjału handlowego. Sytuacja w tym regionie ma również wpływ na Europę i globalną architekturę bezpieczeństwa. Dlatego też, należy rozwijać spójną i kompleksową politykę zagraniczną i bezpieczeństwa UE, wobec tego regionu, a jednym z jej filarów powinna być formuła Trójkąta Weimarskiego.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Adam Krzymowski https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30834 Granice, deborderizacja i narracje migracyjne na Węgrzech 2021-12-29T13:35:44+00:00 Teodor Gyelník teodor.gyelnik@cesci-net.eu <p>Wydarzenia i procesy ostatnich dziesięcioleci przypominają nam o hipnotycznej iluzji „końca historii”. „Powrót historii” jest nie tylko koniecznym krokiem, który należy podjąć, ale jest ontologicznie nieunikniony. Zaślepieni mobilną armią metafor, metonimów i antropomorfizmów, musimy dostrzec, że procesy XXI wieku nie różnią się od dawnej polityki, która została zapisana w historii, dlatego nieuniknione jest myślenie w ramach „dialektyki starego i nowego”. Globalizacja, relatywizacja wartości, usuwanie granic i re-narracja granic w niewidzianych wcześniej obszarach prowadzą nas do egzystencjalnego punktu zerowego. Granice odgrywają istotną rolę samostanowiącą i samookreślającą w naszym życiu i społeczeństwie, dlatego ich relokacja reorientacja i zacieranie się ich znaczenia, jest kwestią, którą należy przeanalizować i uważnie obserwować. Wraz z narracją granic główną rolę odgrywa narracja na temat bezpieczeństwa. Migracja i kwestia otwartych, przepuszczalnych granic stały się jedną z najważniejszych narracji bezpieczeństwa w naszym codziennym życiu.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Teodor Gyelník https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30835 Rosyjska kultura strategiczna: dlaczego przeszłość ma znaczenie 2021-12-29T13:35:41+00:00 Mykola Doroshko Doroshko7@ukr.net Iuliia Tsyrfa Julia.Tsyrfa@gmail.com <p>Kultura strategiczna staje się obecnie istotnym elementem narodowej polityki bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej. Przyswajając pewne współczesne wzorce, jej kultura strategiczna odzwierciedla doświadczenia historyczne zdobyte przez Imperium Rosyjskie i ZSRR. Rosja wciąż nie może odrzucić idei odzyskania statusu supermocarstwa i walki o nowe terytoria. W ten sposób można określić szereg kluczowych elementów rosyjskiej kultury strategicznej ukształtowanej w oparciu o historyczne oraz współczesne wzorce rozwojowe. Na przestrzeni dziejów Rosjanie legitymizowali decyzje i działania własnych elit rządzących. Te ostatnie z kolei, od dawna budowały i starały się zakorzenić w społeczeństwie rosyjskim patriotyzm i przywiązanie do państwa. Rosja, pielęgnując obraz swej cywilizacyjnej oraz kulturowej odrębności, rozwija własną ideę mesjanizmu, opartą na wizji realizacji wyjątkowej rosyjskiej historycznej misji dziejowej. Co więcej, do realizacji swoich globalnych zadań Rosja wykorzystuje politykę interwencji militarnych oraz naruszania suwerenności innych państw. Proces ten tłumaczony jest przez autora „wojowniczą” kulturą polityczną rosyjskich elit, która zawsze militaryzowała kulturę strategiczną Federacji Rosyjskiej. Reasumując, kultura strategiczna współczesnej Rosji jest efektem mariażu wyobrażenia rosyjskich elit o wyjątkowej pozycji Rosji oraz jej historycznego dziedzictwa ze współczesnymi uwarunkowaniami geopolitycznymi. Tymczasem zdaniem autora, aspiracje Rosji do odzyskania statusu globalnego supermocarstwa za wszelką cenę nie pozwalają na zmianę jej kultury strategicznej, utrudniając tym samym jej adaptację do zasad rządzących współczesną architekturą bezpieczeństwa w systemie międzynarodowym.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Mykola Doroshko, Iuliia Tsyrfa https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30836 Sowieckie dziedzictwo i wyimaginowana przeszłość skupione na polu bitwy Lewantu 2021-12-29T13:35:38+00:00 Etibar Guliyev etibar.guliyev@emu.edu.tr <p>Artykuł analizuje główne siły napędowe rewitalizacji sowieckich narracji ideologicznych w Uzbekistanie i Tadżykistanie. Kluczowym bodźcem do podjęcia badań jest stale rosnąca liczba ataków terrorystycznych, w których zginęły dziesiątki ofiar śmiertelnych w Rosji, popełnio nych przez bojowników pochodzących z Azji Środkowej, a także aresztowania kilkudziesięciu członków różnych organizacji religijnych zakazanych w Uzbekistanie i Tadżykistanie. Hipoteza opiera się na założeniu, że ideologiczna kakofonia wywodząca się z głębokich kontrowersji zawartych w przerobionych sowieckich narracjach ideologicznych jest główną przyczyną problemu. Stosując podejście „path dependence”, wskazuję przede wszystkim na interakcję między gwałtownym wzrostem ekstremizmu religijnego a dezorientacją ideologiczną spowodowaną dezorientacją ideologiczną w regionie trwającą od rozpadu Związku Radzieckiego w 1991 roku, aby odpowiedzieć na główne pytanie badawcze: „Jakie są zewnętrzne implikacje postsowieckich narracji ideologicznych w Uzbekistanie i Tadżykistanie?” Z artykułu wynika również, że post-niepodległościowa polityka tożsamości nie ma na celu budowania nowej idei, ale dyskutowania lub trzymania na dystans tożsamości marginalizowanych w okresie sowieckim. Sowiecka spuścizna stanowi rdzeń tożsamości neoetnicznych wprowadzonych przez byłych przywódców komunistycznych, tylko nieznacznie przerobionych z wysoce selektywnymi i politycznie umotywowanymi dodatkami. Ostre sprzeczności zawarte w tych narracjach, mające na celu zapewnienie celów politycznych, są jednym z czynników napędzających ideologiczną dezorientację, która z kolei działa jak wylęgarnia rekrutacji młodzieży uzbeckiej i tadżyckiej do globalnych sieci terrorystycznych.