Przegląd Strategiczny https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>Czasopismo “Przegląd Strategiczny” jest wydawane przez Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ukazuje się od 2011 r. Ma zasięg międzynarodowy. Czasopismo zachęca do współpracy naukowców i praktyków zainteresowanych problematyką współczesnych stosunków międzynarodowych, bezpieczeństwa międzynarodowego i wewnętrznego, teorii bezpieczeństwa, teorii stosunków międzynarodowych, a także aspektów szczegółowych takich jak terroryzm, anty-terroryzm, bezpieczeństwo społeczne i ekonomiczne, bezpieczeństwo energetyczne, bezpieczeństwo ludzkie.</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/ps/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/ps/issue/view/3">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/ps/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"> <p><strong>Czasopismo nie pobiera żadnych opłat za złożenie, procedowanie, przyjęcie do druku i opublikowanie tekstów zakwalifikowanych do&nbsp;publikacji.</strong></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p>SCOPUS; Index Copernicus;&nbsp;ERIH Plus 2015; CEEOL; Google Scholar; WorldCat</p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong> <p><strong><a href="https://www.gov.pl/web/nauka/">Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW)</a>: 20</strong><br><strong>ICV 2019 = 120.52</strong></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/index">10.14746/ps</a></div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN: </strong>2084-6991</div> <div class="oczasopismie">Teksty opublikowane na łamach czasopisma "Przegląd Strategiczny" i udostępniane w formacie PDF objęte są licencją <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/"><strong>CC BY 4.0</strong> (Creative Commons - Uznanie autorstwa)</a>. Kopiowanie i rozpowszechnianie dozwolone jest pod warunkiem uznania autorstwa.</div> Adam Mickiewicz University Poznan pl-PL Przegląd Strategiczny 2084-6991 <p>Teksty opublikowane na łamach czasopisma "Przegląd Strategiczny" i udostępniane w formacie PDF objęte są licencją <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/"><strong>CC BY 4.0</strong> (Creative Commons - Uznanie autorstwa)</a>. Kopiowanie i rozpowszechnianie dozwolone jest pod warunkiem uznania autorstwa.</p> “The Terrorist Bomb is Still Ticking” – Even in the Shadow of COVID-19 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/25966 Sebastian Wojciechowski Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 9 18 10.14746/ps.2020.1.1 „Środki aktywne” stosowane przez ZSRR przeciwko USA: stare zagrywki Sowietów w nowej rzeczywistości geopolitycznej https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/25968 <p>Rozwój i rozpowszechnianie rosyjskiej propagandy stało się w ostatnich latach poważnym zagrożeniem. Rosyjskie wysiłki nie są jednak niczym nowym i opierają się na stosowanych w przeszłości tak zwanych „środkach aktywnych”. Problem z wykryciem i przeciwdziałaniem „środkom aktywnym” polega przede wszystkim na braku powszechnie przyjętej definicji tego terminu. Dlatego autorzy poruszyli szczególny problem definicji „środków aktywnych”. Stwierdzili, że wszystkie „środki aktywne” podporządkowano jednej politycznej idei strategicznej realizowanej różnymi metodami. Autorzy są przekonani, że klasyfikacja aktualnie stosowanych „środków aktywnych” powinna opierać się na wykrytych metodach. W celu identyfikacji tych metod zastosowano schemat „środków aktywnych” zaproponowany przez S. K. Whittle’a. Schemat ten równocześnie uzupełniono i wskazano stosowne przypadki różnych metod stosowania „środków aktywnych”. Podjęto również próbę porównania metod stosowania „środków aktywnych” z aktualnymi aspektami wojny hybrydowej Federacji Rosyjskiej, zwłaszcza na Ukrainie.</p> Dmytro Dubov Anastasiia Barovska Iryna Koretska Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 21 41 10.14746/ps.2020.1.2 Zrodzeni w popiołach: niepewność jądrowa „zwiększa” stabilność strategiczną https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/25971 <p>Artykuł analizuje wyzwania, jakie przed stabilnością strategiczną stawia nowy nuklearny porządek świata, obejmujące koncepcyjne warianty teorii odstraszania w ramach zimnej wojny, przełom technologiczny i krytyczną transformację postaw nuklearnych państw. Wbrew dotychczasowym publikacjom na ten temat twierdzimy, że w nowym porządku nuklearnym stabilność strategiczna zostanie utrzymana, a nawet może wzmocniona przez złożoną kombinację wyzwań, jakie stoją przed bezpieczeństwem, biorąc pod uwagę rosnącą niemożność deeskalacji wojny po jej wybuchu.</p> Polina Sinovets Tetiana Melnyk Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 43 59 10.14746/ps.2020.1.3 Stosunki Unii Europejskiej z Afryką: w kierunku nowej, kompleksowej strategii z Afryką. Między Scyllą a Charybdą https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/25974 <p>Unia Europejska ma długą historię stosunków i strategicznego partnerstwa z Afryką. Dziś jednak stosunki Unii Europejskiej z Afryką są na rozdrożu, a ich partnerstwo musi ulec głębokiej i szybkiej transformacji. Aby właściwie zbadać ten problem badawczy i odpowiedzieć na pytania badawcze dotyczące przyszłości partnerstwa Unii Europejskiej z Afryką, artykuł dowodzi, że nadszedł czas na jego zmianę i redefinicję. Głównym celem tego artykułu jest identyfikacja nadrzędnych ram nowego partnerstwa UE z Afryką, analiza jego elementów konstytutywnych, złożonego charakteru i zakresu, aktorów, podstaw prawnych, i pozycji negocjacyjnych stron nowego partnerstwa. Badania prowadzono z wykorzystaniem wielu metod badawczych, przede wszystkim analizy tekstowej źródeł podstawowych – dokumentów regulujących stosunki UE z Afryką, literatury, analizy dokumentalnej, a także analizy porównawczej, kontekstualnej i historycznej. Trudności przed jakimi stoją negocjatorzy Unii Europejskiej i ich afrykańscy partnerzy, których oczekiwania są często dramatycznie rozbieżne, rodzą ciekawość i refleksję na temat nowego partnerstwa. Autorzy wychodzą z założenia, że partnerstwo Unii Europejskiej z Afryką jest procesem i nie stoi w miejscu. Jest to proces coraz ściślejszego związku, który stopniowo przekształcił się w kompleksowy system instrumentów i instytucji i podzielił się na dwa równoległe partnerstwa – partnerstwo Unii Europejskiej z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku i partnerstwo Unii Europejskiej z Unią Afrykańską. Oba te partnerstwa są dzisiaj przedmiotem ponownych negocjacji, a prawdopodobieństwo pomyślnego zakończenia negocjacji do końca 2020 roku pozostaje zdaniem autorów pod znakiem zapytania. Niemniej jednak naszym ogólnym wnioskiem i prognozą jest, że partnerstwo Unii Europejskiej z Afryką zostanie wzmocnione i zbliży się o krok do zintegrowanego, kompleksowego partnerstwa i skutecznych ram dla stosunków Unii Europejskiej z Unią Afrykańską.