Studia Ukrainica Posnaniensia https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>Studia Ukrainica Posnaniensia to recenzowane (double-blind) i punktowane czasopismo naukowe, w którym zamieszczane są artykuły z dziedziny językoznawstwa, literaturoznawstwa i kulturoznawstwa polsko-ukraińskiego. Począwszy od 2013 r., w czasopiśmie publikowane są artykuły badaczy z renomowanych ośrodków akademickich, jak również prace młodych naukowców. Artykuły publikowane są w języku ukraińskim i polskim z abstraktami w języku angielskim, dzięki czemu periodyk posiada zasięg międzynarodowy. W skład komitetu naukowego Studia Ukrainica Posnaniensia wchodzą zarówno uczeni polscy (Poznań, Wrocław, Warszawa), jak i zagraniczni (Austria, Bułgaria, Czechy, Rosja, Serbia, Słowacja, Ukraina, USA, Węgry).</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/sup/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/sup/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/sup/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p><a href="http://www1.ciniba.edu.pl/czasopisma/czasop_full.asp?id=4958">Arianta</a>, <a href="http://bazhum.pl/bib/journal/560/">BazHum</a>, <a href="https://www.ceeol.com/search/journal-detail?id=1402">CEEOL</a>, <a href="http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-issn-2300-4754">CEJSH</a>, <a href="https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info.action?id=486955">ERIH PLUS</a>,&nbsp;<a href="https://journals.indexcopernicus.com/search/details?jmlId=24783414&amp;org=Studia%20Ukrainica%20Posnaniensia,p24783414,6.html">Index Copernicus - IC Journals Master List</a>, <a href="http://index.pkp.sfu.ca/index.php/browse/index/3908">PKP Index</a>, <a href="https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/journals/50851">PBN - Polska Bibliografia Naukowa</a>, <a href="https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-b8533bfa-f858-4bb3-b05e-d87fba069816">POL-index Polska Baza Cytowań</a>, <a href="https://www.worldcat.org/title/studia-ukrainica-posnaniensia/oclc/1002262007/editions?referer=di&amp;editionsView=true">WorldCat</a>, <a href="https://scholar.google.com/scholar?q=studia+ukrainica+posnaniensia&amp;hl=en&amp;num=20&amp;as_sdt=1,5&amp;as_ylo=2013&amp;as_vis=1">Google Scholar</a></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong> <p><img src="/public/piotr/ikonki/gs_2.png" alt=""><br><br><strong>MNISW: 20</strong></p> <p>&nbsp;<img src="/public/site/images/oszulc/ic.gif" alt=""></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/index">10.14746/sup</a></div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN: </strong>2300-4754</div> <div class="oczasopismie"><strong>PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:</strong><br><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/"><strong><img src="/public/piotr/cc/cc_4_by_nc_sa.png" alt="CC_by-nd/4.0"> </strong></a><strong><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/" rel="license">Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe</a>.</strong></div> pl-PL <ol> <li class="show">Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w&nbsp;zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.</li> <li class="show">Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:<br>2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;<br>2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;<br>2.3.&nbsp; publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;<br>2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;<br>2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;<br>2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;<br>2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;<br>2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji&nbsp;<a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/" target="_self">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</a>&nbsp;lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons.</li> <li class="show">Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:<br>3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.<br>3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma.</li> <li class="show">Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji&nbsp;<a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/" target="_self">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</a>&nbsp;lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie&nbsp;w celach niekomercyjnych&nbsp;pod następującymi warunkami:<br>4.1.