Keywords
Szymanow
Golub
promotion
estates
How to Cite
Number of views: 19
Number of downloads: 8
Abstract
The figure of Lukrecja Katarzyna Radziwiłł Grudzińska has so far remained on the margins of historians’ interest. An analysis of source materials, including correspondence, accounts and economic inventories, sheds new light on the life of the Golub starost ’s wife. The study analyses two areas of her wide-ranging activities - family matters and economic affairs, including the management of estates between 1696 and 1716. The research reveals a picture of a woman striving to advance the careers of her husband and siblings with the support of the Grand Chancellor of Lithuania, Karol Stanisław Radziwiłł. Lukrecja Katarzyna acted as an intermediary and promoter of advancement, effectively engaging in and striving for the careers of her loved ones. Her dominance clearly demonstrated a conscious family policy aimed at introducing the Radziwiłł family into the political life of Greater Poland. The second area was economic policy aimed at compensating for the losses incurred as a result of the clashes between Charles XII’s Swedish army and the Saxon and Muscovite forces. The Lady of Golub actively sought to exempt her estates from taxes, contributions and plunder.
Funding
Badania przeprowadzone w ramach realizacji grantu badawczego nr rej. 2021/41/B/ HS3/00253 sfinansowanego ze środków z Narodowego Centrum Nauki pt. Kobiecy dwór szlachecki w Rzeczypospolitej w czasach saskich. Struktura, ludzie, kultura, funkcje.
References
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie: Archiwum Warszawskie Radziwiłłów, dz. IV, sygn. 105, 191, 196, 375, 376, 702, 4803; dz. V, sygn. 2954, 2979, 3370, 12080/II; dz. VI, sygn. II-79; dz. XI, sygn. 200.
Archiwum Narodowe w Krakowie: Archiwum Sanguszków Teki Arabskie, sygn. 102/5, 109/22, 198/9, 290/5, 321/5, 341/2, 354/5, 366/6, 366/7, 532/15.
ANK, Archiwum Sanguszków — Rękopisy, sygn. 236, 278A, 355, 364, 397.
Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, sygn. 5827
Pamiętniki z czasów Jana III, t. II, Relacje 1691–1696, wyd. J. Woliński, Wrocław 2005.
Przy boku króla Stanisława Leszczyńskiego (1706–1709), t. 1: Wyprawy do Saksonii i Litwy w latach 1706-1709, wyd. J. Dygdała.
Rafałowiczówna J., A z Warszawy nowiny te. Listy do Elżbiety Sieniawskiej z lat 1710–1720, wyd. B. Popiołek, Kraków 2000.
Achremczyk S., Staropolskie życzenia, [w:] Między barokiem a oświeceniem. Obyczaje czasów saskich, red. K. Stasiewicz, S. Achremczyk, Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego, Olsztyn 2000, s. 61-65.
Anusik Z., Stroynowski A., Radziwiłłowie w epoce saskiej. Zarys dziejów politycznych i majątkowych, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 1989, t. 33, s. 35-43.
Bąkowski-Kois D., Zarządcy dóbr Elżbiety Sieniawskiej. Studium z historii mentalności 1704–1726, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagiellonica”, Kraków 2005.
Bogucka M., Białogłowa w dawnej Polsce. Kobieta w społeczeństwie polskim XVI–XVIII wieku na tle porównawczym, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 1998.
Bömelburg H.-J., Między Inflantami, Prusami i Rzeczpospolitą. Kariera rodu Denhoffów (1580–1650), [w:] Prusy i Inflanty. Między średniowieczem a nowożytnością. Państwo społeczeństwo - kultura, red. B. Dybaś, D. Makiłła, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2003, s. 125-139.
Dumanowski J., Hrabiowie na Lubrańcu. Dzieje fortuny magnackiej, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 1999.
Dumanowski J., Świat rzeczy szlachty wielkopolskiej w XVIII wieku, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2006.
Dworzaczek W., Genealogia, t. 2, PWN, Warszawa 1959.
Hundert Z., Działalność publiczna podkomorzego koronnego Kazimierza Ludwika Bielińskiego w świetle jego listów do Jana III z lat 1692–1695, „Kwartalnik Historyczny”, R. 129, 2022, z. 1, s. 141-179. DOI: https://doi.org/10.12775/KH.2022.129.1.06
Hundert Z., Oddziaływanie elit państwowych na sejmiki województwa mazowieckiego w dobie panowania Jana III (1674–1696). Próba charakterystyki, [w:] Wobec sejmików. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, t. 2, red. M. Kupczewska, K. Łopatecki, Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Europy oraz Polskie Towarzystwo Historyczne, Białystok 2024, s. 77-114.
Jakuboszczak A., Sarmacka dama, Barbara Sanguszkowa (1718–1791) i jej salon towarzyski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2008.
Kettering S., Brokerage at the Court of Louis XIV, „Historical Journal”, t. 36, 1993, nr 1, s. 69-87. DOI: https://doi.org/10.1017/S0018246X00016113
Kettering S., Patrons, Brokers and Clients in Seventeenth-Century France, Oxford University Press, Oxford 1986.
Kicińska U., Political activity of widows as an example of shaping cliental dependencies in the second half of the seventeenth and eighteenth centuries, „Theatrum Historiae”, vol. 24, 2019, s. 41-53.
Kicińska U., Splendory domowe w staropolskich inwentarzach ruchomości „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 65, 2017, nr 4, s. 461-470.
Kicińska U., W tym osieroconym stanie. Pozycja wdowy w społeczeństwie szlacheckim w Rzeczypsopolitej (od schyłku XVII do połowy XVIII wieku), Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Kraków 2020.
