Rozszerzanie demokracji deliberatywnej na wszystkich szczeblach zarządzania: przykład ponadlokalny z Polski - Pospieszna, Paulina; Podgórska-Rykała, Joanna; Hoffmann, Marta; Zielińska, Ewa (Rocznik Integracji Europejskiej, 2025)
Niniejszy artykuł podejmuje próbę wypełnienia luki badawczej, analizując pierwszy ponadlokalny panel obywatelski w Polsce, zorganizowany przez Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię (GZM). Opierając się na teorii demokracji deliberatywnej, dokumentach programowych i materiałach empirycznych, w tym danych z warsztatów World Café z udziałem praktyków i naukowców, badanie analizuje strukturę instytucjonalną, dynamikę wdrażania i znaczenie polityczne tej pionierskiej inicjatywy. Autorzy twierdzą, że Panel Obywatelski GZM stanowi koncepcyjną i instytucjonalną zmianę z lokalnego na ponadlokalny model zarządzania deliberatywnego, wiążącą się ze specyficznymi wyzwaniami administracyjnymi, politycznymi i terytorialnymi. Wyzwania te obejmują zapewnienie inkluzywnej reprezentacji we wszystkich gminach, osadzenie procesu w strategicznych strukturach decyzyjnych oraz wspieranie współpracy międzygminnej. Przypadek ten ilustruje zarówno potencjał, jak i złożoność skalowania praktyk deliberatywnych. Podsumowując, badanie wnosi wkład w debatę na temat innowacji demokratycznych i odporności, pokazując, jak ponadlokalne zgromadzenia obywatelskie mogą służyć jako laboratoria dla partycypacyjnego zarządzania w państwach unitarnych, takich jak Polska.