&nbsp;uznanie autorstwa&nbsp;czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;&nbsp;<br>4.2.&nbsp;na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.</li> <li class="show">Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:<br>5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;<br>5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.</li> </ol> <p>Pozostałe postanowienia</p> <ol start="1"> <li class="show">Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp<em>.</em>)<em>.</em></li> </ol> sup@amu.edu.pl (Anna Horniatko-Szumiłowicz) pressto@amu.edu.pl (Pressto) czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 OJS 3.1.2.4 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 DO CZYTELNIKÓW CZASOPISMA „STUDIA UKRAINICA POSNANIENSIA” https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26293 <p>--</p> JAROSŁAW POLISZCZUK, ANNA HORNIATKO-SZUMIŁOWICZ Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26293 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 ДО ЧИТАЧІВ ЧАСОПИСУ „STUDIA UKRAINICA POSNANIENSIA” https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26294 <p>--</p> Ярослав Поліщук Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26294 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 TO THE READERS OF “STUDIA UKRAINICA POSNANIENSIA” https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26295 <p>--</p> Jarosław Poliszczuk, Anna Horniatko-Szumiłowicz Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26295 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 WOŁYŃ W SYSTEMIE ETNICZNYCH AUTOSTEREOTYPÓW EPISTOLARNYCH TEKSTÓW ŁESI UKRAINKI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26288 <p>W artykule zbadano specyfikę funkcjonowania i aktualizację językową nazw własnych zawartych w systemie epistolarnych autostereotypów etnicznych Łesi Ukrainki; ustalono decydującą rolę w tworzeniu choronimu Wołyń i pochodnych derywatów — wołyński, wołyńska, wołyńskie; określono regulatywność użycia wołyńskich astionimów Łuck, Kowel, komonimu Kołodeżno i katojkonimów Wołyniaky / Wołyniaki, Wołyniaczka / Wołynianka; przeanalizowano porównawcze konteksty użycia jądrowych ojkonimicznych nazw Wołynia i choronimów innych miejscowości geograficznych Ukrainy oraz innych państw, w szczególności Niemiec, Bułgarii i Gruzji; określono ważność używania tych nazw jako elementów własnej tożsamości i środków jej językowego autoportretowania.</p> СВІТЛАНА БОГДАН, ТЕТЯНА ТАРАСЮК Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26288 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 UKRAIŃSKIE PAREMIE JAKO AKTY MOWY https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26273 <p>Paremie to stałe jednostki językowe, odtwarzane przez mówcę w utartej formie. Ich funkcja zależy od celu komunikacji zapewnianego przez nadawcę zbiorowego, czyli naród. Paremie należą do docelowych aktów mówienia, co przekłada się na potrzebę zbadania ich pod kątem specyficznej pragmatyki. Obecność mocy illokucyjnej w paremiach powoduje ich przekształcenie w akty mówienia, co świadczy o dyskursywnej istocie semiozy paremicznej. W zależności od illokucji ukraińskie przysłowia mogą przybierać charakter stwierdzenia, konstatacji, zastrzeżenia, obietnicy, groźby, rozkazu, porady, oceny itp. Dla ukraińskich paremii charakterystyczna jest illokucja aktów mówienia: reprezentatyw, dyrektyw oraz ekspresyw. Konstatuje się obecność w paremicznym korpusie języka ukraińskiego złożonych aktów mówienia, które wyrażają różnice pomiędzy illokucją a mocą illokucyjną.</p> ВАЛЕНТИНА КАЛЬКО Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26273 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 OKAZJONALIZMY JAKO PODSTAWA SYNERGETYKI IDIOSTYLU MYKOŁY WINHRANOWSKIEGO https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26276 <p>Podstawą do stwierdzenia, że słowotwórcze leksemy innowacyjne są powszechne w poezji Mykoły Winhranowskiego jest ich systematyzacja i klasyfikacja. Wśród nich najliczniejszą grupę stanowią leksemy utworzone przez złożenie podstaw; utworzone za pomocą przyrostków jako formantów słowotwórczych; utworzone z wykorzystaniem jednocześnie przedrostków i przyrostków. Rzadko spotykane są neologizmy utworzone za pomocą wyłącznie przedrostków. W niniejszym artykule przedstawiono różne rodzaje okazjonalizmów poety, które autorka analizuje na podstawie wymienionej klasyfikacji. Istotną rolę odgrywa także postawa autorska Winhranowskiego, którą badaczka odbiera jako ważny aspekt psycholingwistyczny w procesie kształtowania indywidualnego stylu twórczego.