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Etibar Guliyev https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30837 Poszukiwanie miejsca dla islamu w poradzieckiej Rosji 2021-12-29T13:35:36+00:00 Zuzana Rozkošová zuzana.rozkosova@euba.sk Ľubomír Čech lubomir.cech@euba.sk <p>Jedną z głównych cech transformacji postsowieckiej było odrodzenie religijne. Celem tego artykułu jest analiza postsowieckiego odrodzenia islamu w latach 90. XX wieku. Przebudzenie islamu i poszukiwanie miejsca dla muzułmanów w społeczeństwie znacząco wpłynęło na ukształtowanie się dzisiejszej Federacji Rosyjskiej. Autorzy badają czynniki, które wpłynęły na rolę islamu w nowo powstałej postsowieckiej Rosji oraz reakcję władz federalnych na powstałą dynamikę zmian. Artykuł podzielony jest na dwie części. Pierwsza część dotyczy odrodzenia islamu po rozpadzie Związku Radzieckiego. Drugi rozdział koncentruje się na reakcji Kremla na nowe radykalne ruchy, które pojawiły się w okresie przebudzenia islamu i nastrojów separatystycznych w muzułmańskich regionach Rosji. Posługując się jakościową metodą badawczą, autorzy doszli do wniosku, że radykalizację islamską w postsowieckiej Rosji spowodowało kilka czynników zewnętrznych i wewnętrznych. Wydarzenia polityczne w Federacji Rosyjskiej od drugiej połowy lat 90. do początku XXI w. charakteryzowały ograniczenia wolności wyznania i utrwalenie federalizmu.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Zuzana Rozkošová, Ľubomír Čech https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30838 Korzystanie z obrazu „inny/obcy” w strategicznych komunikacjach Federacji Rosyjskiej podczas konfrontacji rosyjsko-ukraińskiej (2014-2021) 2021-12-29T13:35:33+00:00 Antonina Shuliak antonina.mytko@vnu.edu.ua Iryna Konstankevych Konstankevych.Iryna@vnu.edu.ua Mykhaylo Kunytskyy infovinconsulmd@gmail.com <p>Celem pracy jest zbadanie, jakie technologie komunikacyjne, medialne oraz operacje informacyjne są wykorzystywane przez środki masowego przekazu Federacji Rosyjskiej w odniesieniu do Ukrainy do propagowania wizerunku „innego/obcego”. Wybrana metodologia pracy łączy w sobie zastosowanie następujących metod i podejść: analiza sieciowa, analiza SWOT, podejście systemowe, zintegrowane i cywilizacyjne, analiza systemowa, metoda systematyzacji i klasyfikacji, metody analizy, synteza, obiektywność, uogólnienia, analogie, case-study itp. Artykuł dotyczy wykorzystania technologii komunikacyjnych, medialnych i informacyjno-psychologicznych przez rosyjskie środki masowego przekazu do kreowania i efektywnej promocji wizerunku innego wroga, obcego w czasie konfliktu ukraińsko-rosyjskiego, który rozpoczął się w 2014 r. Autorzy twierdzą, że to poprzez propagandę i manipulację promuje się ideę „Russkiego miru” oraz tworzy się wizerunek przeciwnika tej idei – „innego”, który nie postrzega wszystkiego z określeniem „rosyjski” jako a priori pozytywny i lepszy, poddaje wątpliwości słuszność takiego stanowiska, a zatem życzy zła zwolennikom „Russkiego miru”. Operacje informacyjne i najbardziej rozpowszechnione technologie medialne w rosyjsko-ukraińskiej wojnie informacyjnej są analizowane w celu modelowania obrazu „innego” jako zagrożenia. Perspektywy dalszych badań naukowych wiążą się z badaniem nowych koncepcji naukowych, czyli wojny sieciocentrycznej, wojny hybrydowej, cyberwojennej, asymetrycznej, niezgłoszonej wojny informacyjnej i innych.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Antonina Shuliak, Iryna Konstankevych, Mykhaylo Kunytskyy https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30839 Ogólny punkt widzenia na Naddniestrze jako priorytet polityki Federacji Rosyjskiej 2021-12-29T13:35:26+00:00 Olha Telenko oliatelenko@gmail.com Yuriy Prysiazhniuk yurprys@meta.ua <p>Artykuł przedstawia rosyjski punk punkt widzenia na Naddniestrze, które jest w centrum uwagi polityki Federacji Rosyjskiej. Rosja realizuje polityczne interesy w Naddniestrzu związane z jej geostrategicznymi ambicjami na przestrzeni poradzieckiej. Okazuje się, że Moskwa ma ogromny wpływ na życie regionu i współpracuje z Tyraspolem na płaszczyźnie politycznej, militarnej, społecznej, kulturowej i gospodarczej. Mówi się, że rosyjska obecność wojskowa w tym de facto państwie pomaga nie tylko kontrolować Naddniestrze, ale także Mołdawię, jeżeli chodzi o jej wybór geopolityczny. W tym artykule pokazano aktywność Rosji w zakresie rozwiązywania konfliktów w Naddniestrzu. Szczególną uwagę zwraca się na plan Kozaka, mający na celu zjednoczenie Naddniestrza i Mołdawii, zgodnie z którym należało nadać Naddniestrzu zbyt rozległe prawa. Chociaż plan ten nie został zrealizowany, w rzeczywistości jego idea jest obecnie stopniowo promowana poprzez zbliżenie Mołdawii i Naddniestrza. W artykule podkreślono, że rusyfikacja regionu wpływa na nastroje ludności dotyczące przyszłego jego statusu. Zbadane są relacje społeczno-gospodarcze między Rosją a Naddniestrzem. Okazuje się, że wszyscy trzej prezydenci tego de facto państwa mieli bliskie powiązania z władzami rosyjskimi i koordynowali z nimi swoją politykę. Mówi się, że Rosja oficjalnie popiera integralność terytorialną Mołdawii, ale jednocześnie udziela kompleksowego wsparcia regionowi. Choć nie jest to deklarowane w dokumentach, obecnie Federacja Rosyjska faworyzuje status quo w regionie.