Studia Ukrainica Posnaniensia https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup <p class="oczasopismie"><strong>WYDAWCA<br></strong>Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu<br>ul. Wieniawskiego 1, 61-712 Poznań</p> <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>Studia Ukrainica Posnaniensia to recenzowane (double-blind) i punktowane czasopismo naukowe, w którym zamieszczane są artykuły z dziedziny językoznawstwa, literaturoznawstwa i kulturoznawstwa polsko-ukraińskiego. Począwszy od 2013 r., w czasopiśmie publikowane są artykuły badaczy z renomowanych ośrodków akademickich, jak również prace młodych naukowców. Artykuły publikowane są w języku ukraińskim i polskim z abstraktami w języku angielskim, dzięki czemu periodyk posiada zasięg międzynarodowy. W skład komitetu naukowego Studia Ukrainica Posnaniensia wchodzą zarówno uczeni polscy (Poznań, Wrocław, Warszawa), jak i zagraniczni (Austria, Bułgaria, Czechy, Rosja, Serbia, Słowacja, Ukraina, USA, Węgry).</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/sup/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/sup/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/sup/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p><a href="http://www1.ciniba.edu.pl/czasopisma/czasop_full.asp?id=4958">Arianta</a>, <a href="http://bazhum.pl/bib/journal/560/">BazHum</a>, <a href="https://www.ceeol.com/search/journal-detail?id=1402">CEEOL</a>, <a href="http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-issn-2300-4754">CEJSH</a>, <a href="https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info.action?id=486955">ERIH PLUS</a>,&nbsp;<a href="https://journals.indexcopernicus.com/search/details?jmlId=24783414&amp;org=Studia%20Ukrainica%20Posnaniensia,p24783414,6.html">Index Copernicus - IC Journals Master List</a>, <a href="http://index.pkp.sfu.ca/index.php/browse/index/3908">PKP Index</a>, <a href="https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/journals/50851">PBN - Polska Bibliografia Naukowa</a>, <a href="https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-b8533bfa-f858-4bb3-b05e-d87fba069816">POL-index Polska Baza Cytowań</a>, <a href="https://www.worldcat.org/title/studia-ukrainica-posnaniensia/oclc/1002262007/editions?referer=di&amp;editionsView=true">WorldCat</a>, <a href="https://scholar.google.com/scholar?q=studia+ukrainica+posnaniensia&amp;hl=en&amp;num=20&amp;as_sdt=1,5&amp;as_ylo=2013&amp;as_vis=1">Google Scholar</a></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong> <p><img src="/public/piotr/ikonki/gs_2.png" alt=""><br><br><strong>MNISW: 40</strong></p> <p><strong>INDEX COPERNICUS: 100.00</strong></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/index">10.14746/sup</a></div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN: </strong>2300-4754</div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN online: </strong>2720-1953</div> <div class="oczasopismie">&nbsp;</div> <div class="oczasopismie"><strong>PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:</strong><br><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/"><strong><img src="/public/piotr/cc/cc_4_by_nc_sa.png" alt="CC_by-nd/4.0"> </strong></a><strong><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/" rel="license">Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe</a>.</strong></div> Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; adres: ul. Wieniawskiego 1, 61-712 Poznań pl-PL Studia Ukrainica Posnaniensia 2300-4754 <ol> <li class="show">Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w&nbsp;zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.</li> <li class="show">Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:<br>2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;<br>2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;<br>2.3.