Młodzież – tożsamość – środowisko – casus Śląska Cieszyńskiego - Szczurek-Boruta, Alicja (Pedagogika Społeczna Nova, 2023)
Podjęta w artykule narracja sytuuje się w pedagogice młodzieży, w nurcie rozważań nad młodzieżą jako podmiotem prospektywnych zmian, w pedagogice społecznej i pedagogice międzykulturowej. Ramę teoretyczną prowadzonych rozważań stanowi konstruktywizm – i jego podstawowa teza, że tożsamość jest konstruowana w procesie socjalizacji pierwotnej i wtórnej. Autor odwołuje się do gromadzonego przez ponad trzydzieści lat materiału badawczego dotyczącego formowania się tożsamości młodzieży żyjącej na Śląsku Cieszyńskim i uwarunkowań tego procesu. Zastosowano schemat badań porównawczych podłużnych, strategię badań sekwencyjnych, badania ukośne, ilościowe. Rezultaty przywoływanych badań młodzieży przeprowadzonych w latach 1990-2022 to zapis przemian społeczno-cywilizacyjnych, które swym oddziaływaniem objęły społeczność Śląska Cieszyńskiego, to też zapis stanu współczesnego. Wyniki przedstawionych badań wskazują na falowanie poglądów i deklaracji młodzieży zakresie identyfikacji, dają podstawę do przypuszczeń, że dzisiejsza młodzież ze Śląska Cieszyńskiego deklaruje i odczuwa tożsamość wielowymiarową (harmonijnie łączącą wymiar lokalny, narodowy, europejski, globalny) znacznie wyraźniej aniżeli jej starsi rówieśnicy. Oczywiście powyższą, w zasadzie propozycję twierdzenia empirycznego, należy potraktować w kategoriach (bardzo wstępnie) zweryfikowanej hipotezy, wymagającej rzetelnych reprezentatywnych badań porównawczych, podłużnych na różnych pograniczach (dla ustalenia, czy stwierdzone prawidłowości mają walor ogólny), także badań o zasięgu ogólnopolskim. Uzyskany wynik pozwala przypuszczać, że badani młodzi ludzie mogą lepiej radzić sobie w przyszłości (np. na rynku pracy), z większą wrażliwością wchodzić w relacje międzyludzkie, świadomie (re)konstruować środowisko lokalne, kraj i świat, odpowiedzialnie podchodzić do swoich działań i ich konsekwencji.