https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/issue/feed Poznańskie Spotkania Językoznawcze 2021-07-29T12:48:15+00:00 Małgorzata Rybka grybka@amu.edu.pl Open Journal Systems <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>„Poznańskie Spotkania Językoznawcze” to półrocznik, który jest ‒ zgodnie z tradycją zapoczątkowaną przez prof. Zdzisławę Krążyńską i prof. Zygmunta Zagórskiego, redaktorów pierwszego tomu (wówczas serii wydawniczej) z 1996 roku ‒ płaszczyzną wymiany polskiej i europejskiej myśli naukowej w zakresie najważniejszych aspektów lingwistyki diachronicznej i synchronicznej. W każdym numerze staramy się harmonijnie łączyć różne punkty widzenia, odmienne metodologie i nowoczesne perspektywy badawcze. Publikujemy zarówno teksty zawierające poglądy tradycyjne, jak też autorów formułujących ryzykowne hipotezy. Komponując poszczególne numery, respektujemy zasadę dynamicznej równowagi między rozważaniami teoretycznymi i konstruowaniem odkrywczych generalizacji z jednej strony a wartościami dokumentacyjno-materiałowymi i pragmatycznymi z drugiej. Dzięki takim założeniom czasopismo pozytywnie waloryzuje dokonania językoznawstwa jako dziedziny zdolnej do analizy, interpretacji i oceny skomplikowanych problemów współczesności.</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/psj/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/psj/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/psj/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p>INDEX COPERNICUS INTERNATIONAL - IC JOURNALS MASTER LIST; CEJSH; PKP Index; Google Scholar; WorldCat<strong><br></strong></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong> <p><img src="/public/piotr/ikonki/mnisw_7.png" alt=""><br><br><img src="/public/piotr/ikonki/ic_56_68.png" alt=""></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/index">10.14746/psj</a></div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN (Print): </strong>2082-9825; <strong>ISSN</strong> <strong>(Online):</strong> 2450-0259<!-- <strong>e-ISSN: </strong>2084-4158--></div> <div class="oczasopismie"><strong>PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE OD 2015 R. DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:</strong><br><a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/"><img src="/public/piotr/cc/cc_4_by_nd.png" alt="CC_by-nd/4.0" border="0"></a></div> https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28951 Spojrzenie człowieka na Boga Ojca w Pieśniach sobie śpiewanych Konstancji Benisławskiej na podstawie leksyki określającej ojca 2021-07-29T12:48:15+00:00 Joanna Gorzelana J.Gorzelana@ifp.uz.zgora.pl <p>Celem pracy jest przedstawienie określeń odnoszących się do Boga Ojca w wierszach religijnych Konstancji Benisławskiej. Pieśni sobie śpiewane opublikowane w oświeceniu (1776 r.) zawierają wiele struktur wskazujących na to, jak poetka wyobraża sobie Boga. Charakterystyczne połączenia wskazują na jego dobroć i potęgę: Ojciec nasz, Ojciec jedyny, Ojciec łaskawy, Ojciec wszechmogący, Ojciec przedziwny, Ojciec miły i Ojciec dobry. Obecne są też elementy antropomorficzne (ręka Ojca, twarz Ojca), a także wyrażenie związane z dogmatem trynitarnym przekonują, że Bóg Ojciec jest osobą Trójcy Świętej.