</p> Wojciech Forysiński Achiri Emmanuel Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 61 78 10.14746/ps.2020.1.4 Stosunki turecko – amerykańskie w kontekście konfliktu w Syrii: od współpracy do konfrontacji https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/25977 <p>Turcja i Stany Zjednoczone są partnerami strategicznymi od ponad siedemdziesięciu lat. Wzajemne stosunki nie zawsze przebiegały jednak bezkonfliktowo i sporadycznie dochodziło do przejściowych kryzysów dwustronnych. Mimo wyzwań, obaj sojusznicy z NATO – Stany Zjednoczone i Turcja – od lat potwierdzają swoje zaangażowanie we współpracę jako „partnerzy strategiczni”. Jednak wskutek narastającego kryzysu syryjskiego stosunki między sojusznikami osiągnęły bezprecedensowo niski poziom. Niniejsze studium analizuje stosunki między Turcją a Stanami Zjednoczonymi w kontekście trwającego w Syrii konfliktu z zastosowaniem metody analizy konfliktu. W jej ramach analizujemy tło historyczne, określamy pierwotne przyczyny kryzysu i przeprowadzamy analizę aktorów. Na podstawie swoich ustaleń przedstawiamy zalecenia dotyczące polityki mającej na celu de-eskalację i przekształcenie obecnego kryzysu w stosunkach USA-Turcja w sposób pozwalający przywrócić wzajemne zaufanie, ale także znaleźć nowe sposoby współpracy w charakterze strategicznych partnerów</p> Nezir AKYEŞILMEN Vanessa Tinker Mohammed Ishmeal Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 79 96 10.14746/ps.2020.1.5 Rosja – zewnętrzny czynnik konfliktu w Donbasie https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/25981 <p>W badaniu postawiono hipotezę mówiącą o wpływie wywieranym przez Rosję na Ukrainę od czasu rozpadu Związku Radzieckiego. Przed kryzysem polityczno-wojskowym w 2013 r. był to wpływ pośredni, a po 2014 r. przerodził się w wielu sferach we wpływ bezpośredni. Należy podkreślić, że ze względu na priorytety polityki zagranicznej, język, religię i kulturę Ukraina zawsze była podzielona na dwie części. Wspomniał o tym S. Huntington, który w swoim „Zderzeniu cywilizacji” przewidział intensywny kryzys w stosunkach dwustronnych między Rosją i Ukrainą. Na Ukrainie istniały dwie partie, które uzyskały szerokie poparcie w południowo-wschodniej Ukrainie, mianowicie Partia Regionów i Partia Komunistyczna. Partia Regionów nigdy nie mówiła o integracji Ukrainy w ramach rosyjskich projektów integracyjnych, ponieważ jej politycy obawiali się agresywnego kapitału Rosji. Aby wygrywać wybory posługiwali się jedynie retoryką prorosyjską. Partia Komunistyczna natomiast otwarcie popierała integrację z Rosją, ale nie uzyskała wystarczającego poparcia dla tego pomysłu. Udowodniono też, że żadne partie nie były wspierane finansowo przez Rosję, ponieważ partie, które oferowały coś w rodzaju unii z Rosją, nigdy nie uzyskały mandatów w parlamencie.</p> <p>Od 2014 roku Rosja narzuca Ukrainie swoje wpływy w różnych sferach, takich jak ekonomia, polityka, dyplomacja, sfera wojskowa itp. Po podpisaniu dwóch porozumień o zawieszeniu broni Rosja i Ukraina nie zdołały ich zrealizować, wobec czego kryzys wciąż trwa.</p> Yevgeny Ryabinin Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 97 110 10.14746/ps.2020.1.6 Rola Niemiec w konflikcie o Naddniestrze https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/25982 <p>Autor w artykule wskazuje, że konflikt o Naddniestrze nie leżał w polu niemieckich bliskich zainteresowań. Pierwszoplanowym zadaniem niemieckich rządów było utrzymanie dobrych relacji z Rosją i przyznanie jej roli głównego mediatora w sporze pomiędzy Mołdawią i zbuntowanym Naddniestrzem. Z drugiej strony, Niemcom jako członkowi UE zależało na stabilizacji tego regionu, demokratycznych i proeuropejskich przemianach w Mołdawii. W Berlinie wspierano rokowania pomiędzy skonfliktowanymi stronami w ramach OBWE, mając świadomość, że mają one pozorowany charakter i nie przyczynią się do rozwiązania konfliktu. Zarówno mieszkańcom Naddniestrza, jak i Mołdawii zależy na utrzymaniu istniejącego status quo. Brak aktów fizycznej przemocy i drobne spięcia na tle gospodarczym i prawnym sprzyjają zachodniej obojętności wobec problemów Naddniestrza. W artykule autor wykorzystał metody badawcze: metodę historyczną, deskryptywną, analizy źródeł i metodę decyzyjną.</p> Bogdan Koszel Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 111 127 10.14746/ps.2020.1.7 Rola PKW w odbudowie prowincji Ghazni https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26000 <p>Artykuł dotyczy aktywności wojska polskiego w ramach działań NATO w Afganistanie. Analiza w szczególności dotyczy udzielonej pomocy humanitarnej oraz wskazania na najważniejsze działania prowadzone od 2001 r. w sprawie działalności PRT (Zespół Odbudowy Prowincji) w kwestii odbudowy, bezpieczeństwa miasta Ghazni. Od połowy 2008 r. PKW (Polski Kontyngent Wojskowy) działał na rzecz stabilizacji wskazanego miasta. Autor przedstawia wniosek, że realizowane przez PKW cele związane z rekonstrukcją miasta Ghazni przyczyniły się do podniesienia poziomu bezpieczeństwa lokalnej społeczności oraz ogólnej stabilizacji w regionie. Wykorzystane w artykule metody (porównawcza, badawcza, systemowa czy wyjaśnienia genetycznego) umożliwią zbadanie i przedstawienie zachodzących procesów i zmian.</p> Mirza Sabawoon Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 129 140 10.14746/ps.2020.1.8 Nieunikniona wojna, upadek USA czy biznes jak zwykle? Narracje o wzroście potęgi Chin w amerykańskim dyskursie akademickim https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26001 <p>Niniejszy artykuł ma na celu analizę dominujących wśród amerykańskich kręgów naukowych narracji dotyczących wzrostu potęgi Chin. Przyporządkowania określonego badacza do danej narracji uzależnione jest od sposobu, w jaki prezentowane przez niego idee i argumenty odpowiadają na trzy kluczowe pytania: 1) Jaka jest obecna równowaga sił pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Chinami?; 2) Które czynniki i determinanty najsilniej oddziałują na kierunek rozwoju relacji Chiny-USA?; 3) Jakie są perspektywy wzrostu potęgi Chin? Autor identyfikuje trzy podstawowe narracje: 1) pesymistyczna, uznająca osłabienie pozycji Zachodu i przewidująca konfliktowy charakter przyszłych relacji chińsko-amerykańskich; 2) zrównoważona, która dostrzega relatywne osłabienie Stanów Zjednoczonych, ale zarazem uznaje, że wzrost potęgi Chin ma wyraźne ograniczenia. W tym ujęciu konflikt hegemoniczny jest prawdopodobny, ale można go uniknąć poprzez głębsze zaangażowanie lub różne formy równoważenia; 3) optymistyczna narracja podkreślająca wewnętrzne i zewnętrzne bariery dla dalszego rozwoju Chin, które uniemożliwiają im osiągnięcie światowego przywództwa, lub też trwałość amerykańskiej dominacji w nadchodzących dekadach. Autor przyjmuje podejście konstruktywistyczne i opiera się na metodach krytycznej analizy i kategoryzacji dyskursu.