How to Cite
Number of views: 0
Number of downloads: 2
Abstract
Research on women’s courts - and, by extension, on the standard of living of the magnates and nobility - has a long tradition, yet it continues to spark interest, and many issues require in-depth study and verification of established facts. The articles collected in this issue of "Sensus Historiae" constitute an important contribution to research on the history and role of women’s courts and their patronesses in the early modern era.
References
Augustyniak U., Dwór i klientela Krzysztofa Radziwiłła: 1585–1640: mechanizmy patronatu, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 2001.
Barczyk A., Urszula von Altenbockum (Lubomirska) - faworyta Augusta II Mocnego i właścicielka pałacyku w Neschwitz, „Sensus Historiae”, 63, 2026 (02), s. 87-107.
Blinda A., Teofila z Jabłonowskich Sapieżyna. (1742–1816) Życie prywatne i działalność publiczna, Księgarnia Akademicka, Katowice 2023. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381388191
Bogucka M., Białogłowa w dawnej Polsce. Kobieta w społeczeństwie polskim XVI–XVIII w. na tle porównawczym, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 1998.
Bogucka M., Gorsza płeć. Kobieta w dziejach Europy od antyku po wiek XXI, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2005.
Bogucka M., Kobieta w społeczeństwie polskim XVI–XVII wieku, [w:] Pamiętnik XV Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich, t. 2: Przemiany społeczne model rodziny, Wydawnictwo Adam Marszałek, Gdańsk - Toruń 1995, s. 3-15.
Ceci F., New Images of Maria Clementina Sobieska Stuart in Rome, „Sensus Historiae” 63, 2026 (02), s. 123-137.
Corp E., The Stuarts in Italy, 1719–1766. A Royal Court in Permanent Exile, Cambridge University, Cambridge, Cambridge - New York 2011.
Courtiers and Court Life in Poland, 1386-1795, ed. by B. Czwojdrak, Brepols Publishers NV, Tournhout 2024.
Czerniecki S., Compendium ferculorum albo zebranie potraw, opracowanie i wstęp J. Dumanowski, t. I, wyd. poprawione i uzupełnione, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2021.
Człowiek twórca historii, t. 2: Rzeczpospolita polsko-litewska w Europie wczesnonowożytnej, red. C. Kuklo i W. Walczak, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2024.
De Caprio F., Ceremonial and the Representation of Female Queenship between exception and everyday life, „Sensus Historiae” 63, 2026 (02), s. 23-32.
Dom - Przestrzeń domowa - Ludzie i rzeczy, red. B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, M. Gadocha, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Kraków 2018.
Dumanowski J., „Dla księżnej pani”. Oświecenie, post i praktyki żywieniowe w menu arystokratki z lat 1771–1780, „Sensus Historiae” 63, 2026 (02), s. 139-150.
Dwór kobiecy w Rzeczypospolitej w XVII i XVIII wieku, red. B. Popiołek, A. Penkała-Jastrzębska, K. Pyzel, Wydawnictwo LIBRON - Filip Lohner, Kraków 2021.
Działalność Elżbiety Sieniawskiej. Polityka - gospodarka - kultura, red. B. Popiołek, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2020.
Elżbieta Sieniawska. Królowa bez korony, red. K. Morawski, K. Pyzel, katalog wystawy, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2020.
Fêtes et divertissements à la cour, sous la direction d’É. Caude, J. de La Gorce, B. Saule, Coédition Gallimard et Château de Versailles, Versailles 2016.
Frictions and failures. Cultural encounters in crisis, edited by Almut Bues, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2017.
Izabela z Poniatowskich Branicka. Życie i działalność publiczna, red. C. Kuklo, Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Białymstoku, Wydział Historyczno-Socjologiczny Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2014.
Jagiełło-Jakubaszek K., Amatorka w podróży. O twórczości plastycznej Polek podróżujących po Italii w czasach stanisławowskich i w pierwszych dekadach XIX w., „Sensus Historiae” 63, 2026 (02), s. 49-59.
