Poznańskie Spotkania Językoznawcze https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br /> „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” to półrocznik, który jest ‒ zgodnie z tradycją zapoczątkowaną przez prof. Zdzisławę Krążyńską i prof. Zygmunta Zagórskiego, redaktorów pierwszego tomu (wówczas serii wydawniczej) z 1996 roku ‒ płaszczyzną wymiany polskiej i europejskiej myśli naukowej w zakresie najważniejszych aspektów lingwistyki diachronicznej i synchronicznej. W każdym numerze staramy się harmonijnie łączyć różne punkty widzenia, odmienne metodologie i nowoczesne perspektywy badawcze. Publikujemy zarówno teksty zawierające poglądy tradycyjne, jak też autorów formułujących ryzykowne hipotezy. Komponując poszczególne numery, respektujemy zasadę dynamicznej równowagi między rozważaniami teoretycznymi i konstruowaniem odkrywczych generalizacji z jednej strony a wartościami dokumentacyjno-materiałowymi i pragmatycznymi z drugiej. Dzięki takim założeniom czasopismo pozytywnie waloryzuje dokonania językoznawstwa jako dziedziny zdolnej do analizy, interpretacji i oceny skomplikowanych problemów współczesności.</p><ul class="oczasopismie"><li><a href="/index.php/psj/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li><li><a href="/index.php/psj/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li><li><a href="/index.php/psj/issue/archive">ARCHIWUM</a></li></ul><div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong><p>INDEX COPERNICUS INTERNATIONAL - IC JOURNALS MASTER LIST; CEJSH; PKP Index; Google Scholar; WorldCat<strong><br /></strong></p></div><div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong><p><img src="/public/piotr/ikonki/mnisw_7.png" alt="" /><br /><br /> <img src="/public/piotr/ikonki/ic_56_68.png" alt="" /></p></div><div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong>10.14746/psj</div><div class="oczasopismie"><strong>ISSN (Print): </strong>2082-9825; <strong>ISSN</strong> <strong>(Online):</strong> 2450-0259<!-- <strong>e-ISSN: </strong>2084-4158--></div><div class="oczasopismie"><strong>PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE OD 2015 R. DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:</strong><br /><a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/"><img src="/public/piotr/cc/cc_4_by_nd.png" alt="CC_by-nd/4.0" border="0" /></a></div> pl-PL <p><strong>Autorzy</strong></p><p>Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie <em>Poznańskie Spotkania Językoznawcze</em> są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na <a href="/index.php/psj/about/contact" target="_self">adres redakcji</a> umowy <a href="/ojs_3/pliki/psj/umowa_autorska.doc" target="_self">o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC</a>.</p><p>Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie <em>Poznańskie Spotkania Językoznawcze</em> udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons <a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/" target="_self">Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).</a></p><p>Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.</p><p><strong>Użytkownicy </strong></p><p>Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2015 r. w <em>Poznańskich Spotkaniach Językoznawczych</em> pod następującymi warunkami:</p><ul><li>uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;</li><li>bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.</li></ul><p>Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.</p><p><strong>Inne</strong></p><p>Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp<em>.</em>)<em>.</em></p> grybka@amu.edu.pl (Małgorzata Rybka) pressto@amu.edu.pl (Pressto) czw, 29 lis 2018 11:50:16 +0000 OJS 3.1.2.4 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Językowe drogi chrystianizacji Polski https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16598 W artykule zostały przedstawione fazy procesu chrystianizacji oraz jej przebieg w Europie i na Słowiańszczyźnie, a następnie omówione wybrane polskie terminy religijne oraz inne językowych świadectw chrystianizacji. W procesie chrystianizacji wszystkich prawie krajów Europy można wyróżnić pięć faz: (1) misje ewangelizacyjne, (2) martyrologia, (3) konwersja (chrzest władcy i dworu), (4) apostazja (bunty pogańskie, herezje), (5) rekatolicyzacja, nowa ewangelizacja. Leszek Bednarczuk Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16598 czw, 29 lis 2018 11:50:10 +0000 O niektórych schematach w internetowej autoprezentacji żeńskich zgromadzeń zakonnych https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16612 <p>Celem artykułu jest odszukanie powtarzalnych elementów treściowych i formalnych, widocznych na stronach internetowych żeńskich zgromadzeń zakonnych w Polsce. Strony te są formą medialnej autoprezentacji wspólnot zakonnych, służą informacji, a pośrednio – kreacji wizerunku zgromadzeń. Badaniami objęto 93 strony internetowe zgromadzeń, uczestniczących w Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych. Autorka wyodrębnia 4 aspekty przekazu, składające się na schematy autoprezentacji: 1. podstawy identyfikacji wspólnoty, 2. obszary autocharakterystyki, 3. zaproszenie do kontaktu, 4. multimedialność. Jako prawdopodobną przyczynę przewidywalnej struktury analizowanych stron głównych wskazuje się relację między zakładanym zbiorowym nadawcą a niedookreślonym odbiorcą komunikatu internetowego.</p> Katarzyna Czarnecka Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16612 czw, 29 lis 2018 11:50:11 +0000 Gest liturgiczny w perspektywie lingwistycznej i antropologicznej. Zarys problematyki https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16654 <p>Prezentowany artykuł jest próbą pokazania, że gesty i postawy liturgiczne, funkcjonujące w obrębie liturgii Kościoła katolickiego, stanowią interesujący przedmiot badawczy nie tylko dla teologów, ale także dla językoznawców. Autorka koncentruje się przede wszystkim na wskazaniu możliwości, jakie badaniom gestów liturgicznych stwarza przyjęcie metodologii językoznawstwa kognitywnego, zwłaszcza koncepcji schematów wyobrażeniowych. Pokazuje także, w jaki sposób poszukiwaniu tkwiących za gestami liturgicznymi schematów wyobrażeniowych przysłużyć może się antropologiczno-kulturowa perspektywa spojrzenia na gesty funkcjonujące w komunikacji międzyludzkiej.</p> Beata Drabik Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16654 czw, 29 lis 2018 11:50:12 +0000 Zabiorę się czy wstanę? Od przekładu przypowieści o synu marnotrawnym (Łk 15, 11–32) do teologii miłosierdzia https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16655 <p>Każdy tłumacz stoi przed wieloma dylematami, które musi pokonać, poszukując złotego środka pomiędzy tłumaczeniem wiernym oryginałowi a komunikatywnym wobec odbiorcy. Mimo tego każde tłumaczenie będzie już interpretacją. W przypadku tłumaczenia Biblii, konkretny wybór poszczególnych ekwiwalentów przez tłumacza może prowadzić do wykształcenia się zupełnie odmiennych teologii. Celem artykułu jest wskazanie na pewne konsekwencje teologiczno-pastoralne wyboru określonego ekwiwalentu na przykładzie przypowieści o synu marnotrawnym z Ewangelii wg św. Łukasza (Łk 15, 11–32). Określony wybór może skutkować odmienną wizją grzechu, natury relacji do Boga, sposobu powrotu do Niego (pokuta czy nawrócenie). Zadaniem kaznodziei pozostaje wykroczenie poza tekst tłumaczenia, nawet jeśli ma ono status tłumaczenie liturgicznego, często bowiem tłumaczenie pozostaje wierne słowom, a nie myśli. Zadaniem kaznodziei jest wydobyć myśl z tłumaczenia, aby świadomość wiernych nie zatrzymała się jedynie na słowach. Tym bowiem, co przede wszystkim kształtuje teologię i pobożność ludzi jest tekst Biblii w formie usłyszanej podczas liturgii.</p> Andrzej Draguła Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16655 czw, 29 lis 2018 11:50:12 +0000 Leksyka związana z rodziną w poezji religijnej polskiego oświecenia https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16656 <p>Artykuł dotyczy słownictwa wskazującego na rodzinę w polskim oświeceniu. Analiza opiera się na poezji religijnej K. Benisławskiej, F. Karpińskiego, F.D. Kniaźnina, J.P. Woronicza i J.A. Załuskiego. Uwzględniony został w niej aspekt życia ziemskiego i relacja między Bogiem a człowiekiem oraz wynikające z nich skomplikowane zależności: dzięcięctwo wszystkich ludzi, macierzyństwo Maryi i braterstwo między ludźmi a Jezusem-Bogiem. W sumie analizie poddano 76 jednostek, bogatą grupę stanowią np. określenia dziecka: potomek, niemowlę, niemówlę, niemówlątko, dziecko, ziecina, dziecię, dziatki, dziateczki, dziatwa, syn, córka, córa. Poeci, przedstawiając członków rodziny, wskazują na ich powinności względem Boga i najbliższych. W poezji Benisławskiej wyraźnie dowartościowana jest kobieta, która jako matka i mężatka uczestniczy w życiu na chwałę Boga.