</p> Paweł Paszak Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 141 155 10.14746/ps.2020.1.9 Region Morza Bałtyckiego i Czarnego jako region odporny: aspekty polityczne i bezpieczeństwa https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26003 <p>W artykule przeanalizowano koncepcyjne podstawy odporności we współczesnych naukach politycznych, w tym kluczowe podejścia koncepcyjne stosowane w badaniach naukowych zmierzających do zrozumienia polityki odporności, charakteryzujące reakcję badanych na stres lub zagrożenie dowolnego rodzaju i pochodzenia. Pojęcie odporności zastosowano do analizy współpracy między krajami regionu Morza Bałtyckiego i Czarnego jako regionalnego modelu interakcji, który należałoby utworzyć w celu ograniczenia lub uniknięcia kryzysów bezpieczeństwa.</p> <p>Kraje regionu Morza Bałtyckiego i Czarnego stworzyły i rozwinęły łączące je na różnych płaszczyznach silne więzi, co otwiera okazję do intelektualnego przedsięwzięcia w zakresie konceptualizacji trybów interakcji występujących między nimi w ramach współpracy regionalnej.</p> <p>W oparciu o przeanalizowane poglądy doktrynalne i dostępną dokumentację dotyczącą odporności w ONZ i UE, przedstawiono możliwe wizje i scenariusze utworzenia region Morza Bałtyckiego i Czarnego jako regionu odpornego. Wskazano na istniejące i potencjalne przeszkody we współpracy w regionie. Zbadano aktualnie występujące główne zagrożenia i wyzwania dla regionu Morza Bałtyckiego i Czarnego.</p> Marianna Gladysh Oksana Krayevska Oksana Holovko-Havrysheva Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 159 178 10.14746/ps.2020.1.10 Arabia Saudyjska jako mocarstwo regionalne i reformująca się monarchia absolutna. Vision 2031 Initiative – perspektywa z końca drugiej dekady XXI wieku https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26009 <p>Celem badawczym niniejszego artykułu jest dokonanie analizy determinant, które sprawia­ją, że Arabia Saudyjska u schyłku drugiej dekady XXI wieku posiada i w perspektywie co naj­mniej średnioterminowej utrzyma pozycję mocarstwa regionalnego. Celem jest również analiza potencjalnej efektywności reform, które wprowadzają władze w Rijadzie, na rzecz zbudowa­nia nowego, zmodyfikowanego wizerunku feudalnej monarchii, jaką jest Arabia Saudyjska, na rzecz reformującej się i oświeconej monarchii (aczkolwiek permanentnie absolutnej). Hipoteza postawiona w niniejszym artykule, brzmi następująco: Arabia Saudyjska u schyłku drugiej de­kady XXI wieku to mocarstwo regionalne i reformująca się monarchia absolutna, która poprzez wprowadzane reformy w sferach ekonomicznej, politycznej i społecznej zmierza do zbudowa­nia nowego pozytywnego i przyjaznego wizerunku królestwa. Reformy faktycznie zachodzą jednak tylko w płaszczyźnie ekonomicznej, co wynika z faktu, iż nie godzi to w podstawy prawa <em>szariatu </em>i zasady wahabizmu. W płaszczyznach politycznej i społecznej, reformy mają tylko charakter fasadowy. Metody wykorzystane w artykule to analiza treści, analiza systemo­wa, jak również metoda komparatywna. Dokonane ustalenia: hipoteza postawiona na wstępie została pozytywnie zweryfikowana. Arabia Saudyjska u schyłku drugiej dekady XXI wieku to mocarstwo regionalne i reformująca się monarchia absolutna, która poprzez wprowadzane re­formy zmierza do zbudowania nowego pozytywnego i przyjaznego wizerunku w społeczności międzynarodowej. Reformy w ramach <em>Vision 2030 </em>są rewolucyjne, ale faktycznie dokonują się tylko w sferze ekonomii. W płaszczyznach politycznej i społecznej – zwłaszcza w materii przyznawania Saudyjkom kolejnych przywilejów i praw – mimo iż są niezwykle istotne, a na­wet przełomowe i należy docenić sam fakt ich zaistnienia, to jednak mają charakter fasadowy i jedynie wizerunkowy, a ich implementacja napotyka nie tylko na opór części elit politycznych, radykalnych duchownych, ale również saudyjskiego społeczeństwa mentalnie nieprzygotowa­nego do takich zmian.</p> Katarzyna Czornik Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 179 198 10.14746/ps.2020.1.11 Regionalizm autorytarny na Bliskim Wschodzie https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26036 <p>Celem artykułu jest ukazanie, w jaki sposób typ systemu politycznego (reżim autorytarny) wpływa na kształt regionalizmu na Bliskim Wschodzie oraz w jakim stopniu ten system polityczny determinuje cechy współpracy między państwami arabskimi. Dla osiągnięcia tego celu postawiono hipotezę, zgodnie z którą autorytarny typ systemu politycznego stanowi kluczową przeszkodę w udanej integracji i zjednoczeniu Bliskiego Wschodu. Regionalizm bliskowschodni służy ochronie i legitymizacji władzy politycznej przywódców autorytarnych, podczas gdy regionalizm w Europie dąży do pokoju, stabilizacji i rozwoju. Regionalizm autorytarny dąży do zmniejszenia ambicji demokratycznych i utrzymania autorytarnego status quo. W celu weryfikacji hipotezy postawiono następujące pytania badawcze. Po pierwsze, w jaki sposób typ systemu politycznego jest związany z udaną integracją? Po drugie, czy autokracje mogą ze sobą skutecznie współpracować? Aby zweryfikować hipotezę i odpowiedzieć na pytania badawcze, autor odniósł się do teorii realizmu, konstruktywizmu, neofunkcjonalizmu i typologii systemów politycznych, pokazując jednocześnie, że nie ma jednej teorii, która mogłaby w pełni wyjaśnić procesy w stosunkach międzynarodowych. Konkluzja tego artykułu jest taka, że organizacje regionalne utworzone przez państwa autorytarne mają charakter wyłącznie symboliczny i instrumentalny i są zorientowane raczej na politykę wewnętrzną (przetrwanie reżimu) niż na współpracę regionalną.