Moskwa - misto żywe czy martwe? - Kopeć, Zbigniew (Studia Europaea Gnesnensia, 2011)
Na początku lat 30. XX wieku rozgrywała się ważna wojna propagandowa. Rząd ZSRR chciał wszystkich przekonać, że na wschodzie Europy stworzono „nowy wspaniały świat”. Stalin miał na uwadze nie tylko rząd dusz rzesz proletariuszy czy artystów, ale też handel. Rosyjskim towarem eksportowym numer jeden było drewno, pozyskiwane masowo przez darmową siłę roboczą, jaką byli więźniowie gułagów. W celu kontroli wszelkich informacji powołano w ZSRR Główny Zarząd do Spraw Literatury i Wydawnictw. W celach propagandowych do ZSRR zapraszano ludzi, których można by określić za Trockim mianem poputczyków, albo za Leninem, dosadniej, „pożytecznych idiotów”. Rosyjskim propagandzistom chodziło o to, by goście po powrocie do swoich rodzinnych krajów mogli o ZSRR dobrze pisać i mówić. Były wśród nich najważniejsze postacie świata literatury i kultury. Podczas wizyt realizowano z góry określony program. Najczęściej pojawiającą się metaforą w reporterskich relacjach z ZSRR jest metafora „wody”. Goście postrzegają siebie jako osoby zamknięte w batyskafie zanurzonym we wszechogarniającej cieczy, a mieszkańców stolicy ZSRR jako jednolitą, płynącą, rozlewającą się ciecz. Ciecz — jak pisze Zygmunt Bauman — może skazić, zarazić, spowodować śmierć. Jest jednak — jak twierdził Mircea Eliade — zbiorowiskiem wszelkiej potencjalności. Kolebką życia. W reporterskich relacjach z ZSRR wyraźne jest napięcie pomiędzy dwiema możliwościami odczytania tej akwatycznej metafory.