Słowa kluczowe
królewska metresa
Neschwitz
Altenbockum (Lubomirska) Urszula
architektura
XVIII wiek
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 1
Liczba pobrań: 2
Abstrakt
Pierwszą oficjalną polską metresą Augusta II Mocnego była Urszula von Altenbockum, małżonka Jerzego Dominika Lubomirskiego. Magnatka zdobyła znaczącą pozycję w kręgach dworskich, angażując się w politykę, uczestnicząc w uroczystościach i należąc do najbardziej zaufanych doradców króla. Niniejszy artykuł przedstawia wątki związane z życiem księżnej i jej rezydencjami – zamkiem w Hoyerswerdzie, pałacem na przedmieściach Drezna (Friedrichstadt) oraz zespołem rezydencjonalnym w Neschwitz. W ostatnim z wymienionych miejsc wzniesiono letni pałac, zaprojektowany przez Johanna Friedricha Karchera, wraz z pawilonami i ogrodem w stylu francuskim, wzbogaconym o wysokiej klasy rzeźby. Efekty przekształceń wprowadzonych za panowania Urszuli von Altenbockum udokumentowano w inwentarzach.
Bibliografia
Staatsfilialarchiv Bautzen
Gutsherrschaft Neschwitz, sygn. 50177-355.
Gutsherrschaft Neschwitz, sygn. 50177-367.
Gutsherrschaft Neschwitz, sygn. 50177-502.
Gespräche In Dem Reiche derer Todten, Hundert Acht und Neuntzigste Entrevuë, zwischen Dem Printzen Maximilian Emanuel, Sr. Durchl. des jetzt-regierenden Hertzogs von Würtemberg Herren Gebrüdern einem, und Dem Kayserlichen Feldmarschall, Grafen von Mercy, Leipzig 1735.
Manesson-Mallet A., Des berühmten Königlichen Geographi Herrn Allain Manesson Mallets Beschreibung Des gantzen Welt-Kreise, t. 5, Franckfurt am Mayn 1719.
Mémoires concernant l’élection d’Auguste II pour roi de Pologne et les débuts de la guerre du Nord (1696–1702) / Pamiętniki o elekcji Augusta II na króla polskiego i o początkach wojny północnej (1696–1702), oprac. U. Kosińska, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2017.
Ostatnie wielkie widowisko barokowej Europy. Polskie relacje z uroczystości weselnych Fryderyka Augusta i Marii Józefy w Wiedniu i Dreźnie w 1719 r., oprac. K. Kuras, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, Kraków 2015.
Pöllnitz K.L., Ogień pałającej miłości w śmiertelnym zagrzebiony popiele albo ciekawa introspekcyja w życie Augusta II niegdy króla polskiego, Czytelnik, Warszawa 1973.
Asche S., Balthasar Permoser und die Barockskulptur des Dresdner Zwingers, Verlag Weidlich, Frankfurt am Main 1966.
Batowska N., Jan Christian Kamsetzer – architekt Stanisława Augusta, „Biuletyn Historii Sztuki”, 1966, t. 28, nr 2, s. 146-156.
Bechter B., Der Brühlsche Garten in Dresden-Friedrichstadt, “Die Gartenkunst”, 2007, t. 19, nr 1, s. 1-46.
Bechter B., Etwas von denen Kostbarkeiten des Türckischen Gartens auf der Plauischen Gasse vor Dreßden, “Die Gartenkunst”, 2001, t. 13, nr 2, s. 185-209.
Bechter B., Vom Rechbergischen Garten zum Blüherpark. Die wechselvolle Geschichte einer Dresdner Gartenanlage, „Die Gartenkunst” 2005, t. 17, nr 1, s. 112-145.
Boniecki A., Herbarz polski. Część I. Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich, t. 1, Nakładem autora, Warszawa 1899.
Brzustowicz B.W., Turniej rycerski w Królestwie Polskim w późnym średniowieczu i renesansie na tle europejskim (XIV–XVI w.), DiG, Warszawa 2003.
Dehio G., Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Band I: Mitteldeutschland, Deutscher Verein für Kunstwissenschaft, Berlin 1934.
Dehio G., Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Sachsen I, Deutscher Kunstverlag, Berlin 1996.
Donath M., Sachsens schönste Schlösser, Burgen und Gärten, Edition Leipzig, Meißen 2008.
Fischer T., C. Franzen, Removal of iron crusts from sandstone sculptures in a fountain, „Environmental Earth Sciences”, 2022, t. 81, art. nr 216, s. 1-7. DOI: https://doi.org/10.1007/s12665-022-10302-2
Graefe H., Predigergeschichte von Hoyerswerda, Oberlausitz, für die Zeit von 1540 bis 1976, “Jahrbuch für schlesische Kirchengeschichte”, 1981, t. 60, s. 180-210.
Jej ślad w historii - kobiety w województwie śląskim na przestrzeni wieków, red. A. Muszyńska, A. Skiendziel, A. Skrzypietz, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015.
Knobelsdorf T., Friedrich August Krubsacius und sein Wirken im „öffentlichen” Bauwesen Dresdens, [w:] Friedrich August Krubsacius. 1718–1789. Der sächsische Hof- und Oberlandbaumeister und seine Beziehungen ins Zwickauer Muldenland, hrsg. G.-H. Vogel, Lukas Verlag für Kunst- und Geistesgeschichte, Berlin 2021, s. 41-108.
Koch H., Sächsische Gartenkunst, Deutsche Bauzeitung, Berlin 1910.
Kosińska U., August II w poszukiwaniu sojusznika. Między aliansem wiedeńskim i hanowerskim (1725–1730), Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2012.