Jakuboszczak A., Rodzina i rodzinność szlachcianek wielkopolskich w XVIII wieku. Perspektywa kobieca, Instytut Historii UAM w Poznaniu, Poznań 2016.
Jakuboszczak A., Sarmacka dama. Barbara Sanguszkowa (1718–1791) i jej salon towarzyski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2008.
Karkucińska W., Anna z Sanguszków Radziwiłłowa (1676–1746). Działalność gospodarcza i mecenat, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 2000.
Kędzierzawski W., Codzienność jako kategoria antropologiczna w perspektywie historii kultury, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2009.
Kicińska U., „Starać się o to będę we wszystkim za dosyć uczynić woli Dobrodziejki” - środowisko dworskie Zofii Marii z Sieniawskich Denhoffowej (zm. 1771), wojewodziny połockiej. Analiza na podstawie responsów zarządców dóbr, „Historia Slavorum Occidentis”, 3: 2025, s. 124-152. DOI: https://doi.org/10.15804/hso250305
Kicińska U., „W tym osieroconym stanie…”. Pozycja wdowy w społeczeństwie szlacheckim w Rzeczypospolitej (od schyłku XVII do połowy XVIII wieku), Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 2020.
Kicińska U., Beyond the Standards of the Epoch — The Phenomenon of Elżbieta Sieniawska née Lubomirska and Anna Katarzyna Radziwiłł née Sanguszko based on Selected Aspects of Their Economic Activities in Times of Political Unrest in the Saxon Era, „Open Military Studies”, 2022, Vol. 2, iss. 1, s. 12-19. DOI: https://doi.org/10.1515/openms-2020-0118
Kicińska U., Gospodarka rolna i hodowlana w dobrach kobiecych jako źródło finansowania dworów patronek, [w:] Człowiek twórcą historii. T. 2: Rzeczpospolita polsko-litewska w Europie wczesnonowożytnej, red. C. Kuklo, W. Walczak, Uniwersytet w Białymstoku, Edyta Wojciechowska-Jadczak E-BIT, Polskie Towarzystwo Historyczne. Zarząd Główny, Białystok 2024, s. 317-348.
Kicińska U., Political activity of widows as an example of shaping cliental dependencies in the second half of the seventeenth and eighteenth centuries, „Theatrum Historiae” 2019, nr 24, s. 41-53.
Kicińska U., Powinności dworniczek w majątkach szlacheckich XVIII wieku: przykład dworu Anna Pauliny z Sapiehów Jabłonowskiej (zm. 1800), wojewodziny bracławskiej, „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”, 2024, Vol. 74, nr 4, s. 111-132;
Kicińska U., Powinności dworniczek w majątkach szlacheckich XVIII wieku: przykład dworu Anna Pauliny z Sapiehów Jabłonowskiej (zm. 1800), wojewodziny bracławskiej, „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”, 2024, Vol. 74, nr 4, s. 111-132. DOI: https://doi.org/10.12775/KLIO.2024.055
Kobiece kręgi korespondencyjne w XVII–XIX wieku, red. B. Popiołek, U. Kicińska, S. Słaby, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2016.
Kobieta i mężczyzna. Jedna przestrzeń - dwa światy, red. B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, M. Gadocha, Wydawnictwo DiG, Instytut Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej, Warszawa - Kraków 2015.
Kowalczyk M. E., Zagraniczne podróże Polek w epoce oświecenia, Wydawnictwo LTW, Łomianki 2019.
Kucharski A., Krajowe i zagraniczne podróże pań Rzewuskich na przestrzeni XVIII w. Różne wymiary mobilnej codzienności magnatek, „Sensus Historiae” 63, 2026 (02), s. 33-47.
Kuklo C., Badania nad historią kobiet w Polsce XVI–XVIII wieku w latach 2011–2020. Niezmienna atrakcyjność, ale czy nowe pytania? „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, nr 107, 2020, s. 13-57. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6050.107.02
Kuras K., Dwór królowej Marii Leszczyńskiej. Ludzie, pieniądze i wpływy, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, Kraków 2018.