</p> Wojciech Grabowski Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 199 213 10.14746/ps.2020.1.12 ASEAN wobec sporu na Morzu Południowochińskim po orzeczeniu trybunału arbitrażowego w Hadze https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26037 <p>Morze Południowochińskie jest najbardziej zapalnym obszarem w regionie Azji Południowo-Wschodniej, ze względu na jego zasoby naturalne, znaczenie handlowe i polityczne. Państwa ASEAN, bezpośrednio zaangażowane w spór mają sprzeczne interesy, związane głównie z ich relacjami z Chinami, pretendentem do całego tego obszaru. Dlatego też podejmowane próby uregulowania sporu nie przynoszą rezultatów. W dniu 12 lipca 2016 r. Trybunał Arbitrażowy w Hadze przyznał rację Filipinom w sporze z Chinami w oparciu o Prawo Morza i odrzucił racje historyczne Chin. Chiny nie brały udziału w postępowaniu i nie uznały wyroku, ale jednocześnie podjęły dialog z ASEAN nad Kodeksem Postępowania Stron na Morzu Południowochińskim. W artykule przybliżone są powody, dla których te rozmowy przedłużają się. Obecnie najbardziej zdeterminowanym członkiem ASEAN, który wszelkimi dyplomatycznymi metodami dąży do uregulowania sporu jest Wietnam. Celem artykułu jest omówienie w jaki sposób strony są zaangażowane w konflikt, jakie są postępy dotyczące podpisania kodeksu postępowania stron na Morzu Południowochińskim oraz postaw członków ASEAN wobec konfliktu. Ze względu na stopień uzależnienia gospodarek od wpływów chińskich oraz relacji z innymi mocarstwami, głównie USA zachowania poszczególnych państw są różne. Stąd problem ze spójnością organizacji i niemożnością przełamania impasu w tej sprawie. Podstawową hipotezą badawczą, która zostanie zweryfikowana jest utrzymanie status quo na Morzu Południowochińskim w perspektywie długoterminowej. Jednocześnie odnotowano, że Wietnam jest przygotowany na długofalowe działania, z zastosowaniem środków dyplomatycznych w połączeniu z twardą postawą. ASEAN będzie musiał stawić czoła tym problemom w sposób bardziej konsekwentny, wykorzystując w większym stopniu cichą dyplomację. Teoretyczną podstawą artykułu jest teoria neorealizmu Hurrella, który analizuje między innymi zasady i cele działania organizacji regionalnych w środowisku międzynarodowym. Hurrell zakłada, że wszystkie organizacje regionalne nie mogą być rozumiane inaczej niż przez pryzmat równowagi sił i polityki sił dominujących i postawa ASEAN udowadnia ten punkt widzenia.</p> Małgorzata Pietrasiak Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 215 227 10.14746/ps.2020.1.13 Granica brytyjsko-irlandzka w kontekście Brexitu https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26038 <p>Przedmiot artykułu stanowią rozważania dotyczące konsekwencji Brexitu dla funkcjonowania granicy pomiędzy Irlandią a Irlandią Północną. Autor wyjaśnia, czym jest ta granica w warunkach, kiedy Wielka Brytania nie jest już członkiem Unii Europejskiej, a więc przebieg tej granicy może stanowić barierę dla swobodnego przepływu osób, towarów, kapitału i usług. Artykuł jednocześnie podkreśla, że wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej będzie miało istotny wpływ na zmianę funkcji tej granicy, która od tej chwili nie będzie już wewnętrzną, lecz zewnętrzną granicą Unii.</p> <p>Celem artykułu jest zatem analiza konsekwencji tej zmiany z równoczesnym wskazaniem różnych modeli funkcjonowania Wielkiej Brytanii względem Unii Europejskiej oraz ich wpływu na relacje brytyjsko – irlandzkie, szczególnie w odniesieniu do różnych wymiarów przejawiania się granicy, jako bariery. Autor zastosował metodę analizy systemowej i metodę porównawczą.</p> <p>Artykuł wskazuje na różne możliwe scenariusze rozwiązań, jakie w wyniku negocjacji pomiędzy Unią Europejską a Wielką Brytanią określą ich wzajemne relacje, szczególnie w odniesieniu do dostępu do jednolitego rynku europejskiego, czego z kolei implikacją będzie oddziaływanie granicy pomiędzy Irlandią a Irlandią Północną w zakresie swobody przepływu osób, towarów, kapitału i usług.</p> <p>Autor stawia tezę, że w przypadku, jeśli negocjacje spowodują dość mocne rozluźnienie związków Wielkiej Brytanii z Unią Europejską, to dla złagodzenia skutków tej sytuacji dla relacji irlandzko – brytyjskich istnieje konieczność znalezienia i wypracowania bilateralnych rozwiązań, które ułatwią przekraczanie granicy. Takim rozwiązaniem może być koncepcja Smart Border 2.0.</p> Grzegorz Balawajder Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 229 242 10.14746/ps.2020.1.14 Decentralizacja vs centralizacja. Scenariusze rozwoju regionalnego Ukrainy w kontekście zapewnienia stabilności wewnętrznej https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26039 <p>Celem badania jest analiza scenariuszy rozwoju polityki regionalnej na Ukrainie w obliczu sprzeciwu wobec trendów decentralizacji i centralizacji. Głównym problemem jest ustalenie strukturalnej kompletności reformy decentralizacji na Ukrainie, która powinna obejmować wdrożenie decentralizacji administracyjno-terytorialnej, budżetowej i politycznej. Zadanie polega również na określeniu skuteczności decentralizacji, delegacji, dekoncentracji, deregulacji, dywersyfikacji, które są przejawami procesu decentralizacji i zbiorowego określania jakości reformy. Na podstawie metodologii analizy systemowej i pojęcia „równowagi relacji”, w artykule wykorzystano metodę historyczno-porównawczą w badaniu doskonalenia podejść do prowadzenia polityki publicznej oraz strukturalno-funkcjonalną metodę analizy systemu terytorialno-politycznego jako zdecentralizowanego i wielopoziomowego, w celu przedstawienia analizy równowagi wewnętrznych stosunków między poszczególnymi poziomami, oraz omówienia skuteczności reform, decentralizacji oraz trendów dalszego rozwoju. Prace wskazują, że od 2014 r. optymalizacja administracyjna i terytorialna oraz konsolidacja społeczności stały się głównym wynikiem reformy decentralizacyjnej. Dyskusja na temat decentralizacji politycznej jest niezwykle bolesna, podobnie jak próby rozwiązania konfliktu w Donbasie środkami politycznymi poprzez przyjęcie tzw. formuły Steinmeiera. Kryzys gospodarczy, który zbiegł się z pandemią, może spotęgować negatywne postrzeganie reformy, której rozwój jest możliwy w ramach trzech scenariuszy rozwoju: “euro-optymistycznego”, “bezwładnościowego” i “blokującego”.