&nbsp; publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;<br>2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;<br>2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;<br>2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;<br>2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;<br>2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji&nbsp;<a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/" target="_self">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</a>&nbsp;lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons.</li> <li class="show">Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:<br>3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.<br>3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma.</li> <li class="show">Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji&nbsp;<a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/" target="_self">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</a>&nbsp;lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie&nbsp;w celach niekomercyjnych&nbsp;pod następującymi warunkami:<br>4.1.&nbsp;uznanie autorstwa&nbsp;czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;&nbsp;<br>4.2.&nbsp;na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.</li> <li class="show">Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:<br>5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;<br>5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.</li> </ol> <p>Pozostałe postanowienia</p> <ol start="1"> <li class="show">Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp<em>.</em>)<em>.</em></li> </ol> DO CZYTELNIKÓW https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31096 ANNA HORNIATKO-SZUMIŁOWICZ JAROSŁAW POLISZCZUK Copyright (c) 2021 ANNA HORNIATKO-SZUMIŁOWICZ, JAROSŁAW POLISZCZUK https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 5 10 STAŁOŚĆ, ZMIENNOŚĆ ORAZ TRANSFORMACJA UKRAIŃSKICH PRZYSŁÓW https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31098 <p>W artykule poddano analizie stałość oraz zmienność przysłów, rozróżniono pojęcia zmienności i transformacji. Normatywna uzualna zmienność nie jest tożsama z tekstową, okazjonalną zmiennością, lecz stanowi zmienność systemową, wypracowaną w procesie historycznego rozwoju zasobu paremijnego w świadomości mówiących i nie ma dodatkowego ładunku semantycznego, nie uświadamia się przez etnos jako wykroczenie, wykrzywienie tradycyjnego przysłowia. O produktywnej transformacji klasycznych paremii przekonuje dziedziczenie mądrości ludowej, a przekształcenie głębokich treści i cech formalnych takich przysłów świadczy o ich dostosowaniu do nowych społeczno-historycznych warunków i wartości. Resemantyzacja tradycyjnych przysłów jednoznacznie dowodzi ich istotności oraz aktualności, bo przecież jeżeli tradycyjna wypowiedź nie jest zmieniana, nie jest oceniana przez każde nowe pokolenie na swój sposób, staje się nieaktualna i nieistotna dla społeczeństwa. Antyprzysłowia częściowo burzą wypracowane przez stulecia stereotypy kosztem komicznego przepracowania ich semantyki.</p> VALENTYNA KALKO MYKOLA KALKO Copyright (c) 2021 VALENTYNA KALKO, MYKOLA KALKO https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 11 24 10.14746/sup.2021.9.2.01 METODA KOMUNIKACYJNA W ZORIENTOWANYM ZAWODOWO PODEJŚCIU DO NAUCZANIA JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO ZAGRANICZNYCH STUDENTÓW KIERUNKÓW MEDYCZNYCH https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31099 <p>Funkcjonowanie metody komunikacyjnej w zawodowym podejściu do nauczania języka ukraińskiego studentów zagranicznych kierunków medycznych jest mało zbadane, co uwarunkowuje aktualność tego tematu. Stwierdzono, że badacze różnią się w swojej opinii na temat roli komponentu komunikacyjnego i gramatycznego w nauczaniu języka ukraińskiego jako języka obcego. Ponadto współczesne podręczniki nie mają wystarczającej liczby ćwiczeń, aby rozwinąć komunikację zawodową. Celem pracy jest poznanie zastosowania metody komunikatywnej w profesjonalnym podejściu do nauczania języka ukraińskiego (jako języka obcego), opracowanie odpowiednich ćwiczeń i zadań. Stwierdzono, że w procesie uczenia się komunikacji w języku obcym istotne jest przedstawienie i opanowanie materiału gramatycznego przez studentów. Przedstawiono przykłady zadań i ćwiczeń mających na celu rozwój kompetencji komunikacyjnych i gramatycznych studentów-medyków zagranicznych w zakresie komunikacji zawodowej.