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Olha Telenko, Yuriy Prysiazhniuk https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30844 Pasja do pałacu Putina. Protesty polityczne we współczesnej Rosji 2021-12-29T13:35:23+00:00 Aleksandr Skiperskikh pisatels@mail.ru <p>W artykule tym autor poddaje analizie ruchy protestu, które wystąpiły w Rosji pomiędzy styczniem a lutym 2021 r. Bezpośrednią przyczyną protestów było śledztwo przeprowadzone przez A. Navalnego dotyczące rezydencji prezydenta Federacji Rosyjskiej W. Putina w Gelendzhik. Podobnie jak na Białorusi w sierpniu 2021 r., tak i w Rosji, protesty zostały stłumione przez policję. Te ostatnie cechowały się masowym udziałem Rosjan, a do protestów doszło w wielu miastach na terenie całego kraju. W swym badaniu autor posłużył się danymi wtórnymi. Protesty, do których doszło w wielu rosyjskich regionach pomiędzy styczniem a lutym 2021 r. nie miały znamion przypadkowości. Protestującym nie podoba się polityka władz zarówno na poziomie centralnym, jak i na poziomie lokalnym. Władze w znacznym stopniu straciły legi tymację do sprawowania swych rządów. Proces ten znajduje odzwierciedlenie w nominacjach gubernatorskich, które są funkcją decyzji politycznych Kremla, często nieuwzględniających lokalnej specyfiki poszczególnych regionów kraju. Analiza wspomnianych protestów ukazuje wystąpienie nowych trendów. Protesty te coraz częściej przybierały formę heppeningu, gdzie uczestnicy wyśmiewali absurdy władzy przy pomocy humoru, kalamburów oraz innych zabaw językowych. Zdaniem autora, protesty w Rosji będą przybierać na sile na jesieni 2021 r. Ma to związek z wrześniowymi wyborami parlamentarnymi, które doprowadzą do wzrostu niezadowolenia z polityki władz rosyjskich.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Aleksandr Skiperskikh https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30856 Dylemat wojny i pokoju w trendach XXI wieku (przypadek rosyjski – ukraiński) 2021-12-29T13:35:21+00:00 Hryhorii Perepelytsia pgrigoriy@ukr.net <p>W prezentowanym artykule autor pyta, w jaki sposób istota relacji między takimi państwami stosunków międzynarodowych, jak wojna i pokój, zmieniła się pod wpływem trendów XXI wieku. Wyraźnym empirycznym przykładem takiej analizy była współczesna wojna rosyjsko-ukraińska, której żywy przejaw obserwujemy w Donbasie. Ta wojna była w dużej mierze wynikiem i przejawem tych nowych trendów w stosunkach międzynarodowych zarówno na poziomie regionalnym, jak i globalnym. Przede wszystkim te trendy i ich destrukcyjne konsekwencje są typowe dla sfery bezpieczeństwa. Stąd dylemat wojny i pokoju nabiera nowego wymiaru i staje się jednym z najbardziej palących problemów teorii wojny i pokoju oraz teorii stosunków międzynarodowych.</p> <p>Celem artykułu jest zrozumienie, jak istota relacji między takimi państwami stosunków międzynarodowych, jak wojna i pokój, zmieniła się pod wpływem trendów XXI wieku. Aby właściwie zbadać ten problem, wybrano obiekt, którego uderzającą manifestację widzimy na Donbasie. Pytania badawcze dotyczą zmieniającego się podejścia do rozumienia dylematu wojny i pokoju oraz natury relacji między tymi stanami stosunków międzynarodowych pod wpływem trendów XXI wieku.</p> <p>Aby sprostać temu wyzwaniu badawczemu, przeprowadzono systematyczny przegląd współczesnych badań dotyczących różnych aspektów wojny i pokoju. Odpowiedzi opierają się na badaniu kryteriów określania stanu wojny i pokoju oraz uwarunkowań wpływających na dynamikę zmian w tych państwach. W badaniu wykorzystano metody dedukcyjne, analizę porównawczą, analizę polityczną i konfliktową, a także podejście neorealistyczne i neoliberalne do rozwiązywania dylematu wojny i pokoju. Artykuł opierał się na założeniu, że współczesna wojna rosyjsko-ukraińska stała się konsekwencją i manifestacją tych nowych trendów w stosunkach międzynarodowych zarówno na poziomie regionalnym, jak i globalnym. Wnioski wyciągnięte z tego badania wymagają przemyślenia konceptualnego i nowego odczytania dylematu wojny i pokoju, które stają się hybrydami. Dlatego zrozumienie nowej jakości tych hybrydowych form wojny i pokoju jest bardzo ważnym i koniecznym zadaniem. Aby go rozwiązać, konieczne jest ustalenie, jak zmieniły się parametry relacji między pokojem a wojną. Z obserwacji empirycznych wynika, że jedną z nowych cech tej relacji jest zacieranie się granic wojny i pokoju.</p> <p>Cele badania opierają się na odkryciu nowej treści kategorii wojny i pokoju oraz ich współzależności w wyniku wpływu trendów XXI wieku na współczesny system stosunków międzynarodowych. Wyniki pracy opierają się na analizie współczesnych badań dotyczących różnych aspektów wojny i pokoju, a także danych empirycznych dotyczących przebiegu wojny rosyjsko-ukraińskiej. Ten artykuł zawiera przegląd aktualnych badań dotyczących różnych aspektów wojny i pokoju, identyfikuje współzależności i granice między wojną hybrydową a pokojem hybrydowym.