Procesy koncentracji ziemi w Polsce w świetle paradygmatu rozwoju D.C. Northa - Struś, Mirosław; Raftowicz, Magdalena (Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 2025)
Przedmiotem rozważań w niniejszej pracy są problemy związane z procesem koncentracji własności ziemi. Głównym celem badań jest odpowiedź na pytanie, czy istnieje związek pomiędzy uwarunkowaniami instytucjonalnymi, wynikającymi z różnych doświadczeń historycznych polskich regionów, a dynamiką procesów koncentracji własności ziemi w Polsce i czy może to doprowadzić do zdywersyfikowanego przestrzennie modelu rozwoju polskiego rolnictwa. Badania zostały przeprowadzone w oparciu o krytyczną analizę literatury przedmiotu dotyczącej aspektów instytucjonalnych obszarów wiejskich oraz dane z Powszechnych Spisów Rolnych z 2010 i 2020 r. Wyniki przedstawiono w formie mapowania procesów. Na podstawie badań można stwierdzić, że w polskim rolnictwie postępują procesy koncentracji własności ziemi, prowadzące do powstawania rolnictwa industrialnego, co może stać w sprzeczności z paradygmatem zrównoważonego rozwoju. W wymiarze przestrzennym procesy te zachodzą jednak nierównomiernie, a ich skala i dynamika zależą od odmiennych doświadczeń historycznych. Przede wszystkim procesy koncentracji widoczne są w zachodniej i północnej Polsce, czyli w regionach, w których w rezultacie II wojny światowej nastąpiła niemalże całkowita wymiana ludności, co doprowadziło do zerwania ciągłości instytucjonalnej. W Polsce południowo-wschodniej i centralnej procesy te zachodzą wolniej. Może to przyczynić się do ukształtowania dualnego modelu rozwoju rolnictwa w Polsce, w którym to z jednej strony funkcjonować będzie rolnictwo industrialne dążące do wzrostu konkurencyjności poprzez wzrost produktywności, a z drugiej strony rozwijać się będzie rolnictwo zrównoważone (w południowo-wschodniej i centralnej Polsce).