</p> TETIANA LIAKH Copyright (c) 2021 TETIANA LACH https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 25 36 10.14746/sup.2021.9.2.02 TOŻSAMOŚĆ JĘZYKOWA WSPÓLNOT ETNICZNYCH W KONTEKŚCIE UKRAIŃSKIEJ SYTUACJI JĘZYKOWEJ https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31100 <p>Niniejsze badanie określa główne parametry socjolingwistyczne zbiorowej tożsamości językowej. Rozważana jest rola takich konstruktów, jak etniczność, państwowość, wartość językowa oraz kulturowa w kształtowaniu tożsamości językowej. Podejście do analizy zostało wybrane z uwzględnieniem posttotalitarnej specyfiki sytuacji językowej w Ukrainie. W badaniu została podjęta próba prześledzenia korelacji między etnolingwistyczną a narodową tożsamością językową. Zostały przeanalizowane takie determinanty, jak status językowy, witalność języka, socjolingwistyczna siła społeczności i wsparcie instytucjonalne. Podkreśla się znaczenie zarządzania i planowania językowego w kraju oraz nowatorskie zasady europejskiej polityki językowej (tolerancja językowa, integracja językowa, ochrona zagrożonych języków, zwrócenie szczególnej uwagi na prawa językowe) jako punkty odniesienia dla skupienia się na językowej tożsamości społeczności etnicznych. Proponuje się teoretyczne uzasadnienie pojęć tożsamość etnolingwistyczna i narodowa (państwowa) tożsamość językowa.</p> OKSANA MYKHALCHUK Copyright (c) 2021 OKSANA MYKHALCHUK https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 37 49 10.14746/sup.2021.9.2.03 TEORETYCZNE PODEJŚCIE DO STUDIÓW POSTAWY JĘZYKOWEJ https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31101 <p>Artykuł analizuje literaturę naukową dotyczącą badań w zakresie kształtowania postawy językowej, a także poglądy dydaktyków w kwestii socjolingwistycznej wykładni pojęcia postawy językowej. Wytyczono kluczowe kierunki badawcze w zakresie budowania postawy językowej oraz podkreślono szczególną wagę zgromadzonej wiedzy w przedmiotowej kwestii oraz aspekty badań w zakresie kształtowania postawy językowej w nauce ukraińskiej. Zbadanie kwestii kształtowania postawy językowej jest poważnym tematem współczesnego dyskursu naukowego, gdyż język pełni swoje społeczno-kulturowe funkcje. Znajomość postawy językowej umożliwia podjęcie skutecznych działań w zakresie planowania polityki językowej oraz kształtowania tożsamości nosicieli języka. Postawa językowa w życiu społecznym pozwala zarówno oceniać stopień lojalności wobec konkretnego języka, jak i wnioskować o funkcjach, które język pełni w społeczeństwie. Jest ona instrumentem pozwalającym zbudować efektywną politykę językową, wskazać na językowe utożsamienie nosiciela i wywieść wnioski o reputacji i stopniu poszanowania języka.</p> MARIA MUZYKA Copyright (c) 2021 MARIA MUZYKA https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 51 58 10.14746/sup.2021.9.2.04 ANGIELSKIE IMIĘ WŁASNE JACK I POCHODNE OD NIEGO EPONIMY: BADANIE GNIAZDOWE https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31102 <p>Jack to jedno z najbardziej rozpowszechnionych imion w krajach anglojęzycznych i dlatego stało podstawą do tworzenia wielu pochodnych eponimów. Brak kompleksowej rozprawy naukowej dotyczącej tego słowotwórczego gniazda określa aktualność danej pracy. Artykuł jest oparty na postulatach porównawczo-historycznego językoznawstwa, semantyki leksykalnej i onomastyki. Celem jest badanie struktury słowotwórczo-semantycznego gniazda, na szczycie którego znajduje się antroponim Jack. W wyniku przeprowadzonych analiz zostały wydzielone strukturalne typy wtórnych konstytuentów gniazda i zasadnicze kierunki treściowej ewolucji podstawowego leksemu oraz jego apelatywnych form pochodnych, między innymi frazeologizmów. Wszystkie eponimy pochodne od imienia Jack podzielone były na następujące mikrogniazda: przedstawiciele przyrody ożywionej (osoby płci męskiej, rośliny, zwierzęta), obiekty przyrody nieożywionej (mechanizmy – jakiekolwiek rzeczy, które zastąpiły czynności człowieka albo za pomocą których coś można zrobić) oraz część leksem określających wizerunek mężczyzny w kulturze.