Kuras K., Współpracownicy i klienci Augusta A. Czartoryskiego w czasach saskich, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, Kraków 2010.
Lefebvre H., Critique of Everyday Life, t. 1-3, trans. by J. Moore, Verso Books, London - New York 2008.
Łękawska M., ,,Tu u dworu szepcą…” Nowiny z dworów europejskich w polskojęzycznych gazetkach rękopiśmiennych w świetle prenumerat kasztelanowej krakowskiej Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej (zm. 1729), „Sensus Historiae” 63, 2026 (02), s. 61-73.
Maciejewska I., „Gdybym Cię, moje Serce, za męża nie miała, żyć bym nie mogła”. Listy Magdaleny z Czapskich do Hieronima Floriana Radziwiłła z lat 1744–1759, wstęp i oprac. I. Maciejewska i K. Zawilska, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2016.
Maciejewska I., Między konwencją epistolarną a intymną relacją - obraz więzi rodzinnych w listach Konstancji z Gnińskich Czapskiej, „Bibliotekarz Podlaski” 2023 (LVIII), nr 1, s. 299-315. DOI: https://doi.org/10.36770/bp.787
Maciejewska I., Rola podarunków oraz dokonywanych zakupów w budowaniu epistolarnej ekspresji uczuć w listach wojewodziny pomorskiej Konstancji z Gnińskich Czapskiej (zm. 1757), „Sensus Historiae” 63, 2026 (02), s. 109-122.
Majewska-Maszkowska B., Mecenat artystyczny Izabeli z Czartoryskich Lubomirskiej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, Warszawa 1976.
Markuszewska A., And all this because of “the weakness of your sex.” The marital vicissitudes of Maria Klementyna Sobieska Stuart, wife of the Old Pretender to the English throne, [w:] Frictions and failures. Cultural encounters in crisis, edited by Almut Bues, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2017, s. 163-177. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctvckq3vk.14
Markuszewska A., W cieniu korony. Muzyka w polityce Jakuba III Stuarta i jego żony Marii Klementyny Sobieskiej w Rzymie (1719–1735), Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2024.
Monarchs’ Court - Private Court. The Evolution of the Court Structure from the Middle Ages to the End of the 18th Century, eds. by B. Popiołek, U. Kicińska, A. Penkała-Jastrzębska, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Kraków 2024.
Partyka J., „Żona wyćwiczona”. Kobieta pisząca w kulturze XVI i XVII wieku, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2004.
Patron i dwór. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, J. Urwanowicz, Ośrodek Badań Europy Środkowo-Wschodniej, Zakład Historii Nowożytnej Instytutu Historii Uniwersytetu w Białymstoku, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2006.
Penkała-Jastrzębska A., Teresa Ossolińska ze Stadnickich (1717–1776). Przyczynek do badań aktywności wojewodziny wołyńskiej w drugiej połowie XVIII wieku, „Res Historica”, nr 51, 2021, s. 253-288. DOI: https://doi.org/10.17951/rh.2021.51.253-288
Pietrzak J., Ceremoniał wjazdu w epoce nowożytnej na przykładzie podróży Teresy Kunegundy Sobieskiej do Brukseli na przełomie 1694 i 1695 roku. Scenariusz i interpretacja uroczystości, „Res Historica”, nr 45, 2018, s. 87-120. DOI: https://doi.org/10.17951/rh.2018.45.87-120
Polski Grand Tour w XVIII i początkach XIX wieku, red. A. Roćko, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2014.
Popiołek B., „Ekspens garderobna”. Zaopatrzenie dworu Izabeli z Poniatowskich Branickiej, kasztelanowej krakowskiej, w świetle dworskich ksiąg rachunkowych, [w:] II Symposium Branicianum. Elżbiety, Ludwiki, Izabele - kobiety w przestrzeni publicznej i prywatnej w Rzeczypospolitej XVIII wieku, red. A. Danilczyk, P. Guzowski i W.F. Wilczewski, Białystok 2025, s. 105-120.