</p> <p>Autor próbował zdefiniować kryteria takiego rozróżnienia między wojną a pokojem w oparciu o neoliberalną i neorealistyczną teorię stosunków międzynarodowych. Nowością naukową tej publikacji jest wyjaśnienie przez autora metodologicznych przyczyn nierozwiązanego dylematu wojny i pokoju w obecnych trendach XXI wieku. Artykuł kończy się prognozą konsekwencji nierozwiązanego dylematu wojny i pokoju dla bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego. Podaje się zalecenia dotyczące możliwego rozwiązania problemu wojny i pokoju w Donbasie.</p> <p>Badania przedstawione w tym artykule są próbą konceptualnego przemyślenia i ponownego odczytania dylematów wojny i pokoju, które stają się hybrydami. Artykuł znacznie poszerza wiedzę o tym, jak zmieniły się parametry relacji między pokojem a wojną.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Hryhorii Perepelytsia https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30859 Nielegalna kontrola terytorium w prawie międzynarodowym oraz ustalenie statusu Donbasu 2021-12-29T13:35:19+00:00 Oleksiy Kresin okresin@gmail.com Iryna Kresina i.kresina@icloud.com <p>Całkowite odrzucenie agresji i okupacji terytoriów w prawie międzynarodowym prowadzi do ich hybrydowych i ukrytych form wykorzystujących gangi i najemników, proklamowania nowych „państw” itp. Działania te stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego, mogą powodować i już powodują m.in. fragmentację państw, anarchię, kryminalizację polityki oraz nowe formy ekspansjonizmu. Autorzy artykułu uogólniają formy nielegalnej kontroli terytorium w prawie międzynarodowym i ich stosowanie z uwzględnieniem stanu determinacji Donbasu.</p> <p>Prawo międzynarodowe od ponad wieku przewiduje możliwość odrębnego uregulowania suwerenności i praw państwa do terytorium z jednej strony, a wprowadzenie reżimu nielegalnej kontroli nad terytorium – z drugiej. Autorzy argumentują, że we współczesnym rozumieniu wypracowanym przede wszystkim przez doktrynę i sądy, nielegalną kontrolę nad terytorium można uznać za reżim prawny, którego jedną z form jest okupacja, podczas gdy inne określa się jako skuteczne, całościowe, ogólne, de facto kontroli i związane z nieujawnionymi działaniami i nieformalnymi środkami stosowanymi przez państwo agresora. Reżim ten charakteryzuje się sprawowaniem władzy nad terytorium z woli obcego państwa, a formy realizacji reżimu różnią się w zależności od tego, czy taka wola jest oficjalnie uznana, czy zatajona.</p> <p>Transformacja międzynarodowego prawa humanitarnego po II wojnie światowej zatarła granice między uznaną i oficjalnie nieuznaną okupacją. Ale w przeciwieństwie do okupacji, której fakt może być oczywisty, fakt skutecznej lub innej kontroli nad terytorium wymaga ustalenia przez organy sądowe.</p> <p>Kwalifikacja nielegalnej kontroli Federacji Rosyjskiej nad Donbasem w prawie krajowym i międzynarodowym jest niejednoznaczna. Autorzy argumentują, że pełnego uznania międzynarodowego konfliktu zbrojnego między Ukrainą a Rosją w Donbasie, a także nielegalnej kontroli Rosji nad tym ostatnim, należy się spodziewać w procesie rozpatrywania szeregu spraw w międzynarodowych instytucjach sądowych.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Oleksiy Kresin, Iryna Kresina https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30861 Koncepcja pokojowego wzrostu Chin według paradygmatu realistycznego 2021-12-29T13:35:16+00:00 Adam Araszkiewicz adam.araszkiewicz@amu.edu.pl <p>Ten artykuł ma na celu odniesienie się do kilku zagadnień badawczych. Po pierwsze, przedstawić ofensywny realizm jako odpowiednie narzędzie badawcze do analizy rywalizacji USA-Chiny. Po drugie, autor omawia teorię „pokojowego wzrostu Chin” i argumentuje, iż była ona w zasadniczej mierze kompatybilna z amerykańską strategią liberalnej hegemonii. Po trzecie, autor przedstawia i broni argumentu, iż rozwój Chin nie odbywa się pokojowo. Po czwarte, autor twierdzi, że Chiny chcą zostać regionalnym hegemonem w Azji Południowo-Wschodniej, a USA zgodnie z ofensywnym realizmem nie mogą na to pozwolić. Wreszcie autor rozważa argumenty, które są często używane na poparcie teorii „pokojowego wzrostu Chin” i wyjaśnia, dlaczego nie oddają one aktualnego i nie przewidują przyszłego charakteru stosunków USA-Chiny. W artykule zastosowano następujące metody badawcze: historyczną, opisową i decyzyjną.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Adam Araszkiewicz https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30863 Przewlekła teoria konfliktu społecznego i czynniki samookreślenia Edwarda Azara: przypadek Nigerii 2021-12-29T13:35:13+00:00 Najimdeen Bakare drnajimdeen.pcs@nipcons.nust.edu.pk <p>Niebawem po tym jak Nigeria uzyskała niepodległość, 1.10.1960 r., państwo to musiało zmierzyć się z nowymi realiami, potęgowanymi kolonialną przeszłością oraz sporami pomiędzy licznymi mniejszościami religijno-etnicznymi. Efektem była m.in. wojna domowa, która wybuchła w 1967 r. Od samych początków swej państwowości Nigeria eksperymentowała z różnymi formami rządów, którym udało się wprowadzić kraj na tory umiarkowanego rozwoju ekonomicznego. Niestety państwo to wciąż zmaga się z ruchami separatystycznymi nawołującymi do secesji poszczególnych prowincji państwa, np. Biafra, Oduduwa, czy Ruch na rzecz wyzwolenia delty Nigru. Artykuł ten ma na celu m.in. omówienie literatury przedmiotu oraz analizę wspomnianych ruchów separatystycznych ze szczególnym uwzględnieniem ich działal ności agitacyjnej. Podstawę metodologiczną dla autora stanowi teoria przewlekłego konfliktu Edward Azara. Zdaniem autora nigeryjski system polityczny zamiast opierać się na realizacji prawa do samostanowienia poszczególnych grup etnicznych wchodzących w skład Nigerii lub podziałach terytorialnych prowadzących do dezintegracji państwa, powinien powrócić do modelu opartego o regionalizację. Zakłada on autonomię regionów, które współpracując ze sobą w ramach jednego organizmu państwowego potrafiłyby w znacznie efektywniejszy sposób realizować swoje potrzeby, zarówno na poziomie poszczególnych grup etnicznych, jak też i na poziomie jednostki ludzkiej.