Kobieta epok dawnych w literaturze, kulturze i społeczeństwie, red. I. Maciejewska, K. Stasiewicz, Wydawnictwo LITTERA, Olsztyn 2008.
Konopczyński W., Dunin Jakub, [w:] Polski słownik biograficzny, t. V, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1939–1946, s. 474-475.
Kowalski W., Gratulanci i winszownicy. Zarys komunikacyjnej historii winszowania, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2010.
Kuchta J., Pozycja majątkowa wdów z rodów szlacheckich w XVII–XVIII wieku, [w:] Rodzina i gospodarstwo domowe na ziemiach polskich w XV–XX wieku. Struktury demograficzne, społeczne i gospodarcze, red. C. Kuklo, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2008, s. 261-269.
Kuras K., Partie i fakcje w schyłkowym okresie rządów Augusta III, „Przegląd Nauk Historycznych”, t. 12, 2013, nr 1, s. 1-21. DOI: https://doi.org/10.18778/1644-857X.12.01.03
Majewski A.A., Aleksander Hilary Połubiński (1626–1679). Marszałek wielki litewski, działalność polityczna i wojskowa, Wydawnictwo Neriton / Instytut Historyczny UW, Warszawa 2017.
Malejka A., Radziwiłłowie a polityka Jana III Sobieskiego w latach 1684–1696, Axis Media, Katowice 2012.
Malejka A., Z dziejów nominacji kanclerskich na Litwie w dobie Jana III Sobieskiego, „Czasy Nowożytne”, t. 10(11), 2001, s. 107-118.
Mączak A., Nierówna przyjaźń. Układy klientalne w perspektywie historycznej, Fundacja Na Rzecz Nauki Polskiej, Wrocław 2003.
Partnerka - Matka - Opiekunka. Status kobiety w dziejach nowożytnych od XVI do XX wieku, red. K. Jakubiak, Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2000.
Per mulierem… Kobieta w dawnej Polsce - w średniowieczu i w dobie staropolskiej, red. K. Justyniarska-Chojak, S. Konarska-Zimnicka, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2012.
Perłakowski A., W kręgu skłóconej rodziny. Uwagi o małżeństwie Doroty Henrietty z Przebendowskich Radziwiłłowej z Janem Mikołajem Radziwiłłem, [w:] Staropolski ogląd świata. Materiały z konferencji, Wrocław 23–24 października 2004 r., red. B. Rok i F. Wolański, Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2004, s. 195-205.
Pielas J., Wdowa-matka a kwestie majątkowe w rodzinach szlachty koronnej w XVII wieku, [w:] Społeczeństwo staropolskie. Seria nowa, t. 3. Społeczeństwo a rodzina, red. I.M. Dacka-Górzyńska, A. Karpiński, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2011, s. 174-194.
Piwarski K., Dąmbski Zygmunt, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 5, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1939–1946, s. 39.
Popiołek B., Dobrodziejki i klienci. Specyfika patronatu kobiecego i relacji klientalnych w czasach saskich, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2020.
Popiołek B., Kobiecy świat w czasach Augusta II. Studia nad mentalnością kobiet z kręgów magnackich, wyd. I, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2003.
Popiołek B., Radziwiłłówny w czasach saskich, [w:] Radziwiłłowie. Obrazy literackie. Biografie. Świadectwa historyczne, red. K. Stępnik, Lublin 2003, s. 347-356.
Popiołek B., Z poczucia piękna, z potrzeby posiadania. Kobiecy świat rzeczy w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2024.
Przyboś K., Sejm nadzwyczajny w Warszawie 5 marca - 19 kwietnia 1670 r., „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, t. 130, 2003, s. 103-119.
Rachuba A., Radziwiłł Dominik Mikołaj, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXX, Zakład Narodowy im. Ossolińskich (Ossolineum) - Polska Akademia Nauk, Wrocław - Warszawa 1987, s. 173-176.
Rachuba A., Radziwiłł Jan Mikołaj, [w:] Polski słownik biograficzny, t. t. XXX, Zakład Narodowy im. Ossolińskich (Ossolineum) - Polska Akademia Nauk, Wrocław - Warszawa 1987, s. 200-203.
Rzecz niepospolita Przedmiot jako symbol statusu władzy i funkcji, red. E. Włókiewicz, M. Saczyńska-Vercamer, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2023.
Sandoval L., Constructing Identity. Image-Making and Female Patronage in Early Modern Europe, Temple University Libraries, Chicago 2001.
Staszewski J., Lipski Feliks Władysław, [w:] Polski słownik biograficzny [dalej: PSB] t. 17, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, PAN, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, s. 419-420.
Stroynowski A., Zmiany pozycji ordynatów nieświeskich w XVIII wieku, „Przegląd Nauk Historycznych”, XIX, 2020, 1, s. 103-131. DOI: https://doi.org/10.18778/1644-857X.19.01.04
Urzędnicy wielkopolscy XVI–XVIII. Spisy, red. A. Bieniaszewski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław - Warszawa - Kraków 1987.
Urzędnicy województwa łęczyckiego i sieradzkiego XVI–XVIII wieku. Spisy, wyd. E. Opaliński, H. Żerek-Kleszcz, oprac. A. Gąsiorowski, Bibliotek Kórnicka, Kórnik 1993.
Zielińska T., Więź rodowa domu radziwiłłowskiego w świetle diariusza Michała Kazimierza Radziwiłła „Rybeńki”, „Miscellanea Historico-Archivistica”, t. III, 1989, s. 175-191.
License
Copyright (c) 2026 Jarosław Pietrzak
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.