Relacje sąsiedzkie z perspektywy reprezentantów mniejszości polskiej na Zaolziu. Ujęcie socjologiczno-antropologiczne - Orzechowski, Paweł (Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2025)
Przesłanką podjęcia badań socjologiczno-antropologicznych była chęć poznania opinii przedstawicieli mniejszości polskiej na Zaolziu na temat życia codziennego i koegzystencji dwóch zróżnicowanych narodowo kultur. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie kilku istotnych aspektów relacji polsko-czeskich, występujących głównie na poziomie lokalnym w wybranych społecznościach: Czeskiego Cieszyna i Jabłonkowa. Zaprezentowane zostaną w nim narracje dotyczące m.in. antagonizmów i pojednania na Zaolziu, których autorami są przedstawiciele mniejszości polskiej zamieszkującej ten teren. Analizą zostały objęte wypowiedzi respondentów zrzeszonych w ramach najprężniej działającej organizacji po stronie czeskiej Śląska Cieszyńskiego. Materiał badawczy zgromadzono w wyniku przeprowadzonych indywidualnych wywiadów pogłębionych i zogniskowanego wywiadu grupowego. W rozmowach poruszono wątki, takie jak: słabe i mocne strony codziennego życia w społecznościach lokalnych, współpraca sąsiedzka w wybranych obszarach społecznych, problemy wynikające z przenikania kultur, a także przeszkody uniemożliwiające zachowanie tożsamości etnicznej i narodowej oraz strategie przezwyciężania procesów asymilacyjnych. Najważniejsze wnioski odnoszą się do ogólnie pozytywnej oceny relacji polsko-czeskich przez reprezentantów mniejszości na Zaolziu oraz przewagi wzajemnej współpracy nad animozjami. Udzielono również odpowiedzi na pytanie o procesy i zjawiska, które doprowadziły do zatarcia różnic i zdystansowania, odgrywających w znaczeniu historycznym ważną rolę.