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Najimdeen Bakare https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30864 Perspektywy chińskiego BRI w wpływy strategiczne w Azji Środkowej w epoce post-COVID-19 2021-12-29T13:35:11+00:00 Furqan Khan furqankhans66@gmail.com <p>COVID-19 przynosi doniosły spadek globalnego rozwoju gospodarczego, a jego konsekwencje dla chińskiej inicjatywy Belt and Road Initiative (BRI) pozostają także nieuchronne. Pomimo wstrząsów gospodarczych pandemii, BRI pozostaje głównym priorytetem dla Chin, co pozwala Pekinowi poprawić łączność regionalną i rozszerzyć zasięg gospodarczy na Europę i amerykańskie wybrzeża. Z drugiej strony, pandemia mocno dotknęła gospodarki Azji Środkowej, w związku z ograniczeniem handlu regionalnego, spadkiem cen ropy naftowej i jej towarów, głębokim spadkiem przepływów pieniężnych oraz słabnącą zdolnością produkcyjną. Ożywienie BRI i jego natychmiastowy sukces jest pożądany. Dzieje się tak, ponieważ BRI połączył region w zakresie rozwoju infrastruktury, gdzie Chiny, pod nazwą BRI, inicjują duże projekty rozwojowe, inwestując inwestycje w sektor energetyczny, oferując zadłużenie i poprawiając dwustronny handel z regionalnymi gospodarkami. Z tego powodu kraje Azji Środkowej pragną natychmiastowego ożywienia oraz bliskiej współpracy gospodarczej, która mogłaby powiązać losy gospodarcze krajów regionalnych z Pekinem i wysunąć BRI na pierwszy plan w priorytetach regionalnych. Artykuł podkreśla wpływ COVID-19 na gospodarki Azji Środkowej, znaczenie BRI dla regionu; jego geopolityczne znaczenie dla Chin; oraz rosnące wpływy chińskie w post-pandemicznej Azji Centralnej za pomocą teorii siły symbolicznej Bourdieu. Wreszcie, korzystając z jakościowej analizy treści, artykuł argumentuje, że wpływ gospodarczy COVID-19 jest krótkoterminowy oraz ograniczony, i tylko zwiększy perspektywy dla BRI w post-pandemicznej Azji Środkowej, z istotnymi strategicznymi narzędziami dla profilu geopolitycznego Chin w regionie.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Furqan Khan https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30865 Zrozumienie powodów przejścia z irańskiego państwa konstytucyjnego do państwa autorytycznego: analiza w ramach teorii dyskursu Laclau i Mouffe’a 2021-12-29T13:35:08+00:00 Reza Eltiyami Nia R.eltyami@yu.ac.ir Reza Rezaei reza.rezaei1@yu.ac.ir <p>Na przestrzeni dziejów tworzenie państwa konstytucyjnego było pierwszym doświadczeniem nowoczesnego państwa w Iranie. Zmiana stosunków władzy i ograniczenie władzy autorytarnej należało do najważniejszych kwestii państwa konstytucyjnego. Niniejsze badanie ma na celu zbadanie przyczyn przejścia od państwa konstytucyjnego do autorytarnego państwa biurokratycznego poprzez przyjęcie ram Laclau i Mouffe do analizy dyskursu politycznego. Metodologia badań jest opisowo-analityczna, przeprowadzona na podstawie danych bibliotecznych. Wyniki analizy pokazały, że rewolucja konstytucyjna przekształciła strukturę władzy i tradycyjne państwo, ale rewolucja konstytucyjna nie stworzyła nowego porządku. Pomimo przepisów prawnych, takich jak ukształtowanie parlamentu i konstytucja, państwo konstytucyjne nie było w stanie sprawować swojej władzy prawnej. Współistnienie tradycyjnych i reakcyjnych elementów, takich jak Chaninowie, przywódcy plemienni, populacje plemienne i właściciele zgodnie z elementami nowoczesnymi, intelektualiści i heterogeniczność rządzących elit politycznych, sprawiły, że rewolucja konstytucyjna nie była w stanie wywołać głębokich zmian polityczno-społecznych. W efekcie powstało szereg czynników wewnętrznych i zewnętrznych, takich jak kryzys finansowy, władza plemienna, traktat imperialistyczny z 1907 r., rozczarowanie elit politycznych, powstawanie sił odśrodkowych, niepewność i globalny chaos oraz rozwój krajów sąsiednich, różnorodność ideologiczna w zgodzie z geopolitycznym punktem widzenia były najważniejszymi czynnikami w przejściu do autorytarnego, biurokratycznego państwa Pahlawi oraz porażce procesu budowania narodu i upadku systemu polityczno-konstytucyjnego w Iranie.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Reza Eltiyami Nia, Reza Rezaei https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30866 Miasta w kierunku globalnego zarządzania klimatem: jak praktyki dyplomacji miejskiej wspierają multilateralizm hybrydowy 2021-12-29T13:35:05+00:00 Nikola Strachová strachova@iir.cz <p>Jednym ze skutków globalizacji jest rosnąca liczba powiązań transnarodowych, w których rządy centralne nie tylko przestały je kontrolować, ale i w których przestały uczestniczyć. W związku z tym w ostatnich dziesięcioleciach miasta były coraz bardziej zmotywowane do reagowania na problemy międzynarodowe i inicjowania różnorodnych kontaktów z zagranicznymi ośrodkami gospodarczymi, kulturalnymi i politycznymi. W artykule przyjrzymy się praktykom dyplomacji miejskiej w świetle obecnego kryzysu klimatycznego. Chociaż miasta mogą być w konflikcie z rządem centralnym, realizują globalną agendę klimatyczną. Niemniej jednak powstaje pytanie, w jaki sposób umieścimy autonomiczne działania miast w agendzie globalnego zarządzania?