</p> ЛАРИСА МІНІЧ Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26276 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 APOZYTYWNY SYNTAKSEM JAKO REPREZENTANT ZNACZEŃ TROPICZNYCH W TEKŚCIE LITERACKIM https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26250 <p>Autorka artykułu skupia uwagę na funkcjonowaniu apozytywnych epitetów składniowych i metafor w poetyckiej różnorodności artystycznego stylu wypowiedzi. W niniejszym badaniu podjęto próbę całościowej analizy spektrum tropicznych znaczeń pozytywnej i półpredykatywnej składni w prozie i w poetyckich tekstach literackich charakteryzujących się pewnym obciążeniem stylistycznym. Często apozytywy funkcjonują jako epitety, porównania i metafory. Możemy też zauważyć, że w tekście literackim apozytywny syntaksem zarówno w pozycji izolowanej, jak i nieprzydzielonej można wyrazić za pomocą personifikacji, oksymoronu, paronomii, antytezy, amplifikacji. Potrafi także działać jako wyraz ironii, sarkazmu. Zdarzały się przypadki zastosowania półprzewidywalnego apozytywnego syntaksemu synekdochy, peryfrazy i hiperboli. W rezultacie<br>badania stwierdza się, że wszystkie apozytywy o funkcji tropicznej przyczyniają się do tworzenia wyrazistych obrazów zarówno ludzi, jak i innych istot, przedmiotów, otaczających ich zjawisk, pozwalają pisarzom przekazywać w wystarczająco angażujący i skondensowany sposób myśli, postawy i osobliwości światopoglądu.</p> Ірина Рабчук Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26250 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 KOMPETENCJE ORTOGRAFICZNE JAKO ELEMENT PROFESJOGRAMU WYKŁADOWCY DYSCYPLIN LINGWISTYCZNYCH https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26287 <p>W artykule przeanalizowano kompetencje ortograficzne jako element profesjogramu wykładowcy dyscyplin lingwistycznych. Opisano językowe, metodyczne i psychologiczne czynniki kształtowania odpowiednich kompetencji. Profesjogram wykładowcy szkoły wyższej we właściwym paradygmacie edukacyjnym obejmuje takie cechy specjalisty, jak kompetencje zawodowe, profesjonalizm, umiejętności, warunki ich nabywania i rozwoju oraz kryteria ich oceny. Kompetencje ortograficzne w strukturze zawodowych kompetencji lingwistycznych filologa należą do kilku „podsystemów” (kompetencje ortograficzne → kompetencje lingwistyczne → kompetencje profesjonalnej komunikacji językowej). Jednocześnie stanowią one jednostkę złożoną, która zawiera elementy poznawcze, operacyjne, czynnościowe, semantyczne i behawioralne. Badanie naukowe ukazuje zjawisko mowy w związku z rozwojem umiejętności ortograficznych. Ich rozwój obejmuje<br>przekształcenie mowy zewnętrznej w wewnętrzną, gdy reprodukcja obrazu słowa następuje automatycznie,<br>a faktyczny proces językowy pozostaje poza świadomością.</p> ХРИСТИНА КАРПОВЕЦЬ Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26287 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 SWOJE / OBCE: KWESTIA OKREŚLENIA TOŻSAMOŚCI W PROZIE NATALII KOBRYNSKIEJ https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26296 <p>Aktualność artykułu uwarunkowana jest potrzebą reinterpretacji twórczości Natalii Kobrynskiej, jej miejsca w kanonie piśmiennictwa ukraińskiego. Z jednej strony twórcze poszukiwania pisarki odzwierciedlają drogę, którą przemierzała literatura ukraińska na przełomie wieków (tendencje realistyczne i modernistyczne), z drugiej zaś — zawierają one tematy i zagadnienia znacznie wykraczające poza ówczesne ramy czasowe (postać Innego, konstruowanie tożsamości za pomocą dyskursu władzy, wspólne oddziaływanie władzy i wiedzy, impulsy ekologiczne itp.). Kierunek, w ramach którego zrealizowano badanie, wyznaczony jest przez studia poświęcone zagadnieniu tożsamości; w centrum uwagi obecne jest napięcie pomiędzy modusami konstruowania a wyboru. Celem badania jest zatem dowiedzenie, iż w przypadku bohaterów Kobrynskiej tożsamość wiąże się raczej z wyborem aniżeli z przynależnością do wspólnoty. Rezultatem badania jest<br>potwierdzenie, iż, pomimo niestabilności ludzkich wyobrażeń o własnym „Ja”, Natalia Kobrynska odnajduje najbardziej odpowiedni sposób, aby ukazać członków wspólnoty w momencie rozpadu tradycyjnych związków społecznych i kształtowania się nowych.