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Joanna Gorzelana https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28963 Wpływ sytuacji komunikacyjnej na zachowania Jana Pawła II podczas spotkania z młodzieżą na Wzgórzu Lecha w 1979 roku 2021-07-29T12:48:13+00:00 Magdalena Jankosz jankoszmagdalena@gmail.com <p>Celem mojego artykułu będzie pokazanie zachowań komunikacyjnych Jana Pawła II w określonej sytuacji komunikacyjnej. Problem badawczy zawiera się w pytaniu, jak sytuacja komunikacyjna determinuje zachowania mówcy. Materiałem źródłowym będzie nagranie wideo spotkania papieża z młodzieżą na Wzgórzu Lecha w Gnieźnie 3 czerwca 1979 r. oraz zapis jego przemówienia. Wybieram to wystąpienie jako najbardziej reprezentatywne dla omawianego zagadnienia. W pierwszej części omówię pojęcie sytuacji komunikacyjnej i jej typy, w drugiej wskażę czynniki wyróżniające spotkanie na Wzgórzu Lecha jako potoczno-okazjonalną sytuację komunikacyjną, w trzeciej zaś przeanalizuję werbalne i niewerbalne środki wyrazu wykorzystane w tym przemówieniu. Posłużę się w tym celu zintegrowaną metodę analizy komunikacyjnej.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Magdalena Jankosz https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28981 Językowy obraz wolności w pismach ks. Franciszka Blachnickiego 2021-07-29T12:48:11+00:00 Andrzej Kominek jedruskom@poczta.onet.pl <p>Analiza językowego obrazu wolności w pismach ks. Franciszka Blachnickiego, założyciela Ruchu „Światło-Życie”, wskazuje kilka ważnych cech tego obrazu. Charakteryzuje się on dużym bogactwem leksemów odnoszących się do pola pojęciowo-leksykalnego wolności i niewoli. W obrębie tych dwóch pól można wymienić różnego typu relacje znaczeniowe, ale dominują pary opozycyjnych leksemów typu: wolny – niewolnik, wyzwolenie – zniewolenie, wolność – swawola. W obrazie wolności ks. F. Blachnickiego określenia pozytywne górują zdecydowanie przed określeniami negatywnymi. Autor używa łagodniejszych terminów na określenie złego używania wolności, np. zamiast o swawoli czy samowoli mówi o pseudowolności. Rezygnuje z żywej w dyskursie religijnym metafory niewoli jako określenia szczególnego oddania się Bogu i ludziom. W zamian proponuje synonimy zależność i służba, chcąc uniknąć zdecydowanie pejoratywnej konotacji, jaką niesie w połączeniach typu niewola miłości słowo niewola.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Andrzej Kominek https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28983 O języku Catechismusa Mikołaja Reja (funkcjonowanie przysłówków) 2021-07-29T12:48:10+00:00 Dorota Kozaryn dorota.kozaryn@usz.edu.pl <p>Celem niniejszej pracy jest analiza funkcjonowania przysłówków w części Catechismusa Mikołaja Reja. Badaniu poddano 67 leksemów, które użyte zostały w sumie 205 razy (co stanowi zaledwie 2,37% wszystkich tekstowych słów pochodzących z badania Catechismusa) z częstotliwością od 1 do 18, które pokazują, że ten sam przysłówek – w zależności od kontekstu – może spełniać różne funkcje i przyjmować różne odcienie znaczenia. Podkreślić trzeba także to, że religijnego charakteru tego tekstu nie można było rozpoznać, opierając się wyłącznie na przysłówkach wspomnianych w artykule. Z drugiej strony, to czy przysłówki charakteryzujące się najwyższą częstotliwością w analizowanym fragmencie Katechizmu, tj. iście (użyte 18 razy), ustawicznie (16 razy), snadnie (15 razy) i zawżdy (11 razy), pojawiłyby się też i miałyby największą liczbę zastosowań w innych tekstach o charakterze religijnym, wymaga podjęcia dodatkowych badań.