</p> <p>Artykuł ma na celu ustalenie, czy ramy multilateralizmu hybrydowego są niszą dla miast, które mogą przejąć rolę rządu centralnego w obronie wspólnych globalnych wartości, takich jak ochrona środowiska, gdy nie robi tego państwo. Opierając się na zbiorze danych składających się z różnych lokalnych inicjatyw reagujących na zmiany klimatu, sugerujemy znaczny wzrost zobowiązań w zakresie zobowiązań międzynarodowych porozumień klimatycznych z udziałem wielu podmiotów na szczeblu niższym niż krajowy. Dzięki tym zobowiązaniom miasta przystępują do międzynarodowych negocjacji z różnymi partnerami w ramach hybrydowej architektury polityki.</p> <p>Miasta mają ogromny potencjał wpływania na globalną dyskusję na temat agendy zmian klimatycznych. Ponadto dochodzimy do wniosku, że miasta przejmują rolę państw w kwestiach globalnych, gdy stwierdzają nieadekwatność działań rządów centralnych. Konfliktowa pozycja zmusza je do prowadzenia autonomicznych działań i sprzyja nowemu zjawisku hybrydowego multilateralizmu.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Nikola Strachová https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30867 Biopolityczna refleksja bezpieczeństwa człowieka: doświadczenia ukraińskie i białoruskie 2021-12-29T13:35:02+00:00 Anastasia Kravets kravets.anastasiya@gmail.com <p>Refleksja biopolityczna jest postrzegana jako sposób na zrozumienie specyfiki bycia „bios politikos.” Oznacza to rozumienie procesów transformacyjnych w „bios” i pociągających za sobą odpowiednią reakcję polityczną oraz zmiany wewnętrzne „bios politikos”, jego samorealizację jako podmiotu i przedmiotu polityki, zdolnego do inicjowania głębokich przemian politycznych i władzy w biopolityce i biowładzy. Pojęcie „bios politikos”, jego życie, wolność i bezpieczeństwo znajdują się w centrum analizy naukowej. Kluczowe pytanie: czy „bios politikos” może istnieć i funkcjonować skutecznie w warunkach zagrożenia, w warunkach, w których każde słowo, każde działanie nieakceptowane przez władze dyscyplinarne może prowadzić do kary, a nawet śmierci? Celem jest udowodnienie, że polityka i władza w XXI wieku w Europie nie mogą i nie powinny istnieć w formie dyscyplinarnej. Ich przemiana jest możliwa dzięki aktywności człowieka jako świadomego podmiotu działalności społecznej i politycznej. Złożoność problemu naukowego wiąże się z zastosowaniem odpowiednich metod łączących różne rodzaje analiz systemowych: analizę systemowo-strukturalną, systemowo-funkcjonalną, systemowo-historyczną, a także metodę racjonalnej rekonstrukcji i metodę prognostyczną. Kluczową hipotezą jest to, że dziś Ukraina jest bardzo bliska (lub dąży do zbliżenia) realizacji koncepcji biopolityki i biowładzy. Rok 2014 jest z pewnością ilustracją oporu „bios politikos” wobec działań dyscyplinarnych, pomimo stosowanych technik dyscyplinarnych, w tym groźby śmierci. Społeczeństwo białoruskie po wyborach prezydenckich w 2020 r. wykazało tak wysoki poziom konsolidacji i świadomości, nieakceptowania technik dyscyplinarnych w postaci gróźb, przemocy i kar, że możemy założyć początek transformacji transformacyjnej. To biopolityka i biowładza są dziś odpowiedzią świadomego podmiotu – „bios politikos” na kryzys władzy dyscyplinarnej, jej techniki dominacji, kontroli i przemocy. Biopolityka i biowładza pozwalają „bios politikos” swobodnie istnieć i rozwijać się w swoim kraju, realizować swoją wiedzę i aspiracje, realizować się we wszystkich sferach życia, wiedząc, że głównym zadaniem państwa jest ochrona jego życia i wolności.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Anastasia Kravets https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30869 Instytucjonalno-prawne mechanizmy ochrony praw mniejszości ukraińskiej w województwie warmińsko-mazurskim 2021-12-29T13:35:00+00:00 Teresa Astramowicz-Leyk teresa.astramowicz1@gmail.com Yaryna Turchyn yaryna.b.turchyn@lpnu.ua <p>Celem przeprowadzonych badań było ukazanie i analiza mechanizmów ochrony praw mniejszości narodowych (na przykładzie mniejszości ukraińskiej) w województwie warmińsko-mazurskim, wchodzącym w skład terytorium Polski. Jako hipotezę badawczą przyjęto stwierdzenie, że w praktyce ochrona praw mniejszości narodowych na poziomie województwa warmińsko-mazurskiego jest modelowa, a tym samym może być realizowana także w innych województwach w Polsce, a nawet w innych państwach, w których istnieją problemy związane z ochroną mniejszości narodowych i etnicznych. Główne problemy badawcze zawierały się w pytaniach o to: jak jest rozmieszczonа w badanym województwie mniejszość ukraińska?; jakie są w badanym regionie Polski instytucje państwowe i samorządowe działające na rzecz mniejszości narodowych?; jaką działalność przejawiają te instytucje na rzecz równego traktowania mniejszości narodowych i zagwarantowania ich praw? jak te działania oceniają przedstawiciele organizacji mniejszości ukraińskiej? Wiodącą metodą badawczą była metoda instytucjonalno-prawna, а także zastosowano ankietę i wywiad fokusowy. W wyniku badań potwierdzono hipotezę badawczą. Okazało się, że w województwie warmińsko-mazurskim stworzono efektywny, instytucjonalny klimat dla rozwoju mniejszości narodowych, w tym ukraińskiej. Stało się to możliwe dzięki działalności jedynego w Polsce pełnomocnika marszałka województwa do spraw mniejszości narodowych i również jedynej w Polsce Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych sejmiku tegoż województwa.