Kossakowski S.K., Monografie historyczno-genealogiczne niektórych rodzin polskich. T. 2, Nakładem autora, Warszawa 1860.
Kowalski M., Księstwa Rzeczpospolitej. Państwo magnackie jako region polityczny, IGiPZ PAN, Warszawa 2013.
Kuczer J., „Nowa tradycja”. Administracyjno-ustrojowe związki książąt ze Śląskiem w okresie 1629–1740, „Studia Zachodnie”, 2015, t. 17, s. 59-77.
Maresch D., H. Maresch, Sachsens Schlösser und Burgen, Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, Husum 2004.
May W., Schloss Martinskirchen und die Beziehungen zwischen Knöffel und Krubsacius, „Wissenschaftliche Zeitschrift der Technischen Universität Dresden”, 1969, t. 18, nr 1, s. 47-55.
Menne M., Diskurs und Dekor. Die China-Rezeption in Mitteleuropa, 1600–1800, transcript Verlag, Bielefeld 2018. DOI: https://doi.org/10.14361/9783839443385
Muszyńska A., A. Skiendziel, A. Żłobińska, Rys historyczny, [w:] Jej ślad w historii - kobiety w województwie śląskim na przestrzeni wieków, red. A. Muszyńska, A. Skiendziel, A. Skrzypietz, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, s. 11-54.
Ô-Byrn F.A., Johann George Chevalier de Saxe, Kursächsischer General-Feld-Marschall - eine biographische Skizze, Dresden 1876.
Paczkowski S., O muzyce w kręgu Aleksandra Józefa Sułkowskiego (1695–1762), „Muzyka”, 2021, t. 66, nr 3, s. 57-91. DOI: https://doi.org/10.36744/m.973
Penkała-Jastrzębska A., Janusz Antoni Wiśniowiecki, Ilias Polski, wyd. Przemysław P. Romaniuk, Jacek Burdowicz-Nowicki (Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2018), ISBN 978-83-660118-01-3 [recenzja], „Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych”, 2021, nr 1 (10), s. 247-258. DOI: https://doi.org/10.15290/cnisk.2021.01.10.12
Perłakowski A., „Koza z wózkiem, na którym wiozła kota i pieska za arlekiny poubierane…”. Wizyta Hohenzollernów na dworze drezdeńskim w 1728 roku, „Wschodni Rocznik Humanistyczny”, 2020, t. 17, nr 3, s. 243-263.
Perłakowski A., Kariera i upadek królewskiego faworyta. Aleksander Józef Sułkowski w latach 1695–1738, Towarzystwo Wydawnicze Historia Iagellonica, Kraków 2013.
Pöllnitz K.L., Ogień pałającej miłości w śmiertelnym zagrzebiony popiele albo ciekawa introspekcyja w życie Augusta II niegdy króla polskiego, Czytelnik, Warszawa 1973.
Popiołek B., Królowa bez korony. Studium z życia i działalności Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej: ok. 1669–1729, Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Kraków 1996.
Popiołek B., The courts of Marianna Lubomirska née Bielińska and Joanna von Stein-Lubomirska, the wives of the Grand Standard Bearer of the Crown, as an example of a women’s court in Old Poland, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 2022, t. 70, nr 2, s. 183–200. DOI: https://doi.org/10.23858/KHKM70.2022.2.004
Reger T., Notatka z przeszłości, „Zaranie Śląskie”, 1934, t. 10, z. 2, s. 102-103.
Roschmann E., I. Wirth, Hoyerswerda, Sutton Verlag GmbH, Erfurt 1999.
Rutz A., Die Macht der Mätresse und die Ohnmacht der Ehefrau. Zur Darstellung von Frauen in der DEFA-Produktion „Sachsens Glanz und Preußens Gloria“ (1985/87), “Neues Archiv für Sächsische Geschichte”, 2021, t. 92, s. 415-444. DOI: https://doi.org/10.52411/nasg.Bd.92.2021.S.415-444
Schumann P., Der Dresdner Baumeister Friedrich August Krubsacius, Leipzig, Phil. Diss., Leipzig 1885.
Schwitalla A., B. Wend, Kwitnąco. Klejnoty wokół miasta Bautzen, Dresden 2013.
Spyra J., Śląsk Cieszyński w okresie 1653–1848, Starostwo Powiatowe w Cieszynie, Cieszyn 2012.
Staszewski J., August II Mocny, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1998.
Staszewski J., August III Sas, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2010.
Staszewski J., Polacy w osiemnastowiecznym Dreźnie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź 1986.
Szulc T., Kochanki i nieprawe dzieci królów polskich w okresie elekcyjnym (w świetle ówczesnych relacji), „Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego”, 2007, t. 10, s. 127-145.
Szylar A., „Nasze naymilsze siestrzyczki...” czyli habitki w klasztorze Wizytek warszawskich w XVII wieku, „Biuletyn Historii Wychowania”, 2010, t. 26, s. 7-24.
Vietinghoff-Riesch A. von, Letzter Herr auf Neschwitz: Ein Junker ohne Reue, Starke, C A, Limburg 2002.
Vogel G.-H., Friedrich August Krubsacius — Lebensdaten, [w:] Friedrich August Krubsacius. 1718–1789. Der sächsische Hof- und Oberlandbaumeister und seine Beziehungen ins Zwickauer Muldenland, red. G.H. Vogel, Lukas Verlag, Berlin 2021, s. 306-321.
Von Krieg und Liebe, „Lausitz Magazin. Zeit für Veränderungen”, 2022, nr 22, s. 130.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Alina Barczyk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.