Grand Tour ostatniego elekta Rzeczypospolitej. W salonie Madame Geoffrin (1753–1754) - Bajer, Jakub (Studia Europaea Gnesnensia, 2012)
Grand Tour Stanisława antoniego Poniatowskiego stanowił do tej pory integralną część wszystkich biografii poświęconych ostatniemu królowi rzeczypospolitej, jednak bez zwrócenia szczególnej uwagi na wizytę młodego polskiego szlachcica w salonie słynnej Madame Geoffrin, najbardziej znanej francuskiej przyjaciółki i powierniczki króla. dzięki dobrze znanym już pamiętnikom monarchy oraz szerzej nieznanej korespondencji młodego Poniatowskiego z przyjacielem augustem Sułkowskim, zachowanej do dziś w zbiorach biblioteki książąt czartoryskich w krakowie, jesteśmy w stanie prześledzić wrażenia i przemyślenia przyszłego króla z paryskiego okresu jego młodości. Podróż po krajach europy zachodniej, jaką mieli w zwyczaju odbywać młodzi szlachcice, nie ominęła również Stanisława Antoniego Poniatowskiego, który został wysłany przez rodziców do odbycia swojej kawalerskiej tury drogą przez sąsiadujące z Polską kraje niemieckie, a następnie niderlandy, Francję, aż po anglię. obserwacje poczynione przez młodego Poniatowskiego podczas tej podróży wywarły duży wpływ na wizję świata przyszłego króla. Szczególnie porównanie bogatych i dobrze prosperujących krajów zachodu z zaniedbaną i zacofaną rzeczpospolitą pozostawiły trwałe ślady widoczne do dziś w jego pamiętnikach. bogaty i dobrze rozwinięty handel w amsterdamie czy imponująca kultura polityczna anglików zrobiły duże wrażenie na młodym podróżniku. Jednak to pobyt we Francji, pod dachem dawnej przyjaciółki kasztelana Poniatowskiego, okazał się najważniejszy dla uformowania gustów i zainteresowań przyszłego monarchy. znajomość ze słynną Madame Geoffrin, prowadzącą z dużym powodzeniem salon literacki przy ulicy Saint-Honoré w Paryżu, pozwoliła młodemu Polakowi wejść w świat oświeceniowych elit i zapoznać się z mechanizmami rządzącymi francuską republiką literacką. W korespondencji z przyjacielem, Augustem Sułkowskim, Stanisław antoni opisywał swoje pierwsze wrażenia z pobytu we francuskiej stolicy, pierwsze sukcesy i porażki oraz ogólne obserwacje na temat życia francuskiej elity czy dworu w Wersalu. Pobyt ten zapisał się również w pamięci spotkanych przez niego osób, które pozostawiły bardzo dobre wspomnienia po spotkaniu z młodym Polakiem. Paryski okres życia Stanisława augusta zaowocował na trwałe znajomością z Madame Geoffrin, która pozostała najbardziej oddaną francuską powierniczką króla do swojej śmierci w 1777 rokU.