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Teresa Astramowicz-Leyk, Yaryna Turchyn https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30871 Identyfikacja jako wskaźnik entropii społecznej w warunkach globalizacji: ukraińskie realia i kontekst międzynarodowy 2021-12-29T13:34:57+00:00 Ihor Ishchenko iv.ishchenko@gmail.com Olena Bashkeieva olena.bashkeieva@gmail.com Nataliia Zinukova natzinkova@gmail.com <p>Celem artykułu jest przedstawienie aktualnych trendów identyfikacji w kontekście globalizacji i specyficznych warunków systemów politycznych i gospodarczych, wskazanie sposobów wpływu na ich kształtowanie, zmiana paradygmatu wartościowego identyfikacji związanego z harmonijnymi relacjami międzyludzkimi. Hipoteza polega na tym, że współczesna identyfikacja na Ukrainie nie odpowiada tradycjom liberalno-demokratycznym i nadal będzie generować konflikty. Istniejące ramy identyfikacji powinny być wykorzystywane do reorientacji poszczególnych osób i grup na skuteczną komunikację w organizacjach, co przyczyni się do stabilności politycznej i bezpieczeństwa państwa. Jako narzędzia do osiągnięcia tego celu zastosowano następujące podejścia i metody badawcze: metodę synergiczną; metodę refleksyjną; metodę dialektyczną; metodę porównawczą; metodę strukturalno-systemową; metodę syntezy. W artykule omówiono następujące zagadnienia: analizę modeli identyfikacji; cechy mechanizmu identyfikacji w realiach postsowieckich; nowoczesny synergiczny model identyfikacji na Ukrainie; cechy kształtowania kultury w warunkach globalizacji cyfrowej i społeczno-kulturowej; nowe podejście do identyfikacji jako czynnika stabilności politycznej i bezpieczeństwa. Autorzy wyciągnęli następujące wnioski: „Model etniczny” identyfikacji przekształca się w dziwny atraktor, w wyniku czego powstaje scenariusz Ruelle-Takensa. Zgodnie z teorią synergii scenariusz ten stał się możliwy po trzech rozwidleniach w systemie politycznym i gospodarczym Ukrainy w ciągu ostatnich 29 lat. Elementy „paradygmatu turkusowego” należy traktować jako podstawę modelu tożsamości narodowej.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Ihor Ishchenko, Olena Bashkeieva, Nataliia Zinukova https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30872 Tematyka komunikacji cyfrowej w kontekście ewolucji technologicznej współczesnego społeczeństwa: zagrożenia, wyzwania, ryzyka 2021-12-29T13:34:55+00:00 Sergey Volodenkov s.v.cyber@gmail.com Sergey Fedorchenko s.n.fedorchenko@mail.ru <p>Celem niniejszego artykułu jest identyfikacja ryzyk, zagrożeń i wyzwań związanych z możliwymi zmianami społecznymi w procesach cyfryzacji społeczeństwa oraz przekształceniami tradycyjnych praktyk komunikacyjnych, co wiąże się z pojawieniem się nowych cyfrowych podmiotów masowej komunikacji publicznej tworzących pseudostrukturę cyfrowej interakcji pomiędzy ludźmi. Podstawowymi zadaniami pracy była identyfikacja potencjału technologii sztucznej inteligencji i sieci neuronowych w obszarze komunikacji społecznej i politycznej, a także analiza cech komunikacji „inteligentnej” pod kątem jej podmiotowości. Jako optykę metodologiczną w pracy wykorzystano metodę analizy dyskursu badań naukowych poświęconych wdrożeniu i zastosowaniu technologii sztucznej inteligencji oraz samouczących się sieci neuronowych w procesach cyfryzacji społecznej i politycznej, a także metodę krytycznej analizy aktualnych praktyk komunikacyjnych w sferze społeczno-politycznej. Jednocześnie przy analizie aktualnych praktyk digitalizacyjnych zastosowano metodę studium przypadku. Autorzy uzasadniają tezę, że wprowadzenie do współczesnych procesów komunikacji społeczno-politycznej rozwiązań technologicznych opartych na algorytmach sztucznej inteligencji i samouczących się sieciach neuronowych stwarza potencjał dla szerokiego wachlarza wyzwań, zagrożeń i ryzyka, których kluczem jest problem identyfikacji rzeczywistych podmiotów aktów komunikacji cyfrowej. W artykule omówiono również problem zwiększenia potencjału manipulacyjnego „inteligentnej” komunikacji, do czego autorzy wykorzystali opracowane przez siebie koncepcje cyber simulacrum i kapsuły informacyjnej. Artykuł pokazuje, że sztuczna inteligencja i samouczące się algorytmy sieci neuronowych, coraz szerzej wprowadzane do obecnej praktyki współczesnej komunikacji cyfrowej, stwarzają duży potencjał oddziaływania informacyjno-komunikacyjnego na świadomość masową z rozwiązań technologicznych, które nie wymagają już kontroli przez operatorów – ludzi. W efekcie powstają warunki do uformowania hybrydowej rzeczywistości społeczno-technicznej – rzeczywistości komunikacyjnej nowego typu o mieszanej podmiotowości. W artykule stwierdzono również, że w obecnych praktykach interakcji społecznych w przestrzeni cyfrowej człowiek staje przed nowym zjawiskiem – interfaceization, w ramach którego autokomunikacja stymuluje uniwersalizację i standaryzację zachowań cyfrowych, tworzenie, rozpowszechnianie, wzmacnianie i narzucanie szczególnego cyfrowego rytuału. W artykule autorzy sugerują, że cyfrowe rytuały zacierają granicę między aktywnością cyfrowych awatarów opartych na sztucznej inteligencji a aktywnością rzeczywistych ludzi, co skutkuje możliwością utraty przez człowieka własnej podmiotowości w cyfrowej przestrzeni komunikacyjnej.