</p> Yuliia Uzun Svetlana Koch Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 243 262 10.14746/ps.2020.1.15 Instytucjonalne mechanizmy zapewnienia bezpieczeństwa narodowego w przestrzeni informacyjnej Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Federacji Rosyjskiej https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26040 <p>Artykuł poświęcony jest analizie mechanizmów instytucjonalnych zapewniających bezpieczeństwo narodowe w przestrzeni informacyjnej kilku najważniejszych państw świata – Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Federacji Rosyjskiej. Stwierdzono, że mechanizmy instytucjonalne zapewniające bezpieczeństwo narodowe w przestrzeni informacyjnej państw będących liderami światowymi mają podobną strukturę. Główne składowe tych mechanizmów obejmują władze publiczne (przywódcy państw – prezydent lub premier, rząd, ministerstwa i agencje), organy samorządu terytorialnego, instytucje społeczeństwa obywatelskiego, środowiska akademickie, biznesowe i media. We wszystkich analizowanych państwach następuje stopniowa rozbudowa systemu instytucji zapewniających bezpieczeństwo narodowe w przestrzeni informacyjnej oraz zwiększanie ich uprawnień. Przeprowadzona analiza ukazuje również zmiany paradygmatu w zakresie tworzenia i wdrażania polityki informacyjnej Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii w kontekście nowoczesnych procesów nieliniowych. Obecne zmiany paradygmatów oznaczają przeorientowanie na interesy i potrzeby odbiorców docelowych, dywersyfikację kanałów i mechanizmów dystrybucji znaczeń (narracje strategiczne) w przestrzeni informacyjnej, od interakcji pionowej do poziomej z odbiorcami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Akcent przenosi się na zaangażowanie szerokiego grona instytucji i innych interesariuszy w realizację polityki informacyjnej i delegowanie uprawnień z centrum na peryferie, przy zachowaniu głównych parametrów polityki ustalonych przez struktury państwowe.</p> Sergii Bondarenko Tetyana Nagornyak Mykola Polovyi Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 265 279 10.14746/ps.2020.1.16 Scenariusze rozwoju problemu migracji w Rosji https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26043 <p>Artykuł poświęcony jest wpływowi procesów migracyjnych na opinię publiczną i możliwym rozwiązaniom problemu migracyjnego we współczesnej Rosji. Analiza i porównanie wyników badań socjologicznych przeprowadzonych przez różne instytucje socjologiczne w ciągu ostatnich pięciu lat pozwoliły określić najbardziej wrażliwe punkty w relacjach międzyetnicznych. Mówiąc o perspektywach rosyjskiej polityki migracyjnej, autorzy proponują scenariusze rozwoju problemu migracyjnego w Rosji. W celu zbadania doświadczeń organizacji, a także określenia specyfiki funkcjonowania procesu migracji, zastosowano metody porównawcze, które pozwoliły zidentyfikować główne sposoby regulowania polityki migracyjnej w Rosji i porównać tę praktykę z doświadczeniami międzynarodowymi. Zastosowano również metodę uogólnienia, w wyniku której autorzy określili wspólne właściwości i cechy obiektów badań, przechodząc w ramach niniejszego opracowania od pojęcia i osądu konkretnego lub mniej ogólnego do bardziej ogólnego. Metody indukcji i dedukcji są szeroko stosowane w badaniach naukowych. Dzięki tym metodom badacze mają możliwość szczegółowego zbadania określonych procesów, zbudowania logicznych relacji i sekwencji, oraz wyznaczenia schematów. Zastosowanie indukcji umożliwiło wyprowadzenie ogólnych propozycji z szeregu konkretnych stwierdzeń i pojedynczych faktów opartych na danych z przeszłych doświadczeń.</p> Sergey Stepanov Ekaterina Ivanova Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 281 296 10.14746/ps.2020.1.17 Tożsamość polityczna jako czynnik bezpieczeństwa państwowości ukraińskiej https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26081 <p>W artykule autorzy analizują kształtowanie się tożsamości politycznej obywateli Ukrainy będącej czynnikiem bezpieczeństwa państwowości ukraińskiej. Podkreślono, że oprócz tożsamości politycznej istnieje wiele innych tożsamości przedstawionych tutaj w postaci matrycy, której składniki nieustannie oddziałują ze sobą, uzupełniają się i wpływają na siebie nawzajem. W ujęciu metodologicznym proces kształtowania się tożsamości politycznej rozpatruje się z punktu widzenia interakcjonizmu symbolicznego, w którym nacisk kładzie się na interakcję polityczną. Dodatkowo, aby obiektywnie ocenić skuteczność kształtowania się tożsamości politycznej i potencjalne negatywne konsekwencje w postaci kryzysu państwowości, mechanizm przekształcania tożsamości sytuacyjnej w podstawową tożsamość polityczną rozpatrywany jest z punktu widzenia poststrukturalizmu. Opracowanie identyfikuje i formułuje kryteria konstruowania tego podstawowego typu tożsamości politycznej, przesłanki ich kształtowania i korelacje z aktualną sytuacją polityczną na Ukrainie. Uzupełnieniem wielości podejść do badań kształtowania się tożsamości politycznej jest uwzględnienie różnych modeli jej konstrukcji. Pod uwagę brane są modele fragmentaryczne, elitarne i organiczne. Szczególną uwagę zwraca się na wiodącą rolę państwa w procesie kształtowania tożsamości politycznej, którego kluczowymi uczestnikami są elity polityczne, media i społeczeństwo obywatelskie. Aby określić, w jaki sposób postrzeganie stopnia wpływu każdego uczestnika przekłada się na proces kształtowania się tożsamości politycznej przez mieszkańców Ukrainy w różnych okresach, z jej okresowymi wybuchami aktywności społecznej, posłużono się metodą analizy czynnikowej. Na podstawie wyników analizy stworzonych w pracy diagramów trójkątnych wyodrębniono dwa wzory. Według jednego z nich, po każdym nasileniu masowych protestów prowadzących do zmiany reżimu obserwuje się w społeczeństwie wzrost pozytywnego postrzegania i nasilenie procesu socjalizacji modeli formowania się tożsamości politycznej proponowanych przez elity polityczne. Drugi wzorzec przejawia się w stwierdzonej tendencyjności wpływu mediów i elit politycznych na poziom bezpieczeństwa ukraińskiej państwowości oraz narastaniu napięcia w społeczeństwie.</p> Mykola Prymush Hanna Lavrynenko Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 297 316 10.14746/ps.2020.1.18 Propagowanie poczucia braku bezpieczeństwa na Twitterze: posty prezydenta Ukrainy i współczesny dyskurs polityczny https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26082 <p>We współczesnym dyskursie politycznym tematyka agresji zagranicznej i braku bezpieczeństwa silnie wpływa na percepcję wyborców. W nieprzewidywalnym i polaryzującym środowisku Twittera bez uzasadnienia można się odnosić do wydarzeń kryzysowych. Rodzaj tweetów zamieszczanych w szczytowej fazie kryzysu może być różny, co można stwierdzić drogą analizy.