</p> Ірина Борисюк Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26296 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 GENDEROWE WYMIARY TEMATU ŻYDOWSKIEGO W POEZJI ŁESI UKRAINKI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26249 <p>Artykuł analizuje teksty poetyckie Łesi Ukrainki stworzone na podstawie kulturowych motywów żydowskich i tematów archetypowych, głównie genezy biblijnej. Wybrane wiersze są badane przez pryzmat imagologii oraz zasad teorii gender. Podkreśla się, że w percepcji poetyckiej pisarza temat żydowski ma cechy charakterystyczne gender. Autorka zbadała następujące kwestie imagologiczne i genderowe: legitymizację inności narodowej poprzez interakcje genderowe pomiędzy mężczyzną a kobietą, ujawnienie konkurencji interpersonalnej matek pod presją społeczeństwa patriarchalnego, dyskurs otchłani komunikacyjnej między genderami, wyrównanie i zniesienie ograniczeń genderowych w celu sformułowania koncepcji osoby holistycznej itd. W podsumowaniu stwierdzono, iż skomplikowana historia kobiet starożytnego społeczeństwa żydowskiego w poezji Łesi Ukrainki znajduje swoje odzwierciedlenie w ukraińskiej współczesności.</p> ХРИСТИНА СЕМЕРИН Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26249 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 REPREZENTACJA OBRAZU BOHATERA WALKI W UKRAIŃSKIEJ LITERATURZE REALIZMU SOCJALISTYCZNEGO https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26297 <p>Przedstawiony artykuł proponuje analizę kanonu socrealistycznego w ukraińskich tekstach literackich, należących do autorów okresu sowieckiego, takich jak Natan Rybak, Jurij Zbanacki, Ołeś Honczar, Andrij Małyszko, Natalia Zabiła itd. Według licznych badań ów kanon jest traktowany jako ideologiczny projekt w zakresie kultury oraz literatury, którego zadaniem było formowanie odrąbnej tożsamości (homo sovieticus) oraz absolutyzacja władzy sowieckiej na różnych poziomach życia, zarówno państwowego, jak i prywatnego. W tekstach kultury kanon socrealizmu był powołany do stworzenia monostylistycznego systemu ze ścisłymi regułami, rozpisanymi schematami, specjalnie przewidzianymi typami bohaterów. Socrealistyczny kanon narzucał kulturze i sztuce schematy analizy i odzwierciedlenia nie prawdziwej, lecz wyimaginowanej rzeczywistości. Już od lat 30. XX wieku literatura reprezentuje liczne teksty odpowiadające regułom stylu ideologicznego. Wówczas literatura zostaje przekształcona w produkt kultury masowej, mający typową strukturę przewidywalności i uznawalności. Celem takiego eksperymentu nad literaturą piękną było zarówno<br>przekształcenie kultur narodów podbitych przez ZSRR, jak i zmiana sposobu odbioru rzeczywistości. Estetyzacja i fałszowanie sowieckiego trybu życia, powszechna dominacja pierwiastków ideologicznego<br>oraz totalitarnego w zakresie kultury, formowanie socrealistycznej teorii jako procesu polityzacji świadomości artystycznej — to czynniki decydujące o rozwoju i funkcjonowaniu kanonu literatury ukraińskiej okresu sowieckiego. Autorka artykułu proponuje nowe ujęcie literackiej reprezentacji sowieckiego panteonu bohaterów w tekstach socrealistycznych. System sowiecki, budując utopię o nastaniu „świetlanej przyszłości”, potrzebował „nowego człowieka”, na kształtowanie którego były skierowane wszelkie starania. A zatem główną uwagę w danym badaniu skupiono na roli obrazu bohatera walki w socrealistycznym tekście. Obraz ów na skutek propagandy i agitacji zapisał się na długi czas w świadomości zbiorowej.<br><br></p> УЛЯНА ФЕДОРІВ Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26297 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 TREŚĆ VERSUS FORMA. Z ROZWAŻAŃ NAD NATURĄ TEKSTU LITERACKIEGO W ŚWIETLE UKRAIŃSKICH MANIFESTÓW LITERACKICH LAT 20. XX WIEKU https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26247 <p>The purpose of this paper is to reflect on an extremely interesting issue, which was the attempt to explain the primacy of content over form or form over content in Ukrainian literature. The author emphasizes that this issue was the subject of considerations at the end of the 19th century, when modernist literature, looking for new ways of artistic expression, gave primacy to the form of a literary work over its content. Modernists felt freed from the duty of “moralizing” the reader, arguing that the writer’s duty is to constantly experiment with the form. The author refers to such figures as Mykola Voronyj, Mykola Sriblanski, Yakiv Mozhejko, Dmytro Zahul, and circles associated with the magazine “Muzahet”, “Literature Critical Almanac”, “Ukraїns’ka khata” and the literary group “Moloda Muza”. Discussions at the turn of the century came alive again in the 1920s in the newly formed Ukrainian Soviet Republic. Supporters of socialist realism argued that the content of the