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Sergey Volodenkov, Sergey Fedorchenko https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30873 Determinanty udziału Chińskiej Republiki Ludowej w Misji Narodów Zjednoczonych w Sudanie Południowym 2021-12-29T13:34:50+00:00 Łukasz Jureńczyk lukaszjurenczyk@ukw.edu.pl <p>Celem artykułu jest analiza i ocena determinantów udziału Chińskiej Republiki Ludowej w Misji Narodów Zjednoczonych w Sudanie Południowym. Pierwsza część artykułu ukazuje tło zaangażowania chińskiej armii w państwach sudańskich, a druga część specyfikę jej zaangażowania w UNMISS. Dwie kolejne części dotyczą odpowiednio politycznych, militarnych i strategicznych oraz gospodarczych powodów zaangażowania się Chin w tę misję. Problem badawczy zawiera się w pytaniu jakie były najważniejsze determinanty zaangażowania Chin w misję ONZ w Sudanie Południowym? Hipoteza artykułu zakłada, że główną determinantą z angażowania była ochrona interesów gospodarczych Chin w Sudanie Południowym i w Afryce Wschodniej. Ponadto, poprzez aktywność w misjach pokojowych ONZ Chiny chcą wzmacniać tę organizację i kreować wizerunek państwa odpowiedzialnego za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Chińskiej armii zależy również na zdobywaniu doświadczeń w misjach ekspedycyjnych, aby zwiększać zdolność działań militarnych na odległych teatrach. W artykule skorzystano z metody analizy źródeł tekstowych.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Łukasz Jureńczyk https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30875 Bezpieczeństwo kulturowe Ukrainy 2021-12-29T13:34:48+00:00 Orest Krasivskyy okras@amu.edu.pl Nadiia Pidberezhnyk n.pidberezhnyk@gmail.com <p>Artykuł poświęcony został zagadnieniu bezpieczeństwa kulturowego Ukrainy, jego obecnej kondycji oraz zagrożeń. Autorzy stawiają tezę, iż ukraińska racja stanu wymaga zapewnienia rozwoju i trwałości sfery kulturowej państwa, stworzenia jednolitej ukraińskiej przestrzeni społeczno-kulturowej opartej na języku ukraińskim, pamięci historycznej, wartościach duchowych oraz tradycjach kulturowych. Zdaniem autorów, wspomniane powyżej tradycje kulturowe, pamięć historyczna, samoświadomość oraz język są kluczowymi czynnikami konstytuującymi i scalającymi naród, a zagrożenia dla jego interesów kulturowych mogą też zagrażać istnieniu samego narodu. W artykule stwierdzono, iż wielowiekowa polityka wynarodowienia i asymilacji etnosu ukraińskiego przez obce państwa doprowadziła do deformacji oraz rusyfikacji narodowej przestrzeni językowej i kulturowej Ukrainy. Co więcej, w efekcie powyższych procesów doszło do utraty tożsamości etnicznej w oparciu o czynnik językowy części narodu ukraińskiego oraz do głębokiego kryzysu duchowego społeczeństwa ukraińskiego. Za kluczowe zagrożenia w obszarze bezpieczeństwa kulturowego Ukrainy uznano dziś: wojnę hybrydową Rosji z Ukrainą, kształtowanie się przestrzeni informacyjnej i kulturowej Ukrainy pod wpływem zagranicznych kanałów informacyjnych, niski poziom rozwoju ukraińskiego przemysłu rozrywkowego, dominację zagranicznych ośrodków kulturalnych i artystycznych oraz sprawowanie kontroli nad ukraińskimi mediami poprzez podmioty zagraniczne, często reprezentujące antyukraiński punkt widzenia. Wykazano również, że działania na rzecz propagowania i upowszechniania języka ukraińskiego jako języka państwowego, kształtowanie edukacji narodowo-patriotycznej, tworzenia konkurencyjnych i innowacyjnych produktów kultury oraz ich popularyzacja poza granicami Ukrainy powinny stać się priorytetowymi kierunkami państwowej polityki bezpieczeństwa kulturalnego Ukrainy.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Orest Krasivskyy, Nadiia Pidberezhnyk https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/30876 Polityka państwa wobec przemian demograficznych w Polsce 2021-12-29T13:34:45+00:00 Iwetta Andruszkiewicz iwetta.andruszkiewicz@mu.edu.pl Joanna Łebkowska joanna.lebkowska@wp.pl <p>Celem artykułu jest ukazanie, że współczesna cywilizacja postępu technologicznego, medycznego, strukturalnego i światopoglądowego determinuje negatywne zmiany w strukturze rodzin oraz wzrost populacji osób starszych. Wśród postawionych hipotez badawczych w szczególności wskazać należy na fakt, iż współczesna polityka rodzinna powinna uwzględniać kontekst prokreacyjny, jak i rodzinny z udziałem starszego pokolenia, jako konsumenta i uczestnika usług rynkowych. Wnioski, które proponują autorki dotykają szeregu rozwiązań w zakresie polityki społecznej. Niekorzystna sytuacja demograficzna w Unii Europejskiej wyłania określone wyzwania dla polityki społecznej i demograficznej, wśród których wskazać należy na zmiany w postawach i zachowaniach indywidualnych wobec kwestii zawierania małżeństw i zakładania rodziny, zmiany w postawach prokreacyjnych, podnoszenie jakości życia wszystkich pokoleń, zapewnienie aktywnego uczestnictwa wszystkim pokoleniom w rozwoju demograficznym i społeczno-ekonomicznym kraju. Artykuł powstał z wykorzystaniem następujących metod badawczych: opisowej, porównawczej i analizy historycznej.</p> 2021-12-29T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Iwetta Andruszkiewicz, Joanna Łebkowska