Odpowiedzialność za szkody wynikające z działania systemów sztucznej inteligencji - Kubera, Paulina (Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2026)
Sztuczna inteligencja (AI) coraz częściej towarzyszy nam w życiu zawodowym i prywatnym. Oprócz niewątpliwych dobrodziejstw, które oferuje, może być także źródłem szkód. Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie kwestii odpowiedzialności prawnej za szkody wynikające z działania systemów sztucznej inteligencji. Problem jest doniosły, gdyż jak pokazują badania, kwestie odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez AI stanowią jedną z kluczowych przeszkód zewnętrznych we wdrażaniu systemów sztucznej inteligencji. W artykule wskazano najważniejsze wyzwania w zakresie ustalania odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez AI, takie jak: autonomiczność, ciągła adaptacja, ograniczona przewidywalność i brak przejrzystości. Wykorzystując głównie metodę dogmatycznoprawną, zarysowano podejście UE do regulacji systemów sztucznej inteligencji, które oparte jest na analizie ryzyka oraz zarządzaniu całym cyklem życia produktu, oraz dokonano przeglądu unijnych ram prawnych odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez AI. Ustanawiają one dwutorowy tryb dochodzenia roszczeń za szkody, które wynikły z działania systemów sztucznej inteligencji w ramach (1) odpowiedzialności podmiotów gospodarczych za produkty wadliwe oraz (2) krajowych systemów odpowiedzialności deliktowej opartej na zasadzie winy. Artykuł wnosi wkład w dyskusję nad optymalnym reżimem odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez systemy sztucznej inteligencji, oceniając skutki regulacji z perspektywy innowacyjnych przedsiębiorstw i użytkowników. W opracowaniu zidentyfikowano w szczególności następujące obszary problemowe: częściową uznaniowość w klasyfikowaniu systemów AI jako wysokiego ryzyka, koncentrację regulacji na zagrożeniach związanych z bezpieczeństwem produktów przy jednoczesnym niedostatecznym uwzględnieniu ryzyk dla innych praw podmiotowych, a także brak harmonizacji krajowych reżimów odpowiedzialności deliktowej skutkujący odmiennymi standardami dowodowymi przyjmowanymi przez sądy krajowe.