</p> <p>Porównując okres poprzedzający wybory z okresem zagranicznej agresji i badając sposób w jaki tweetował przywódca polityczny, od listopada 2018 r. (kryzys azowski) do lipca 2019 r. (przedterminowe wybory prezydenckie) obserwowano konto piątego prezydenta Ukrainy Petra Poroszenki na Twitterze. Przeanalizowano pod względem treści w sumie 2519 tweetów (zbadano charakter odniesień do rosyjskiej agresji, doniesień prasowych, intensywność i język).</p> <p>Podczas kryzysu azowskiego tweetowanie odbywało się codziennie przyjmując formę dużej liczby tweetów zamieszczanych przez długi czas. Tweetowanie przedwyborcze obejmowało komentowanie specjalnie stworzonych wydarzeń (rocznice, uroczystości) poprzez dużą liczbę wzmianek przez krótkie okresy i stałą obecność w Internecie, kiedy zamieszczano niewielką liczbę tweetów nawet bez specjalnej okazji.</p> <p>Około jedną trzecią tweetów zamieszczono bez odniesienia do jakichkolwiek wydarzeń. Wśród najpopularniejszych wydarzeń dominowały tematy tradycyjne (spotkania, podpisywanie ustaw itp.). Dlatego też termin „agresja” był używany głównie podczas specjalnie stworzonych wydarzeń po kryzysie.</p> <p>Ponadto stwierdzono, że języka Poroszenki nie charakteryzują typowe dla sieci społecznościowych cechy stylistyczne (autentyczny język, amatorstwo, nieprzewidywalność, łamanie zasad, nieuprzejmość i brak manier). Pojawia się jednak „polaryzacja” dyskursu politycznego. Można to zaobserwować zwłaszcza przed drugą turą wyborów, kiedy sondaże zapowiadały zwycięstwo przeciwnika Poroszenki.</p> Nataliia Steblyna Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 317 331 10.14746/ps.2020.1.19 Ukraińskie kwestie historyczne w polskich mediach w kontekście wojny hybrydowej: między mitami a postprawdą https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26086 <p>Stosunki ukraińsko-polskie charakteryzują ostatnio kontrowersje dotyczące polityki historycznej, co odbiło się negatywnie na stosunkach między obydwoma krajami. Z jednej strony w dyskursie o polityce zagranicznej Polska uznawana jest za jednego z czołowych orędowników Ukrainy na Zachodzie – obok Litwy, z drugiej zaś w stosunkach dwustronnych stale pojawiają się problemy o charakterze historyczno-humanitarnym tworzące negatywną atmosferę i podlegające manipulacji ze strony państw trzecich, zaostrzając stosunki zarówno na poziomie komunikacji międzyludzkiej, jak i międzyinstytucjonalnej. Dodatkowym czynnikiem utrudniającym zrozumienie kwestii polityki historycznej są media w obu krajach, gdzie stare i nowe mity, elementy postprawdy oraz emocjonalne, subiektywne oceny dokonywane przez nieprofesjonalistów mają większy wpływ niż podejście historyków. Próbują to wykorzystać populistyczni politycy z lewicowej i prawicowej flanki ideologicznej, ale kwestie te stają się także przeszkodą w porozumieniu politycznym i komplikują inwestycje i rozwój dużego subregionu krajów Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej oraz krajów bałtyckich. Polityka historyczna stała się częścią bezpieczeństwa informacyjnego, a niektóre państwa trzecie, w tym przypadku Federacja Rosyjska, wykorzystały ten czynnik w trakcie wojny hybrydowej przeciwko Ukrainie i krajom Unii Europejskiej. W artykule przedstawiono założenie, że jedynie zmiana retoryki politycznej, a mianowicie uniknięcie populizmu w odniesieniu do relacji historycznych dwóch sąsiadujących ze sobą narodów, wraz ze wzmocnieniem odpowiedzialności korporacyjnej mediów krajowych w kwestiach polityki historycznej, jest w stanie zneutralizować wpływ radykalnych tendencji politycznych zarówno w obu krajach jak i na zewnątrz – zwłaszcza wpływ innych państw, które nie są zainteresowane uporaniem się przez Polskę i Ukrainę z tragicznymi wydarzeniami w historii obu krajów. Celem autorów artykułu nie jest badanie ani porównywanie stanowisk o charakterze czysto historycznym. Chodzi o narzędzia medialne i ich rolę w dyskursie polityki historycznej.</p> Serhiy Danylenko Yuliia Nesteriak Maryna Grynchuk Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 333 348 10.14746/ps.2020.1.20 Boko Haram – ewolucja aktywności dżihadystycznej w Nigerii w latach 2015-2019 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26091 <p>W niniejszym artykule analizie poddano genezę i ewolucję Boko Haram – nigeryjskiej organizacji dżihadystycznej, która od marca 2015 r. walczy pod flagą Państwa Islamskiego. Szczególny nacisk położono na identyfikację kluczowych zmian o charakterze ideologicznym, taktycznym, a także w zakresie celów strategicznych, co pozwoliło na bardziej wnikliwe wejrzenie w przebieg procesu ewolucji Boko Haram. Ewolucja aktywności dżihadystycznej wspomnianej organizacji obejmowała przynajmniej dwie płaszczyzny: po pierwsze – skrajną radykalizację walki paramilitarnej manifestującą się w szczególności w masakrach ludności cywilnej na obszarach wiejskich; po drugie – feminizację aktywności dżihadystycznej, ze szczególnym uwzględnieniem przymusowego udziału młodych kobiet w samobójczych zamachach bombowych. Analiza faktografii zawartej w artykule miała miejsce w oparciu o jedną z jakoś ciowych metod naukowych w postaci studium przypadku. Głównym powodem jej zastosowania była konieczność prześledzenia wspomnianych wyżej zmian w zakresie aktywności terrorystów islamskich we wzmiankowanych w tytule artykułu cezurach czasowych.</p> Artur Wejkszner Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 349 360 10.14746/ps.2020.1.21 Wykorzystywanie u używanie broni palnej przez policję w Polsce w świetle norm praw człowieka https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26092 <p>Artykuł poświęcony jest ocenie zasad, możliwości oraz sposobów użycia i wykorzystania broni palnej przez Policję w kontekście przestrzegania praw człowieka. W pierwszej części opracowania zawarte zostały analizy poświęcone ogólnym ramom używania i wykorzystania broni palnej oraz okolicznościom stwarzającym przesłanki do użycia lub wykorzystania tej broni. W kolejnym fragmencie rozważania koncentrują się wokół postępowania policjantów poprzedzającego użycie broni palnej oraz odnoszą się do kwestii tzw. specjalnego użycia broni palnej. W końcowej części artykułu znajdują się treści poświęcone: mechanizmom zapobiegającym nadużyciom w zakresie używania i wykorzystywania broni palnej oraz procedurom postępowania w sytuacjach naruszenia prawa dotyczącego użycia i wykorzystania tej broni. Tekst kończy się podsumowaniem, w ramach którego na podstawie analizy istniejących rozwiązań i dostępnych danych statystycznych sformułowano ogólny wniosek o właściwej dbałości Policji o przestrzeganie praw człowieka w związku z posiadaniem ustawowych upoważnień do używania i wykorzystywania broni palnej. Zasadniczymi metodami użytymi przy pisaniu artykułu były analiza prawna oraz analiza instytucjonalna. Pomocniczo zastosowano również metodę opisu połączoną z wykorzystaniem krytycznej analizy literatury przedmiotu.