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Dorota Kozaryn https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28986 Polszczyzna biblijna a polszczyzna literacka. Historyczne związki i uwarunkowania 2021-07-29T12:48:08+00:00 Stanisław Koziara stan@up.krakow.pl <p>damentów polskiej kultury i tożsamości. Relacje te autor artykułu rozpatruje na płaszczyźnie genetycznej i formalnej współzależności pomiędzy stylowym inwariantem polszczyzny biblijnej a literacką odmianą języka polskiego. W tym celu przywołane zostały dotychczasowe ustalenia teoretyczne oraz badania materiałowe ukazujące kierunki i formy owych wpływów, skutkujące powstaniem głównych konstant stylowych polszczyzny biblijnej, a także wskazujące na znaczenie Biblii i jej rodzimych przekładów na kształtowania się polszczyzny literackiej. Zwrócona została także uwaga na nowsze możliwości badań nad uwarunkowaniami relacji polszczyzna biblijna – polszczyzna literacka, które wynikają z odwołania się do retorycznego i literackiego dziedzictwa poszczególnych ksiąg Pisma Świętego. Artykuł dostarcza szeregu argumentów na rzecz obrony literackości polszczyzny biblijnej, jako faktu wynikającego z jej rodzimych doświadczeń historycznych, jak też z właściwości odziedziczonych z prymarnego stylu biblijnego. Na prawach polemicznych w artykule znalazły się również krytyczne odniesienia do tych spośród nowszych inicjatyw translacyjno-biblijnych, które zmierzają do oderwania polszczyzny biblijnej od jej wzorca literackiego oraz normy stylu wysokiego.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Stanisław Koziara https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28987 Echo modlitwy wewnętrznej w notatkach Karola Wojtyły – Jana Pawła II 2021-07-29T12:48:06+00:00 Małgorzata Nowak malgorzata.nowak@kul.pl <p>Przedmiotem analiz autorki są modlitewne rozważania Karola Wojtyły – Jana Pawła II zawarte w zbiorze: Jestem bardzo w rękach Bożych. Notatki osobiste 1962–2003. Badane są te fragmenty tekstu, w których nadawca jest tożsamy z odbiorcą, a modlitewne akty o charakterze wewnętrznym – medytacje, kontemplacje i adoracje – tworzą jeden z składników dnia skupienia lub rekolekcji pojmowanych jako makrogatunek (gatunek w formie kolekcji). Ujęzykowione modlitwy wewnętrzne pozwalają na ich ogląd zarówno w aspekcie genologicznym, jak i pod kątem cech stylowych. W rekolekcyjnych rozmyślaniach Karola Wojtyły uwidocznione zostają takie wykładniki stylu religijnego, jak: symboliczne widzenie świata, dążenie do odsłonięcia tego, co trudno wyrażalne w języku dyskursywnym i niedostępne w doświadczeniu potocznym, kontemplacyjna postawa wobec rzeczywistości oraz stylistycznie rozumiana kategoria medytacyjności.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Małgorzata Nowak https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28990 Категория гоноратива в греко-католических молитвословиях 2021-07-29T12:48:04+00:00 Anna Petrikova anna.petrikova@unipo.sk <p>В статье анализируются греко-католические молитвы и использование категории гоноратива в них. По отношению к Господу Богу, Богородице, к Святым в обращении к ним используется гоноратив формы Ты – Вы. Это особая лексическая форма вежливости. Известное традиционное Вы, несущее значение уважения к адресату в религиозных текстах (проповедях, молитвах), заменяется гоноративной формой – Ты. В статье подчеркивается роль гоноратива в религиозной коммуникации, его функционирование в религиозном тексте, так как гоноративные (почтительные) формы применяются для характеристики действий уважаемых (с точки зрения говорящего) лиц. Материал исследования представляют тексты молитвословий, текстов славянских акафистов, которые используются в Восточном богослужении.