</p> MARIA OSTAPENKO Copyright (c) 2021 MARIA OSTAPENKO https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 59 71 10.14746/sup.2021.9.2.05 ZOOINWEKTYWY W RÓŻNYCH ODMIANACH JĘZYKA POLSKIEGO I UKRAIŃSKIEGO https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31107 <p>Appelatives having an insulting function have been used since the earliest times. Nowadays, they are present in standard language and in substandard types of language (sociolects). The aim of the article is to show that animal-related invectives are more and more frequently usedin order to express negative emotions towards the receiver. In Polish and Ukrainian, the number of animal-related invectives increases but also semantics of the words broaden as the meaning of those words originally referred to the name of a given animal. The lexemes were analyzed and divided into two groups: names of animals that have several meanings, but some of them overlap (pl. baran – ukr. бapaн, pl. cap – ukr. цaп, pl. krowa – ukr. кopoвa) and names that&nbsp; have completely different meanings in the two languages (pl. wydra – ukr. видpa, pl. larwa – ukr. ляpвa, pl. szakal – ukr. шaкaл).</p> HELENA SOJKA-MASZTALERZ Copyright (c) 2021 HELENA SOJKA-MASZTALERZ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 73 84 10.14746/sup.2021.9.2.06 OCZEKIWANIE KOŃCA: KRYZYS NOWOCZESNEGO ODCZUWANIA ŚWIATA W POWIEŚCI WIKTORA DOMONTOWYCZA BEZ GRUNTU https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31109 <p>Artykuł poświęcony jest badaniu ewolucji myślenia twórczego Wiktora Domontowycza w jego ostatniej powieści Bez gruntu. Właśnie ta powieść stała się w naszych czasach intertekstem służącym do badań filozoficznych i kulturoznawczych. W swoich artykułach naukowych i krytycznych poświęconych końcowi epoki autor stale porusza problem wyczerpania wartościowych i estetycznych systemów nowoczesności, które stały się podstawą jego wczesnej twórczości artystycznej. To właśnie analiza postrzegania przez Domontowycza granic epok, wyczerpanie się kulturowego paradygmatu nowoczesności i ucieleśnienie jego poglądów w zakresie sztuki sprawia, że studium to jest aktualne w dzisiejszej sytuacji zmiany podwalin współczesnej kultury światowej. Badania opierają się na strukturalno-semiotycznym podejściu do interpretacji tekstu literackiego, co pozwala na uwzględnienie różnych poziomów organizacji tekstu i dotarcie do szerszych kulturowych uogólnień. Niniejsze opracowanie pozwoli lepiej zrozumieć autorską koncepcję kryzysu kultury i poetykę powieści Bez gruntu.</p> JURIJ HANOSZENKO Copyright (c) 2021 JURIJ HANOSZENKO https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 85 96 10.14746/sup.2021.9.2.07 KLĄTWA JAKO RYTUAŁ I FENOMEN MITOPOETYKI ZACZAROWANEJ DESNY OŁEKSANDRA DOWŻENKI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31112 <p>Artykuł został poświęcony klątwom jako elementom mitopoetyki rozpatrywanym na przykładzie powieści filmowej Ołeksandra Dowżenki z przeważającą narracją liryczną pt. Zaczarowana Desna. Autorki podejmują próbę odczytywania figur folkloryzowania (liryzowania) gatunku powieści filmowej za pomocą bogatej synonimii (synonimów kontekstowych), rozbudowanej charakterystyki bohaterów z porównaniami, a także okazjonalnych wypowiedzi w postaci przekleństw. Wszystkie aspekty koloryzacji językowej kondensują wielokulturową przestrzeń tekstu, wielowymiarowość jego poetyki. Dlatego jedną z najbardziej charakterystycznych cech systemu stylistycznego Ołeksandra Dowżenki jest synteza mitów przedchrześcijańskich i chrześcijańskich oraz przedwojennej rzeczywistości, co dobrze ilustruje bogata, wyimaginowana historia małego chłopca i dojrzałego artysty (koncept dualności).