</p> Włodzimierz Fehler Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 363 378 10.14746/ps.2020.1.22 Prawo do prywatności a polityka państwa w zakresie cyberbezpieczeństwa. Konieczność czy zagrożenie ze strony państwa https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26093 <p>W dobie niezwykle szybkiego rozwoju technologicznego szczególne zainteresowanie państwo kieruje ku bezpieczeństwu w cyberprzestrzeni, a dominującą wartością w jego polityce staje się cyberbezpieczeństwo. Tego rodzaju polityka może wywołać szereg negatywnych konsekwencji, do których można zaliczyć m.in. chęć wprowadzenia regulacji prawnych, które ograniczać mogą prawa i swobody obywatelskie, a w następnym etapie mogą prowadzić do stosowania przemocy. Skutkiem tego, ich realizacja powoduje nadmierną, a niejednokrotnie nieuprawnioną ingerencję organów publicznych w sferę prywatności obywateli. Należy też podkreślić, że globalny charakter Internetu sprawia, iż mechanizmy oparte na terytorialności w dość ograniczony sposób zapewniają skuteczną ochronę praw jednostek przed naruszeniami ze strony władzy publicznej w cyberprzestrzeni. Obok dużych szkód fizycznych i bezpośrednich strat finansowych, samo prawdopodobieństwo wystąpienia przyszłych cyberzagrożeń wywoływać może społeczną nieufność i niechęć do pracy z nowymi technologiami.</p> Robert Maciejewski Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 379 394 10.14746/ps.2020.1.23 Sekurytyzacja pamięci: teoretyczne ramy badania przypadku łotewskiego https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26095 <p>Artykuł proponuje i uzasadnia teoretyczne ramy badania sekurytyzacji pamięci na konkretnym przypadku. Opiera się na konstruktywistycznym postrzeganiu bezpieczeństwa, systematycznie formułowanym w badaniach przedstawicieli Szkoły Kopenhaskiej, którzy traktują bezpieczeństwo jako zjawisko konstruowane społecznie, uznając ochronę tożsamości za jeden z głównych jego celów.</p> <p>Zgodnie z tym podejściem artykuł przedstawia korelację między pamięcią a bezpieczeństwem w co najmniej trzech aspektach. W pierwszej kolejności, podobnie jak w przypadku bezpieczeństwa, pamięć zbiorowa jest zdeterminowana społecznie. Po drugie, pamięć zbiorowa leży u podstaw różnych form tożsamości, w tym tożsamości narodowej. Po trzecie, pamięć zbiorowa jest nie tylko przedmiotem ochrony, ale także zasobem, który jest wykorzystywany przez podmioty sekurytyzacyjne do identyfikacji zagrożeń, modelowania obrazu wroga, a także do definiowania środków ochrony.</p> <p>Teoretyczne ramy modelu sekurytyzacji pamięci ustalono w oparciu o przypadek łotewski. W przyszłości może on posłużyć do badania konkretnych prawnych i politycznych mechanizmów sekurytyzacji pamięci w krajach Europy Środkowo-Wschodniej.</p> <p>Autorzy postrzegają sekurytyzację pamięci jako zespół różnorodnych środków mających na celu ustanowienie i ustalenie pewnej narracji historycznej, a także przekonanie społeczeństwa do aktywnej lojalności wobec tej narracji. W związku z tym polityka pamięci jest definiowana jako mechanizm wprowadzania sekurytyzacji w praktyce. Warunki wstępne dla zrozumienia tego procesu na Łotwie obejmują transformację postkomunistyczną, podziały etniczno-kulturowe społeczeństwa oraz czynnik zewnętrzny, jakim jest promująca swoje narracje historyczne Rosja.</p> <p>W jednym aspekcie teoretyczny model polityki pamięci na Łotwie odnosi się do koncepcji „unarodowionego” państwa R. Brubakera. Zgodnie z tą koncepcją oficjalna narracja krajów postkomunistycznych została określona jako narodowa. Z drugiej strony rozważono także koncepcję reżimu pamięci, opracowaną przez M. Bernharda i J. Kubika. Zgodnie z ich teorią reżim pamięci na Łotwie można opisać jako podzielony na oficjalną i alternatywną narrację kontrpamięci opartej na dziedzictwie sowieckim.</p> Sergii Pakhomenko Olga Sarajeva Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 395 410 10.14746/ps.2020.1.24 Feminizacja policji z perspektywy kompleksowego minimalizowania ryzyk https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26096 <p>Współcześnie Policja istotnie wpływa na bezpieczeństwo i porządek publiczny w III RP, stała się wręcz papierkiem lakmusowym podejścia władzy do ogółu. Dodatkowo społeczeństwo polskie nabywa cech społeczeństwa ryzyka i społeczeństwa informacyjnego, co kreuje szczególne zainteresowanie obywateli i mass mediów wszelką działalnością instytucji mundurowych. Często ocenia się ich stosunek do aktualnych wydarzeń politycznych, a także poddaje krytyce skuteczność. Warto zatem przeanalizować jaki wpływ na Policję wywierają współczesne procesy modernizacyjne – jednym z nich jest feminizacja. W tym celu niezwykle przydatne okazały się metody badawcze, jak studium przypadku, analiza porównawcza czy analiza systemowa.</p> Maciej Magiera Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 411 422 10.14746/ps.2020.1.25 Zewnętrzny komponent bezpieczeństwa gospodarczego kraju https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26097 <p>Celem pracy jest określenie wpływu handlu zagranicznego na kształtowanie się bezpieczeństwa gospodarczego kraju. Przemiany zachodzące w światowym rozwoju gospodarczym, degradacja światowego otoczenia finansowego i narastające napięcia geopolityczne potęgują podstawowe zagrożenia dla rozwoju światowej gospodarki w obecnych warunkach. W związku z tym rządy aktywnie wykorzystują szeroką gamę narzędzi w celu zapewnienia wzrostu gospodarczego i odpowiedniego poziomu konkurencyjności swoich gospodarek, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa narodowego, co jest istotne dla badania zewnętrznego komponentu bezpieczeństwa ekonomicznego kraju.</p> <p>Aby osiągnąć cel posłużono się ogólnymi metodami naukowymi i specyficznymi metodami badawczymi, takimi jak: metoda analizy, abstrakcji i syntezy (w badaniu protekcjonizmu jako polityki i praktyki oraz instrumentów neo-protekcjonizmu); metoda klasyfikacji i uogólnienia (w celu usystematyzowania form protekcjonizmu i neo-protekcjonizmu); oraz metody ekonomiczne i statystyczne (ocena wpływu handlu zagranicznego na rozwój bezpieczeństwa gospodarczego kraju).