Theodor Herzl: od Ahasverusa do Baal Teszuwy - Kamczycki, Artur (Studia Europaea Gnesnensia, 2012)
Theodor Zeev Benjamin Herzl (1860–1904) był twórcą ideologii syjonistycznej, która w celu przygotowania narodu żydowskiego do masowej migracji do Ziemi Obiecanej i stworzenia tam państwa w pełni wykorzystywała dostępne środki obrazowe i kulturę wizualną. Stworzono zatem nową ikonosferę syjonistyczną, w której istotne miejsce zajmuje ikonografia Herzla. Postać ta stała się najważniejszą ikoną syjonistyczną, a jejstypizowany wizerunek miał być ucieleśnieniem syjonizmu i wyrażać jego idee. Jednym z takich „ucieleśnień” jest portret Herzla autorstwa Leopolda Pilichowskiego, wykonany w 1908 roku na zlecenie delegatów VII Kongresu Syjonistycznego. Kompozycja ewokuje szereg wytycznych obrazowych, a zestawienie tego portretu z innymi dziełami (A. Nossiga, S. Hirszenberga, G. Dore’a i B. Schatza) pozwala wyłowić ciąg ikonograficzny, odnoszący się do idei Ahaswerusa (Żyda Wiecznego Tułacza). Ahaswerus to dla syjonizmu archetyp tzw. negatywnego wizerunku Żydów getta (typów getta), stanowiących przeszkodę na drodze narodowej mobilizacji i tym samym przedmiot krytyki syjonistycznej. Był elementem ucieleśniającym wygnanie, tułaczkę, dyskryminację, prześladowania, wewnętrzną degenerację, społeczną patologię i dewiację psychiczną, marazm egzystencjalny i karykaturalność fizjonomiczną. Portret Herzla natomiast miał być programowym zaprzeczeniem tych negatywnych przyległości (także wizualnych) i wytyczną dla nowych ideałów syjonistycznych, których odpowiedzią jest Baal Teszuwa — czyli Żyd powracający do Ziemi Obiecanej.