</p> IRYNA ZEŁENEŃKA WIKTORIA TKACZENKO Copyright (c) 2021 IRYNA ZEŁENEŃKA, WIKTORIA TKACZENKO https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 97 105 10.14746/sup.2021.9.2.08 GENEZA DUMY O BRYTANCE JURIJA JANOWSKIEGO W KONTEKŚCIE TRADYCJI SOWIECKIEJ DRAMATURGII https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31113 <p>Specyfiką tego artykułu jest uwzględnienie nie tylko ukończonego tekstu Dumy o Brytance, ale także procesu tworzenia spektaklu, który stał się możliwy dzięki obecności szkicówn i notatek do utworu. Badanie jest prowadzone nie tylko w kierunku teorii literatury, ale także tekstologii. Jego trafność polega na tym, że powyższy pogląd pozwala nam zrozumieć Dumę o Brytance, i myśleć o niej, zarówno w kontekście twórczości autora, jak i ogólnie dramatu radzieckiego. Refleksja poprzedników jest ważnym czynnikiem w zrozumieniu rozwoju literatury jako procesu, w tym w kategoriach narodowych. Celem pracy jest ustalenie, jak realia czasu, a zwłaszcza przyjęty nurt literacki i wydarzenia historyczne wpłynęły na ukształtowanie się tekstu spektaklu. Wyniki badań pokazują, że jego pierwotna idea miała znacznie bardziej romantyczne cechy, ponieważ romantyzm jako styl myślenia był właściwy dla Jurija Janowskiego. Jednak w procesie tworzenia sztuki autor zaczął wykorzystywać dokumenty ukazujące prawdziwy przypadek republiki ludowej, a porzucając pierwotną wersję, stworzył sztukę będącą znacznie bliżej kanonu radzieckiego niż romantyzmu.</p> SWITŁANA KONDRATIEWA Copyright (c) 2021 SWITŁANA KONDRATIEWA https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 107 116 10.14746/sup.2021.9.2.09 „TRZECI JĘZYK” W PRZEKŁADZIE: SZCZEGÓLNY PRZYPADEK OBCOŚCI NIEOBCEJ https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31114 <p>The aim of the paper is to discuss the strategies used when translating inserts in the “third language” (L3). I focus on the situation where the “third language” remains fully understandable for the recipient of the source text. I will present the strategies for translating the Ukrainian text with Russian incrustations into Polish against a comparative background of other language triads.</p> KATARZYNA KOTYŃSKA Copyright (c) 2021 KATARZYNA KOTYŃSKA https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 117 133 10.14746/sup.2021.9.2.10 KONCEPTOSFERA LIRYKI JURIJA KOSACZA https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31115 <p>Złożoność i szczególność drogi życiowej Kosacza znalazły wyraźne odzwierciedlenie w systemie obrazów i motywów jego twórczości poetyckiej. Wyniki analizy umożliwiły ustalenie czterech głównych typów obrazów w pracach wchodzących w skład zbioru wierszy Noce manhattańskie i Lato nad Delaware. Obrazy te rozpatrywane są w ramach czterech dominujących pojęć: ZAGRANICA, UKRAINA, SZTUKA, SPOŁECZEŃSTWO. Stosunek Kosacza do obczyzny można uogólnić za pomocą metafory użytej przez samego autora – ‘zło’. W przeciwieństwie do ‘złej’ obczyzny, ojczyzna jest przedstawiana przez autora jako miejsce piękna i wielkości. Koncepcję SZTUKI Jurij Kosacz przedstawia w portretowaniu znanych artystów, postaci z dzieł sztuki, a także dzieł architektonicznych. Koncepcję SPOŁECZEŃSTWA wyrażają wizerunki przedstawicieli różnych grup etnicznych i społecznych, którym autor współczuje i się z nimi utożsamia. Wspomniane cztery koncepcje można łatwo rozróżnić. Jednak trzy z nich (ZAGRANICA, UKRAINA, SPOŁECZEŃSTWO) odzwierciedlają cierpienie artysty na wygnaniu. Czuł się tam obco i samotnie. Ze względu na status imigranta uważał się także za przedstawiciela niższych warstw społecznych, z którymi z kolei się identyfikował i którym był przychylny.</p> PRZEMYSŁAW LIS-MARKIEWICZ Copyright (c) 2021 PRZEMYSŁAW LIS-MARKIEWICZ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 135 151 10.14746/sup.2021.9.2.11 TRENDY GATUNKOWO-IDEOGRAFICZNE W POETYCE WSPÓŁCZESNEJ LITERATURY DZIECIĘCEJ https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31116 <p>Artykuł jest próbą zgłębienia cech ukraińskiej poezji dziecięcej początku XXI wieku. Celem badania jest zidentyfikowanie gatunku i cech ideograficznych poezji: innowacyjności i tradycjonalizmu. Śledząc gatunkowe modyfikacje tej poezji, cechy wspólne i wyróżniające, autorka zwraca uwagę na kluczowe elementy poetyki dziecięcej: dyskurs artystyczny i literacki, funkcje poezji, tematykę, strukturę