Jak przełamać efekt uwięzienia (lock-in)? Narodziny, rozwój i upadek przedsiębiorczości regionalnej w społeczeństwach transformacyjnych – przykłady ze współczesnej Polski - Simborowski, Grzegorz; Kłobukowski, Paweł (Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 2025)
W artykule podjęto analizę, jak zjawisko efektu uwięzienia (lock-in) może początkowo sprzyjać rozwojowi przedsiębiorczości i tworzeniu nowych ścieżek rozwoju w społeczeństwach przechodzących transformację, ale z czasem może hamować rozwój gmin. W tym celu przebadano trzy polskie gminy – Łebę, Łęknicę i Tarnowo Podgórne – aby zidentyfikować czynniki, które przyczyniają się do utrzymywania stanu lock-in, oraz strategie jego przezwyciężania. Wykorzystano analizę jakościową opartą na wywiadach z przedsiębiorcami, władzami gminnymi i mieszkańcami, a także odwołano się do ewolucyjnej geografii ekonomicznej, teorii neoinstytucjonalnej oraz podejścia „strategii jako praktyki”. Przebadano wzajemne relacje między czynnikami geohistorycznymi, przedsiębiorczą praktyką a potrzebą legitymizacji władz lokalnych. Wyniki wskazują, że proaktywni przedsiębiorcy, wspierani przez otwarte na współpracę władze lokalne, mogą redefiniować strategię rozwoju, sprzyjać dywersyfikacji i skutecznie przełamywać stan lock-in. Podkreślono kluczową rolę współpracy między przedsiębiorcami a władzami gmin w transformacji regionalnych ścieżek rozwoju, oferując cenne wskazówki dla decydentów w gospodarkach przechodzących transformację.