Słowa kluczowe
worldview
ethnology
Amerindian perspectivism
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 5
Liczba pobrań: 5
Abstrakt
The goal of this paper is to reconstruct the worldview experienced by E’ñepá, an Amerindian tribe inhabiting the Venezuelan Amazonia. Basing on the fieldwork and anthropological literature on the Amazonian region, this paper outlines the rules governing the Amerindian reality, including different beings inhabiting it and the relationships between them.
Bibliografia
Albert, Bruce 1985, Temps du sang, temps de cendres: représentation de la maladie, système rituel et espace politique chez les Yanomami du sud-est (Amazonie brésilienne), PhD: Université de Paris X.
Anderson Benedict, 1997, Wspólnoty wyobrażone: rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, przeł. S. Amsterdamski, Znak, Kraków.
Boyer Pascal. 1990. Tradition as Truth and Communication: A Cognitive Description of Traditional Discourse, Cambridge University Press, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511521058
Buliński Tarzycjusz, Ludzie, zwierzęta i inne byty w świecie Indian Amazonii. Wstęp do perspektywizmu, [w:] A. Mica, P. Łuczeczko (red.), Ludzie i nie-ludzie. Perspektywa socjologiczno-antropologiczna, Wydawnictwo UG, Gdańsk 2011, s. 89-114
Buliński Tarzycjusz, Kairski Mariusz, Wiedza terenowa w antropologii: w poszukiwaniu nowego wymiaru badań terenowych, [w:] T. Buliński, M. Kairski (red.), Teren w antropologii. Praktyka badawcza we współczesnej antropologii kulturowej, Wyd. Naukowe UAM, Poznań 2011, s. 291-333.
Buliński Tarzycjusz, 2012, Pytanie Raula. Obraz dziecka w kulturze Indian E’ñepá, „Problemy Wczesnej Edukacji”, 3: 49-59.
Descola Philippe, 2006, Powinowactwo z wyboru. Sojusze małżeńskie, wojna i drapieżność wśród Indian Jívaro, przeł. F. Rogalski, [w:] T. Buliński, M. Kairski (red.), Sny, trofea, geny i zmarli. „Wojna” w społecznościach przedpaństwowych na przykładzie Amazonii - przegląd koncepcji antropologicznych, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
Evans-Pritchard Edward, 2007, Religia Nuerów, przeł. K. Baraniecka, M. Olszewski, Wyd. Marek Derewiecki, Kęty.
Fausto Carlos, 2006, O wrogach i oswojonych zwierzętach: wojna i szamanizm w Amazonii, [w:] T. Buliński, M. Kairski (red.), Sny, trofea, geny i zmarli. „Wojna” w społecznościach przedpaństwowych na przykładzie Amazonii - przegląd koncepcji antropologicznych, przeł. Ł. Krokoszyński, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
Fausto Carlos, 2007, Feasting on People. Eating Animals and Humans in Amazonia, “Current Anthropology”, 48(4), s. 497-529. DOI: https://doi.org/10.1086/518298
Fausto Carlos, 2008, Too many owners: mastery and ownership in Amazonia, transl. D. Rodgers, “Mana”, 4, s. 329-366, selected edition.
Gow Peter, 1991, Of Mixed Blood. Kinship and History in Peruvian Amazonia, Oxford University Press, Oxford. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780198273554.001.0001
Gow Peter, 1997, O parentesco como consciência humana: o caso dos Piro, “Mana”, 3(2), s. 39-65. DOI: https://doi.org/10.1590/S0104-93131997000200002
Guriewicz Aron, 1987, Problemy średniowiecznej kultury ludowej, przeł. Z. Dobrzyniecki, PIW, Warszawa.
Hastrup Kirsten, 2004, O ugruntowaniu się światów, przeł. M. Bucholc, [w:] M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, t. II, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 87-99.
Hastrup Kirsten, 2008, Droga do antropologii. Między doświadczeniem a teorią, przeł. E. Klekot, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Henley Paul 1982, The Panare. Tradition and Change on the Amazonian Frontier, Yale University Press, New Haven. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt2250x94
Henley Paul 1988, Los e’ñepa, [w:] J. Lizot (ed.), Los aborígenes de Venezuela, vol. 3, Caracas: Fundación La Salle, Instituto Caribe de Antropología y Sociología, s. 215-306.
Kairski Mariusz, 2008–2009, In a World of “Reversed” Bodies: Persons, Non-persons, and People - How the E’ñepá Indians Regard Otherness, “Ethnologia Polona”, 29-30, s. 115-134.
Kairski Mariusz, 2011, Osoby wielorakie. O sposobach bycia w wieloświecie Indian E’ñepá (Amazonia Wenezuelska), [w:] H. Chałasińska (red.), W kręgu problemów ekologii kultury, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, s. 27-41.
Kaniowska Katarzyna, 1999, Opis - klucz do rozumienia kultury, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Łódź.
Kaniowska Katarzyna, 2009, Heurystyczna wartość wiedzy antropologicznej, [w:] A. Pomieciński, S. Sikora (red.), Zanikające granice. Antropologizacja nauki i jej dyskursów, Biblioteka Telgte, Poznań, s. 19-41
Kelly Luciani Jose A. 2001, Fractalidade e troca de perspectivas, “Mana”, 7(2), s. 95-132 DOI: https://doi.org/10.1590/S0104-93132001000200004
Kelly J. A. 2003, Relations Within the Health System Among the Yanomami in the Upper Orinoco, Venezuela, PhD thesis, University of Cambridge.