Popiołek B., Dobrodziejki i klienci. Specyfika patronatu kobiecego i relacji klientalnych w czasach saskich, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2020.
Popiołek B., Kobiecy świat w czasach Augusta II. Studia nad mentalnością kobiet z kręgów szlacheckich, wyd. II, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 2018.
Popiołek B., Królowa bez korony. Studium z życia i działalności Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej (ok. 1669–1729), Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznj im. Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 1996.
Popiołek B., Między kuchnią a spiżarnią. Magnackie regestry wydatków kuchennych w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2025.
Popiołek B., Patrons and clients. The specificity of female clientelism in the Polish-Lithuanian Commonwealth at the turn of the seventeenth century. Research postulats, „Theatrum Historiae”, 2019/24, Pardubice 2019, s. 55-70.
Popiołek B., Rytuały codzienności. Świat szlacheckiego dworu w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2022.
Popiołek B., Sługa pański. Uposażenie urzędników i służby dworskiej na dworach prywatnych w XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej, „Klio Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”, t. 73 (4)/2024, s. 75-109. DOI: https://doi.org/10.12775/KLIO.2024.054
Popiołek B., Women’s Households. Accounting Books and Household Notebooks as Sources of Knowledge on the Activities of Provincial Female Courts in the 18th Century Polish Lithuanian Commonwealth, [w:] Monarchs’Court - Private Court. The Evolution of the Court Structure from the Middle Ages to the End of the 18th Century, eds. by B. Popiołek, U. Kicińska, A. Penkała-Jastrzębska, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Kraków 2024, s. 161-182.
Popiołek B., Z poczucia piękna, z potrzeby posiadania. Kobiecy świat rzeczy w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 20204.
Popiołek B., A. Penkała-Jastrzębska, Badania nad dworami kobiecymi - stan obecny i perspektywy badawcze. Doświadczenia w ramach realizacji projektu: „Kobiecy dwór szlachecki w Rzeczypospolitej w czasach saskich. Struktura, ludzie, kultura, funkcje”, [w:] Człowiek twórca historii, t. 2: Rzeczpospolita polsko-litewska w Europie wczesnonowożytnej, red. C. Kuklo i W. Walczak, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2024, s. 293-316.
Popiołek B., J.S. Nowak, Wszyscy ludzie Elżbiety Sieniawskiej. Urzędnicy, oficjaliści dworscy, rzemieślnicy, kupcy i artyści kasztelanowej krakowskiej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 2023.
Popiołek B., U. Kicińska, A. Penkała-Jastrzębska, Kobiecy dwór magnacki w Rzeczypospolitej w XVIII w. Ludzie, struktura, podstawy finansowe, „Przegląd Historyczny”, T. CXVI, 2025, z. 1, s. 87-122. DOI: https://doi.org/10.31338/3071-9569.phis.2025-1.6
Pośpiech A., W. Tygielski, Społeczna rola dworu magnackiego XVII–XVIII wieku, „Przegląd Historyczny” 1978, nr 2, s. 215-237.
Przepisy Paula Tremo, wydał i opracował J. Dumanowski, Seria Monumenta Poloniae Culinaria, t. IX, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2022.
Skiba M., La principessa è molto bene compita: Anna Katarzyna Konstancja Vasa (1619–51) and failed dynastic networking, [w:] Frictions and Failures. Cultural Encounters in Crisis, ed. A. Bues, Deutsches Historisches Institut Warschau. Quellen und Studien 34, Wiesbaden 2017. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctvckq3vk.13
Skrzypietz A., S. Jujeczka, Maria Klementyna Sobieska, królowa i Służebnica Boża, Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2022. DOI: https://doi.org/10.31261/PN.4132
Słaby A., Rządzicha oleszycka. Dwór Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej jako przykład patronatu kobiecego w czasach saskich, Wydawnictwo LIBRON, Kraków 2014.