</p> Joanna Gorzelana Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16656 czw, 29 lis 2018 11:50:13 +0000 Wielka wiara, wielka miłość… Sacrum w kinie na przykładzie Matki Joanny od Aniołów Jerzego Kawalerowicza (1960) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16696 <p>Tematem artykułu jest film Matka Joanna od Aniołów w reżyserii Jerzego Kawalerowicza z 1960 roku, zrealizowany na podstawie opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza (wyd. 1943). Nazwisko tego reżysera jest przywoływane przy okazji mówienia o nurcie psychologiczno-egzystencjalnym „polskiej szkoły filmowej”. Historycy filmu umieszczają je w jednym szeregu z działalnością artystyczną: Wojciecha Jerzego Hasa i Tadeusza Konwickiego. Celem tekstu jest zastanowienie się nad sposobem „opisywania” / przedstawiania przez Jerzego Kawalerowicza sacrum we wskazanym powyżej filmie.</p> Iwona Grodź Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16696 czw, 29 lis 2018 11:50:13 +0000 Leksyka religijna we współczesnych słownikach języka polskiego (nazwy zakonnic i zakonników) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16661 <p>Celem niniejszego tekstu, będącego kontynuacją naszych rozważań dotyczących unkcjonowania słownictwa religijnego na płaszczyźnie leksykograficznej, jest analiza jednowyrazowych chrześcijańskich nazw zakonnic i zakonników. Materiał badawczy został wyekscerpowany z trzech współczesnych słowników języka polskiego (Słownika języka polskiego pod redakcją Mieczysława Szymczaka, Słownika współczesnego języka polskiego pod redakcją Bogusława Dunaja oraz Uniwersalnego słownika języka polskiego pod redakcją Stanisława Dubisza). Na uzyskany z nich zbiór jednostek złożyło się 50 określeń wynotowanych ze słownika pod red. Szymczaka, 32 z dzieła pod red. Dunaja i 52 z ostatniego z wymienionych tytułów (dla porównania – w stanowiącym inspirację do podjęcia przez nas tego zagadnienia Słowniku tematycznym języka polskiego. Człowiek w krainie słów autorstwa Małgorzaty Kity i Edwarda Polańskiego nazw zakonnic i zakonników odnotowano 120). W tekście przeprowadziłyśmy wnikliwą analizę chronologiczną materiału, do czego posłużyły nam liczne opracowania leksykograficzne – od Słownika staropolskiego, Słownika polszczyzny XVI wieku, przez Słownik Lindego, wileński, warszawski, po Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny pod redakcją Haliny Zgółkowej. Wykazałyśmy również, że w siatce haseł poszczególnych słowników pojawiają się w większości te same jednostki językowe, a także w podobny sposób są one definiowane. Natomiast różnice między słownikami zaznaczają się wyraźniej na płaszczyźnie opisu leksykograficznego, a zwłaszcza dotyczą kwestii kwalifikacji haseł.</p> Jolanta Migdał, Agnieszka Piotrowska-Wojaczyk Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16661 czw, 29 lis 2018 11:50:13 +0000 Językiem filmu o antropologii żałoby. Przypadek 33 scen z życia Małgorzaty Szumowskiej https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16662 <p>33 sceny z życia to film autobiograficzny Małgorzaty Szumowskiej (2008), inspirowany prawdziwymi wydarzeniami z jej życia – niemal jednoczesną śmiercią matki (pisarki Doroty Terakowskiej) i ojca (dokumentalisty Macieja Szumowskiego). Poprzedził go film dokumentalny A czego tu się bać? (2006), który ukazał stosunek społeczności wiejskiej do problemu śmierci i zmarłych. W filmie 33 sceny z życia przedstawiono inny rodzaj doświadczania śmierci i żałoby. Była to wersja miejska i ateistyczna, kpina z rytuałów związanych ze śmiercią (namaszczenia chorych i pogrzebu). Ich rozbieżność określa nie tylko ateistyczny charakter religijnych rytuałów, ale także, co najważniejsze, język. W 33 scenach posługiwano się idiolektami przedstawicieli krakowskiej inteligencji, z licznymi wulgaryzmami, podczas gdy w filmie dokumentalnym A czego tu się bać? – dialektem wiejskim z odniesieniami do języka religijnego. Celem prezentowanego artykułu jest analiza języka filmu i języka w filmie.