Od prawa do informacji do zrównoważonej konsumpcji: oznaczenie daty jako narzędzie komunikacji związanej z żywnością - Samotyja, Urszula (Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2026)
W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie konsumentów kwestiami zdrowia, dobrego samopoczucia, zrównoważonego rozwoju oraz transparentności, i z tego względu na znaczeniu zyskuje prawo konsumentów do informacji. Informacje na temat żywności mogą istotnie wpływać na decyzje podejmowane przez konsumentów. Celem artykułu jest określenie funkcji oznaczenia daty (daty minimalnej trwałości oraz terminu przydatności do spożycia) jako narzędzia komunikacji związanej z żywnością z wykorzystaniem analizy literatury oraz uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania badawcze: (1) jaką rolę pełnią oznaczenia daty w komunikacji związanej z żywnością? (2) jakie bariery ograniczają efektywność oznaczenia daty jako narzędzia wspierającego zrównoważoną konsumpcję? Artykuł ma charakter problemowy, w którym analiza koncentruje się na interpretacji kluczowych pojęć i zjawisk, identyfikacji głównych kierunków rozwoju regulacji związanych z oznaczeniem daty oraz przedstawieniu ich znaczenia dla konsumenta. Przegląd literatury został opracowany w formie przeglądu narracyjnego, obejmującego akty prawne Unii Europejskiej, opinie naukowe, kluczowe raporty instytucjonalne dotyczące marnotrawstwa żywności, publikacje naukowe poświęcone komunikacji związanej z żywnością, zachowaniom konsumenckim oraz systemowi znakowania żywności, a także wybrane opracowania branżowe. W pracy zastosowano metody syntezy, interpretacji treści oraz wnioskowania logicznego. Oznaczenie daty wspiera konsumentów w dbaniu o zdrowie, bezpieczeństwo i interesy nabywców, a także w efektywnym zarządzaniu zapasami w gospodarstwach domowych. Mimo że oznaczenie daty pełni funkcję behawioralną, ponieważ może korzystnie wpływać na praktyki niemarnowania żywności, nie jest ono samodzielnie wystarczającym narzędziem do promowania zrównoważonej konsumpcji żywności. Dla zapewnienia efektywności mechanizmu jego działania wymagane jest wsparcie ze strony skutecznej komunikacji. Wnioski wskazują na potrzebę dalszych badań nad udoskonaleniem systemu znakowania żywności w obszarze oznaczenia daty.