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Anna Petrikova https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28991 „Obejmuję spojrzeniem duszy całą Ojczyznę umiłowaną” – ojczyzna jako wartość w homiliach Jana Pawła II 2021-07-29T12:48:02+00:00 Małgorzata Rybka grybka@amu.edu.pl Marta Wrześniewska-Pietrzak martaw-p@amu.edu.pl <p>Ojczyzna to pojęcie wielowymiarowe, wielopoziomowe, abstrakcyjne i konkretne, które obejmuje przestrzeń, miejsca, dom, ludzi, ich dobro, rodzinę. Ojczyzna jest również wartością. O ojczyźnie wielokrotnie mówił i pisał Jan Paweł II. Analizie pod tym kątem poddane zostały teksty jego homilii i przemówień wygłoszonych przez podczas kolejnych pielgrzymek do kraju, które wydane zostały w zbiorze Pielgrzymki do Ojczyzny 1979–1983–1987–1991–1995–1997–1999–2002. Przemówienia, homilie, Kraków 2006. W sposobie pojmowania ojczyzny przez Karola Wojtyłę szczególną uwagę zwraca wyraźny antropocentryzm. Ojczyzna to wartość wymagająca zaangażowanej postawy, patriotyzmu i odpowiedzialności. Relacja ojczyzna – osoby związane z tą określoną przestrzenią geograficzno-społeczno-historyczno-kulturowo-aksjologiczno-symboliczną w papieskich tekstach zyskuje ramy zależności rodzinnych. Najczęściej konceptualizowana jest ona jako kochająca matka, wobec której odczuwa się miłość, szacunek i wdzięczność. Ojczyzna w tekstach Jana Pawła II to przede wszystkim ludzie, rodacy, których właśnie ona łączy we wspólnotę mimo dzielących ich różnic. Ojczyzna to także wielka ponadczasowa wartość duchowa, transcendentna, łącząca sanctum z sacrum.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Małgorzata Rybka, Marta Wrześniewska-Pietrzak https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28994 O Polsce, „umiłowanej ojczyźnie wszystkich Polaków”, czyli o pojęciu ojczyzny w homiliach Jana Pawła II 2021-07-29T12:48:00+00:00 Jolanta Sławek j_slawek@amu.edu.pl <p>Pojęcie ojczyzny w tekstach homilii wygłoszonych przez Ojca Świętego w czasie Jego pielgrzymek do Polski sytuuje się w czterech podstawowych wymiarach: przestrzennym, wspólnotowym, kulturowym oraz duchowym. W aspekcie pierwszym ojczyzna dla Jana Pawła II to kraj, państwo, w którym się urodził, którego jest częścią i który wywołuje pozytywne emocje. W wymiarze drugim ojczyzna to dobro wspólne: religia, historia, tradycja, kultura, język, szkolnictwo, nauka, jak również łączące rodaków świadomość doznawanych cierpień i niepokój o przyszłość. To także obowiązek, moralny imperatyw, by czynić jej dobro, być gotowym do ofiar. Ojczyzna jest dla Papieża również jak bliska osoba, matka, która wiele wycierpiała, którą pragnie chronić, wobec której odczuwa miłość, szacunek i wdzięczność. Przede wszystkim jednak ojczyzna w tekstach Jana Pawła II to ludzie, rodacy, którzy mimo dzielących ich różnic czują się solidarni pochodzeniem, ludzie stanowiący wspólnotę oraz żyjący według określonych zasad etycznych.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Jolanta Sławek https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28995 Język polski w statucie synodu łęczyckiego z 1285 roku – tłumaczenie kanonów 2021-07-29T12:47:58+00:00 Wojciech Stelmach hcamletshceicjow@gmail.com <p>Przedmiotem badań w artykule jest stosunek polskiego episkopatu do języka polskiego w XIII wieku. Problem został przedstawiony w oparciu o statut synodu łęczyckiego z 1285 roku. Treść większości kanonów została przedstawiona w skrócie – tym samym przybliżono tematy, jakimi zajął się episkopat podczas synodu. Natomiast istotne dla historii języka polskiego kanony 3, 4 i 6 zostały poddane głębszej analizie. Podjęto próbę odtworzenia prawdopodobnej sytuacji panującej w Kościele na ziemiach polskich w XIII wieku oraz przedstawienia stosunku episkopatu do języka polskiego i jego wykorzystania w nauczaniu i liturgii. Ponadto na podstawie wydań źródłowych dokumentów kościelnych dokonano przekładu filologicznego wskazanych kanonów na język polski.