Słynne kobiety w Rzeczypospolitej XVIII wieku, red. A. Roćko, M. Górska, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2017.
Smísek R., M. Kondrádová, Habsburgowie i Michał Korybut Wiśniowiecki. Przyjazd arcyksiężniczki Eleonory Marii do Rzeczypospolitej w 1670 r. jako sposób komunikacji symbolicznej, „Historia Slavorum Occidentis” 2015, 2. DOI: https://doi.org/10.15804/hso150206
Stanisław Czerniecki, Compendium ferculorum albo zebranie potraw, opracowanie i wstęp J. Dumanowski, Seria Monumenta Poloniae Culinaria, t. I, wyd. poprawione i uzupełnione, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2021.
Studies on Female Patronage in the 17th and 18th Centuries, eds. by B. Popiołek, U. Kicińska, A. Penkała-Jastrzębska, A. Słaby, translation M. Dyl-Wąsik, P. Mierzwa, R. Rozumowski, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 2019.
Sulima R., Antropologia codzienności, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000.
Targosz K., Oprawa artystyczno-ideowa wjazdów weselnych trzech sióstr Habsburżanek (Kraków 1592 i 1605, Florencja 1608), [w:] Theatrum ceremoniale na dworze książąt i królów polskich, red. M. Markiewicz, R. Skowron, Wydawnictwo: Zamek Królewski na Wawelu, Kraków 1999.
Targosz K., Sawantki w Polsce XVII w. Aspiracje intelektualne kobiet ze środowisk dworskich, Komitet Historii Nauki i Techniki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1997.
Targosz K., Uczony dwór Ludwiki Marii Gonzagi (1646–1667). Z dziejów polsko-francuskich stosunków naukowych, wyd. II, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2015.
The Power of Taste. Europe at the Royal Table, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2020.
The World of Things. Considerations on the Standard of Living and the Meaning of Movable Property in Polish-Lithuanian Commonwealth, edited by B. Popiołek, U. Kicińska, A. Penkała-Jastrzębska, N. Cisowska, K. Stankiewicz, A.P. Karpowicz, Wydawnictwo Libron , Kraków 2022.
W kręgu rodziny epok dawnych - Dzieciństwo, red. B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, M. Gadocha, Wydawnictwo DIG, Warszawa 2014
Wolf J., A portrait of the life of Lidmila Teresa Clary-Aldringen (1641–1676), as described in her husband’s diary from [1671] 1675–1676, „Sensus Historiae” 63, 2026 (02), s. 75-86.
Wolf J., Farář a jeho matka v barokních Čechách. Heuristická sonda do mentality katolických knĕží v XVII a XVIII století, [w:] Kobieta i mężczyzna. Jedna przestrzeń - dwa światy, red. B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, M. Gadocha, Wydawnictwo DiG, Instytut Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej, Warszawa - Kraków 2015, s. 357-368.
Wolf J., MANUSCRIPTA OSSECENSIA. Barokní rukopisy z bývalého cisterciáckého kláštera v Oseku, kontext a soupis, Regionální muzeum v Teplicích, Teplice 2024.
Wolf J., Obraz dítěte v měšťanských zápiscích českého baroka - Andreas Augustin Fiedler, Jan Malkovský, Jan Procházka, [w:] W kręgu rodziny epok dawnych - Dzieciństwo, red. B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, M. Gadocha, Wydawnictwo DIG, Warszawa 2014, s. 385-396.
Zbiór dla kuchmistrza tak potraw jako ciast robienia wypisany roku 1757 dnia 24 lipca, wydali i opracowali J. Dumanowski i S. Bułatowa, Seria Monumenta Poloniae Culinaria, t. VIII, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2021.
License
Copyright (c) 2026 Bożena Popiołek, Agnieszka Jakuboszczak
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.