Kempny Marian, 1994, Antropologia bez dogmatów — teoria społeczna bez iluzji, IFiS PAN, Warszawa 1994.
Kohn Eduardo, 2007, How Dogs Dream: Amazonian Natures and the Politics of Transspecies Engagement, “American Ethnologist”, 34(1), s. 3-24. DOI: https://doi.org/10.1525/ae.2007.34.1.3
Krasnodębski Zdzisław, 1991, Upadek idei postępu, PIW, Warszawa.
Ingold Tim, 2003, Kultura i postrzeganie środowiska, przeł. G. Pożarlik, [w:] M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, t. I, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Lagrou Elsje, M. 1998, Cashinahua Cosmovision: A Perspectival Approach to Identity and Alterity, Ph.D. thesis, University of St. Andrew.
Lepri I., 2003. „We Are Not The True People”. Notions Of Identity And Otherness Among The Ese ejja Of Northern Bolivia, Ph.D. London: University Of London.
Lepri I, 2005. Identidade e alteridade entre os Ese ejja da Bolívia setentrional, “Mana”, 11(2), s. 449-472. DOI: https://doi.org/10.1590/S0104-93132005000200005
Lima, Tânia Stolze, 1996, O dois e seu múltiplo: reflexões sobre o perspectivismo em uma cosmologia tupi, “Mana”, 2(2), s. 21-47. DOI: https://doi.org/10.1590/S0104-93131996000200002
Lima Tânia Stolze, 2000, Towards an ethnographic theory of the distinction between nature and culture in the cosmology of the Juruna tribe, “Revista Brasileira de Ciências Sociais”, 1, s. 43-52. DOI: https://doi.org/10.1590/S0102-69092000000500004
Lima Tânia Stolze, 2005, Um peixe olhou para mim. O povo Yudja e a perspectiva, São Paulo: Editora UNESP. DOI: https://doi.org/10.7476/9788539303441
Santos-Granero Fernando, 2006, Sensual vitalities: non-corporeal modes of sensing and knowing in native Amazonia, “Tipiti. Journal of the Society for the Anthropology of Lowland South America”, 4(1-2), s. 57-80. DOI: https://doi.org/10.70845/2572-3626.1025
Santos-Granero Fernando, 2007, Of fear and friendship: Amazonian sociality beyond kinship and affinity, “Journal of the Royal Anthropological Institute”, 13(1), s. 1-18. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9655.2007.00410.x
Seeger Anthony, da Matta Roberto, Viveiros de Castro Eduardo, 1987, A construção da pessoa nas sociedades indígenas brasileiras, [w:] J. P de Oliveira Filho (org.), Sociedades indígenas e indigenismo no Brasil, Marco Zero/UFRJ: Rio de Janeiro.
Vilaça Aparecida M. N., 1992, Comendo como gente: formas do canibalismo Wari’, Rio de Janeiro: Ed. Univ. Fed. Rio de Janeiro.
Vilaça Aparecida M. N., 2002, Making kin out of others in Amazonia, “Journal Of The Royal Anthropological Institute”, 8, s. 347-365. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-9655.00007
Vilaça Aparecida M. N., 2005, Chronically unstable bodies: reflections on Amazonian corporalities, “Journal Of The Royal Anthropological Institute”, 11, s. 445-464. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9655.2005.00245.x
Vilaça Aparecida M. N., 2006, Związki pomiędzy kanibalizmem pogrzebowym i wojennym: problem drapieżnictwa, przeł. B. Pąkowska, [w:] T. Buliński, M. Kairski (red.), Sny, trofea, geny i zmarli. „Wojna” w społecznościach przedpaństwowych na przykładzie Amazonii - przegląd koncepcji antropologicznych, Poznań: Wydawnictwo UAM.
Vilaça Aparecida M. N. 2006. Quen somos nós. Os Wari’ encontram os brancos. Rio de Janeiro: Ed. Univ. Fed. Rio de Janeiro.
Viveiros de Castro Eduardo B., 1992, From the enemy’s point of view: humanity and divinity in an Amazonian society, Chicago, Univ. of Chicago Press. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226768830.001.0001
Viveiros de Castro Eduardo B., 1996, Images of nature and society in Amazonian ethnology. “Annual Review of Anthropology”, 25, s. 179-200. DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.anthro.25.1.179
Viveiros de Castro Eduardo B., 1998, Cosmological Deixis And Amerindian Perspectivism, “Journal Of The Royal Anthropological Institute”, 4, s. 469-488. DOI: https://doi.org/10.2307/3034157
Viveiros de Castro Eduardo B., 2001, GUT feelings about Amazonia: potential affinity and the construction of sociality, [w:] L. Rival, N. Whitehead (eds.), Beyond the visible and the material: the amerindianization of society in the work of Peter Rivière, Oxford: Oxford University Press, s. 19-43. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780199244751.003.0002
Viveiros de Castro Eduardo B., 2002, A inconstância da alma selvagem (e outros ensaios de antropologia), Cosac & Naify, São Paulo.
Viveiros de Castro Eduardo B., 2004, Exchanging Perspectives. The Transformation Of Objects Into Subjects In Amerindian Ontologies, “Common Knowledge”, 10(3), s. 463-484. DOI: https://doi.org/10.1215/0961754X-10-3-463
Licencja
Prawa autorskie (c) 2015 Tarzycjusz Buliński
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported License.