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Wojciech Stelmach https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28996 Vanitas vanitatum et omnia vanitas. Językowy obraz marności w tekstach slamerów (na materiale antologii tekstów poznańskiej sceny slamerskiej w 2016 roku) 2021-07-29T12:47:56+00:00 Dagmara Świerkowska d.swierkowska@gmail.com <p>Niniejszy artykuł prezentuje pojęcie marności w językowym obrazie świata slamerów skupionych wokół poznańskiej sceny slamerskiej. Bazę materiałową stanowią 34 teksty, wydane w antologii slamerskiej pt. Poetycki freestyle. Poznańska scena slamerska w 2016 roku. Przeanalizowane teksty zostały uszeregowane w kilka pól tematycznych związanych z obrazem relacji międzyludzkich, religii, miasta i codzienności w tekstach slamerów. We wnioskach klarują się elementy językowego obrazu marności w twórczości slam poetry. Ponadto artykuł podejmuje kwestie związane z określeniem miejsca slamu wśród innych dziedzin sztuki oraz sytuuje go wobec zwrotu performatywnego w kulturze.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Dagmara Świerkowska https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28998 Pojęcie radości w opisie doświadczenia mistycznego 2021-07-29T12:47:53+00:00 Urszula Wieczorek wieczorekula@poczta.onet.pl <p>Artykuł ma na celu semantyczną analizę mistycznych opisów pojęcia radość. Przede wszystkim definiowane jest pojęcie doświadczenia mistycznego i przedstawiono jego główne cechy. Pierwszy punkt dotyczy sposobu, w jaki pojęcie to jest używane w mistycznym dyskursie. Warto zauważyć, że potencjał oceny radości jest zarówno pozytywny, jak i negatywny. „Doczesne” emocje są postrzegane jako przeszkody w kontakcie danej osoby z Bogiem i są traktowane z podejrzliwością, ale przekształcone przez proces uświęcenia są częścią mistycznych błogosławieństw. Artykuł koncentruje się na pozytywnych odczuciach doświadczającego, które pojawiają się w jego ciele, gdy „dotyka” Absolutu i wewnętrznej percepcji mistrza własnych emocji i ich konceptualizacji w języku. Zewnętrzny obserwator oczywiście nie może dostrzec boskiej rzeczywistości w sposób, w jaki widzi ją mistyk, ale obserwując zachowanie osoby, można zobaczyć cielesne przejawy radości, która jest nieodłączną częścią mistycznego doświadczenia wyrażanego przez zmysłowy język. Dane językowe dostarczają dowodów na twierdzenie, że nie mamy innego języka, którym można by dzielić się doświadczeniem religijnym, jak tylko taki, który traktuje ciało jako medium komunikacyjne. Należy również podkreślić fakt, że radość mistyka jest dynamiczna i nie wyklucza negatywnych uczuć, takich jak ból i cierpienie. Podstawowym założeniem jest, że radość jest zjawiskiem powszechnym i że większość językowych sposobów wyrażania jej w cywilizacji judeochrześcijańskiej używa tych samych mechanizmów i pojęć.</p> 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Urszula Wieczorek https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/28999 Otwórzmy świat… O komunikacji, kontakcie ze światem i zaburzeniach u osób ze spektrum autyzmu, red. A. Kominek, Kielce 2018, ss. 214 2021-07-29T12:47:51+00:00 Marta Wrześniewska-Pietrzak martaw-p@amu.edu.pl 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Marta Wrześniewska-Pietrzak https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/29000 Joanna Smól, Poradnictwo w prasie kobiecej drugiej połowy XX wieku. Studium genologiczne, Poznań 2018 2021-07-29T12:47:48+00:00 Katarzyna Zagórska katarzyna.zagorska@amu.edu.pl 2018-12-15T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2018 Katarzyna Zagórska