stroficzną wiersza, charakter obrazów, postaci i inne. Udowadnia, że podstawą odnowy gatunków poetyckich są tradycyjne gatunki folkloru i poezji. Autorka ustaliła także, że we współczesnej poezji dla dzieci istnieją organicznie aktualizowane gatunki ludowe (pochwały, straszaki, bajki, nonsensy, wyliczanki, tupot, gry) i nowo powstałe (obrazy-wiersze, sztuczki, kolorowanki, przeszkody, wiersze terapeutyczne). Powstawanie gatunków autorskich spowodowane jest poszukiwaniem nowych form wyrazu osobowości artystów. Modyfikacje gatunkowe poezji dla dzieci są prezentowane jako oryginalne zjawisko w ukraińskiej literaturze początku XXI wieku z szerokim polem do dalszych badań.</p> OLHA NOVODVORCHUK Copyright (c) 2021 OLHA NOVODVORCHUK https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 153 164 10.14746/sup.2021.9.2.12 LITERATURA UKRAIŃSKA XX WIEKU: SPOJRZENIE RETROSPEKTYWNE https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31117 <p>Autor ujmuje literaturę ukraińską XX stulecia jako część historii literatury. Wskazuje na specyfikę tworzenia kanonu literackiego, a także analizuje przerwy w rozwoju literatury. Niekorzystne warunki społeczne spowodowały zaniedbanie tradycji. Kolonialne i totalitarne okoliczności przez długi czas spowalniały poszukiwanie właściwej formy i tylko w okresie niepodległości Ukrainy udało się zrekompensować straty z przeszłości. Przezwyciężając pęknięcia i kryzysy, literatura ukraińska wykazała się niezwykłą żywiołowością i odpornością. Pod koniec XX wieku stworzyło to warunki, aby osiągnąć nową jakość i ten proces trwa do dziś.</p> Jarosław POLISZCZUK Copyright (c) 2021 JAROSŁAW POLISZCZUK https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 165 176 10.14746/sup.2021.9.2.13 MOTYW NIEŚMIERTELNOŚCI W POWIEŚCIACH LEONIDA HORŁACZA https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31118 <p>Artykuł został poświęcony analizie funkcjonowania motywu nieśmiertelności w powieściach poetyckich Leonida Horłacza (Mamaj, Ruina, Czyste pole, Palec Askolda, Wyspa Słowiańska). Na podstawie prac P. Bargara, A. Wesełowskiego, І. Dziuby, J. Morgana, І. Sylantiewa, S. Thompsona przedstawiono osobliwości motywu jako formuły literackiej. Trafność badania wynika z mitologicznego korzenia inwariantnego motywu nieśmiertelności, jego wyjątkowej roli w kulturze ukraińskiej (i w ogóle światowej) i omijania tego tematu w studiach nad utworami L. Horłacza. Naświetlono wykorzystanie przez pisarza pogańskich i chrześcijańskich tradycji opisu życia po śmierci, potraktowanie nieśmiertelności jako cechy bóstwa albo nagrody i kary dla ludzi. Motyw nieśmiertelności jest również związany z pamięcią, sławą i wkładem osobistości we wspólne dzieło. Realizacji analizowanego motywu sprzyjają mitologemy, symbole i alegorie (nić Mojr, ogień, sad, pszczoła).</p> OLHA FEDKO Copyright (c) 2021 OLHA FEDKO https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 177 187 10.14746/sup.2021.9.2.14 „OGNISTE ОKO” POKUSY W POWIEŚCI O TYM SAMYM TYTULE OŁESIA ULIANENKI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/31119 <p>Artykuł poświęcony jest rozważaniom o powieści Ołesia Ulianenki Ogniste oko na podstawie cielesno-mimetycznej metody analizy dzieł sztuki. Dzięki zastosowaniu tej najnowszej metodologii wyciągnięto wniosek zaprzeczający tradycyjnym krytycznym refleksjom na temat twórczości pisarza i wedlug którego powieść opiera się nie na apokaliptycznych wizjach, ale na koncepcie pokusy. Natomiast znaczenie pokusy jest określane przez korelację między pragnieniem władzy, kobietą, seksem a śmiercią, symbolicznym echem której jest obraz nieba z wielkim okiem pośrodku – z okiem płonącym ogniem pokusy, czyli życiodajnym ciepłem i światłem. Jednak droga do nich wiedzie, według Ołesia Ulianenki, co najmniej przez karnawałową przemianę okrucieństwa w miłosierdzie, zgrozy w zachwyt, żądzy w czułość, wstrętu w rozkosz i odwrotnie.</p> FELIKS SZTEINBUK Copyright (c) 2021 FELIKS SZTEINBUK https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 2021-12-31 2021-12-31 9 2 189 199 10.14746/sup.2021.9.2.15