</p> Małgorzata Okupnik Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16662 czw, 29 lis 2018 11:50:14 +0000 Części zmienne Mszy św. w przekładzie: wybrane kolekty w dwóch angielskich wersjach Novus Ordo Missae https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16665 Artykuł dotyczy przekładu tekstów liturgii rzymskokatolickiej. Przedstawia tło historyczne posoborowej reformy liturgicznej, której istotnym elementem była zmiana języka celebracji z łaciny na języki narodowe. Omawia również dokumenty Kościoła, które stanowiły podstawę dla dokonywanych przekładów mszału Pawła VI. Główną część artykułu stanowi porównanie dwóch różnych wersji mszału rzymskiego w przekładzie na język angielski, tj. wersji z 1973 roku oraz 2010 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wybranych kolekt. Opracowanie wskazuje, że o ile wcześniejsze tłumaczenie angielskie odchodzi od hieratycznej natury języka liturgii, nowszy przekład stanowi próbę powrotu do stylu sakralnego. Wnioski zawierają też krótką refleksję na temat realizacji postanowień Soboru Watykańskiego II w odniesieniu do liturgii w kontekście omówionych w artykule angielskich wersji tekstów mszalnych. Wiktor Pskit Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16665 czw, 29 lis 2018 11:50:14 +0000 Eksklamacje (wykrzyknienia) o funkcji emotywnej w dawnych i współczesnych tekstach nabożeństwa drogi krzyżowej https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16668 <p>Artykuł przedstawia porównanie dawnych i współczesnych tekstów pod względem funkcji i częstości występowania eksklamacji. Analiza opiera się 100 tekstach nabożeństwa drogi krzyżowej wydanych przed soborem watykańskim II i 100 współczesnych tekstach. Okazuje się, że liczba wykrzyknień znacząco spada w ciągu ostatniego stulecia. W dawnym nabożeństwie eksklamacje są liczne i urozmaicone pod względem struktury. Obecnie pojawiają się pojedynczo i w specjalnych kontekstach, zwłaszcza w stylizacji i w użyciach ironicznych. Widoczny jest wpływ innych dyskursów i gatunków oraz sytuacji komunikacyjnej. Artykuł porusza także problem wyznaczników eksklamacji w tekstach pisanych i mówionych.</p><p> </p> Agnieszka Sieradzka-Mruk Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16668 czw, 29 lis 2018 11:50:15 +0000 Językowy obraz śmierci w opowiadaniach pt. Niebo dla akrobaty Jana Grzegorczyka https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16673 Artykuł przedstawia obraz śmierci odczytany z języka opowiadań Jana Grzegorczyka zawartych w zbiorze Niebo dla akrobaty. Autor, podejmując problematykę odchodzenia, wpisuje się w ciąg literackich sposobów mówienia o śmierci. Zawarta w opowiadaniach wizja śmierci zgodna jest z jej postrzeganiem w perspektywie porządku chrześcijańskiego. Jest bowiem drogą, przejściem do życia po życiu ziemskim, stanowi nieodłączny element ludzkiego życia, uniwersalny i niezmienny. Jej obraz Grzegorczyk przedstawia za pomocą różnorodnych środków językowych, wśród których najczęstsze są metafory i metonimie, służące również swoistej eufemizacji i tabuizacji śmierci. Przedstawiając perspektywę chrześcijańską, autor nie stroni od aksjologizacji śmierci, pokazując, iż jej wartościowanie wiąże się z waloryzacją dokonywaną przez postrzegający lub doświadczający podmiot. Znak wartości śmierci z perspektywy transcendentnej jest bowiem zawsze dodatni. Ukazując wielorakie oblicze śmierci, Jan Grzegorczyk pokazuje, iż jej pełen obraz wykracza poza współczesne postrzeganie śmierci – nie jest ona bowiem tylko cielesnym doświadczeniem, umieraniem, rozpadem, lecz również duchowym i transcendentnym, stawiającym człowieka wobec sacrum. Marta Wrześniewska-Pietrzak Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16673 czw, 29 lis 2018 11:50:15 +0000 Sprawozdanie z VIII Ogólnopolskiej Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej Język religijny dawniej i dziś (w kontekście teologicznym i kulturowym) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16674 . Marta Wrześniewska-Pietrzak Copyright (c) 2018 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/psj/article/view/16674 czw, 29 lis 2018 11:50:16 +0000