</p> <p>Wykazano, że nasilenie się zagrożeń dla rozwoju gospodarki światowej doprowadziło do transformacji polityk handlowych i zmian w stosowaniu instrumentów regulacji handlu zagranicznego, co wpływa na bezpieczeństwo gospodarcze krajów będące istotnym składnikiem ich bezpieczeństwa narodowego. Przeanalizowano nowoczesne instrumentarium polityki handlowej i gospodarczej, z którego korzystają państwa w celu zapewnienia sobie bezpieczeństwa. Przeprowadzono analizę porównawczą rozwoju handlu zagranicznego UE i Ukrainy oraz określono cechy wpływu komponentu handlu zagranicznego na kształtowanie się bezpieczeństwa gospodarczego.</p> <p>Wykazano, że w warunkach światowego kryzysu gospodarczego rozprzestrzeniały się ukryte formy protekcjonizmu, który jest stosowany na różnych poziomach polityki gospodarczej (globalnym, regionalnym, krajowym). Zaproponowano systematyzację specyficznych cech i form neo-protekcjonizmu, które odróżniają go od protekcjonizmu. Udowodniono, że procesy globalne skłaniają rządy krajowe do wprowadzania działań deregulacyjnych i poprawy jakości instytucji, a z drugiej strony regulacja gospodarki przyczynia się do rozprzestrzeniania się korupcji i rozrostu szarej strefy w gospodarkach narodowych.</p> Olena Bulatova Mykola Trofymenko Oleksandr Karpenko Eduard Fedorov Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 425 437 10.14746/ps.2020.1.26 Bezpieczeństwo energetyczne w regionie Morza Czarnego: geostrategia a geoenergia https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26098 <p>Celem artykułu jest analiza stanu bezpieczeństwa energetycznego w państwach regionu Morza Czarnego w aspekcie geopolityki i geostrategii różnych regionalnych i międzynarodowych sił politycznych. Bezpieczeństwo energetyczne rozumiane jest jako zapewnienie stabilnych dostaw energii z różnych rodzajów i źródeł (dywersyfikacja) oraz stabilność rynku energii. Analitycy bezpieczeństwa energetycznego zawsze podkreślali znaczenie energii i polityki energetycznej, ale zbyt często skupiali się wyłącznie na wykorzystaniu zasobów jako elementu władzy politycznej. Problem energii i bezpieczeństwa energetycznego często jest nieokreślony, niezrozumiały lub nierozwiązywalny, a państwa pozostają praktycznie bezradnymi zakładnikami zagrożeń niosących niebezpieczne konsekwencje. W celu zbadania problemów związanych z bezpieczeństwem energetycznym, takich jak rosnąca zależność najbardziej rozwiniętych krajów uprzemysłowionych od dostaw ropy i gazu, oraz rosnące zapotrzebowanie gospodarek rozwijających się na paliwo, dokonano wyboru jakościowego zasobów analitycznych i statystycznych. Cele pracy nawiązują do pojęcia podziału regionalnego między państwami basenu Morza Czarnego. Wyniki badania opierają się na analizie działalności Czarnomorskiej Organizacji Współpracy Gospodarczej i interesów geostrategicznych i geopolitycznych głównych graczy regionu Morza Czarnego w kontekście jego bezpieczeństwa energetycznego. W artykule przedstawiono sugestię potencjalnego rozwiązania problemu nierównomiernego rozmieszczenia geograficznego surowców energetycznych, takich jak ropa i gaz, na politycznej mapie świata. Przeanalizowano polityczne instrumenty wpływania na bezpieczeństwo energetyczne w regionie UE, NATO, USA, Rosji i Turcji. Podano zalecenia dotyczące ograniczenia potencjalnych konfliktów w regionie Morza Czarnego i zminimalizowania ich wpływu na bezpieczeństwo energetyczne zainteresowanych państw przy stabilnych dostawach energii.</p> Oleg Grishin Ralitsa Todorova Aleksandr Tolochko Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 439 453 10.14746/ps.2020.1.27 Międzynarodowe czynniki kształtujące współczynnik bezpieczeństwa narodowego (żywnościowego) Ukrainy w warunkach globalizacji https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26099 <p>Celem pracy jest przegląd literatury naukowej z zakresu bezpieczeństwa żywnościowego i rozważenie wskaźników racjonalnego i minimalnego żywienia, co pozwoli na analizę istniejącego systemu wskaźników służących do oceny stanu systemu bezpieczeństwa żywnościowego w kraju. Celem artykułu jest zbadanie i uzasadnienie wpływu czynników kształtujących bezpieczeństwo narodowe (żywnościowe) Ukrainy w kontekście globalizacji. Szeroko rozumiane bezpieczeństwo żywnościowe państwa należy traktować jako stan gospodarki, a ściślej – jako gwarantowaną zdolność państwa do zaspokojenia potrzeb ludności poprzez zapewnienie każdemu obywatelowi żywności w wymaganej ilości, różnorodności i jakości, na poziomie zapewniającym zdrowie i rozwój intelektualny jednostki, w oparciu o zasady samowystarczalności podstawowych produktów oraz ich ekonomicznej i fizycznej dostępności, niezależnie od wpływu czynników zewnętrznych i wewnętrznych. Przeanalizowano pozycję Unii Europejskiej i Ukrainy w Światowym Indeksie Bezpieczeństwa Żywności (Global Food Security Index). W artykule zbadano ponoszone na Ukrainie wydatki konsumpcyjne na żywność spożywaną w domu. Przeanalizowano średnie wskaźniki bezpieczeństwa żywnościowego UE i Ukrainy w latach 2001–2018, w szczególności: eksport żywności; import żywności; indeks produkcji żywności; żywność, napoje i tytoń. Porównano dynamikę i prognozy zbiorów pszenicy i kukurydzy oraz produkcji roślinnej na Ukrainie i w UE. Przedstawiono analizę zestawu wskaźników bezpieczeństwa (Suite of Food Security Indicators) UE i Ukrainy. Kompleksowo przeanalizowano wieloczynnikowy model regresji wskaźnika produkcji żywności na podstawie bezpośrednich inwestycji zagranicznych, napływów netto, wzrostu PKB, wzrostu DNB na mieszkańca, zadłużenia krótkoterminowego, dochodów podatkowych, renty z zasobów naturalnych ogółem i handlu. Przegląd wykazał, że w celu analizy wskaźnika produkcji żywności przydatne jest zbudowanie modelu regresji, ponieważ pozwala on nie tylko oszacować stopień wpływu różnych czynników, ale także najskuteczniej przewidzieć wielkość indeksu produkcji w przyszłości.</p> Svitlana Khalatur Kateryna Zhylenko Ihor Vinichenko Olena Trokhymets Lesia Kriuchko Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 455 475 10.14746/ps.2020.1.28 Iran, Terrorism, and ISIS. Radosław Fiedler’s Interview with Bruce Hoffman https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26100 <p>Intervievs</p> Radosław Fiedler Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 479 482 10.14746/ps.2020.1.29 Sanctions, Accommodation, and Defiance. A Long Track of US Sanctions Targeted at Iran. Radosław Fiedler’s Interview with Richard Nephe https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ps/article/view/26101 <p>Interviews</p> Radosław Fiedler Copyright (c) 2020-12-31 2020-12-31 13 482 484 10.14746/ps.2020.1.30