literary work is more important, because, in their opinion, the writer’s duty is to “educate” society. Based on the research conducted, it can also be stated that at the same time there were also writers who<br>emphasized the significant importance of the form of the literary work. Among them were members of the literary group called “Grono”. Later in the paper, the ideas advanced by Valeriian Polishchuk, who proposed the concept of the literature of the spiral (literature like mathematics ), are analysed. An interesting poem theory is also mentioned here, where euphony came to the fore. It was the author’s concept of a new rhythm of the poem, referred to as the “khvilyada”.</p> Albert Nowacki Copyright (c) 2021 Wydawnictwo Naukowe UAM https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26247 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 TOTALITARYZM A LITERATURA: OD INTERAKCJI DO ZDEMASKOWANIA https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26292 <p>Zaistnienie totalitaryzmu w Europie po I wojnie światowej od lat jest obiektem<br>zainteresowania badaczy różnych dziedzin nauki. Liczne prace opublikowane w ciągu ostatnich lat<br>świadczą o interdyscyplinarnym charakterze posttotalitarnego dyskursu naukowego. Nader ważnym<br>w tym kontekście wydaje się problem sztuki, a szczególnie — literatury, co stanowi przedmiot<br>rozważań w proponowanym artykule. Autorka wskazuje na ówczesne wykorzystanie literatury jako<br>instrumentu propagandy. Celem aktualnego badania jest również odbiór współczesnego tekstu literackiego<br>jako próby artystycznego przemyślenia doświadczenia totalitaryzmu, postrzeganego jako<br>trauma oddziałująca na funkcjonowanie współczesnych społeczeństw. Nieprzepracowana trauma<br>przeszłości często powoduje nieprzewidywalny zwrot w polityce europejskiej.</p> ОКСАНА ПУХОНСЬКА Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26292 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 ARCHETYPOWE TŁO I POETYKA POWTÓRZENIA W ZIMOWEJ OPOWIEŚCI OŁESIA ULIANENKI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26289 <p>W prezentowanym artykule zaproponowana została oryginalna, w przeciwieństwie do wielu wcześniejszych odczytań Zimowej opowieści Ołesia Ulianenki zazwyczaj opartych na podejściu socjologicznym, psychoanalityczna interpretacja tego dzieła, sięgająca głęboko do poetyki utworu. Przeprowadzona analiza dowodzi, że w niewielkim, ale znakomitym pod względem artystycznym szkicu, który trudno przypisać do określonego gatunku i w którym niełatwo wyznaczyć fabułę i temat, ukraiński pisarz w skondensowanej formie zaprezentował liczne wieloaspektowe i sugestywne obrazy archetypowe, ściśle powiązane z problematyką wspólnotowo-historyczną, moralno-etyczną, filozoficzną (immanentnie obecną w jego późniejszych pracach). Ponadto, co najważniejsze, autor udowodnił, że śmierć można pokonać dzięki powtarzającym się zwycięstwom.</p> Фелікс Штейнбук Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26289 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 ROZWÓJ UKRAIŃSKIEJ LITERATURY GROZY NA TLE EUROPEJSKICH TRADYCJI GOTYCKICH: ZARYS PROBLEMATYKI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26251 <p>Przedmiotem publikacji jest ścisły zarys problematyki ukraińskiej literatury grozy przedstawiony na tle europejskich tradycji gotyckich w literaturze. Poruszone zostało zagadnienie niejednoznaczności stosowanej terminologii, którą zazwyczaj wykorzystuje się do tworzenia metodologii badań oraz ich samych. Autor podejmuje próbę umiejscowienia gotycyzmu literackiego w literaturoznawstwie. Artykuł zawiera zwięzłą analizę specyfiki prozy gotyckiej w literaturze Anglii, Francji, Niemiec, Polski i Czech, jednakże szczególnie wyróżniono ukraiński gotycyzm literacki, jego swoistość, wyjątkowość. Dostrzeżona została również ukraińska proza „chimeryczna”, choć jej zaliczenie do literatury gotyckiej jest sporne. Ukraińskiemu nurtowi gotyckiemu w literaturze właściwe jest również zastosowanie mitologii ludowej, folkloru i demonologii. Autor doszedł do<br>wniosku, że gotycyzm literacki w twórczości pisarzy ukraińskich stanowi doniosły wkład do literatury europejskiej, również światowej. Wymaga stałych badań literaturoznawczych z uwagi na jego nieustającą ewolucję i pojawianie się takich nowych gatunków nurtu gotyckiego jak fantastyka, fantasy czy literatura grozy.</p> Przemysław Lis-Markiewicz Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26251 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 UKRAIŃSKA RECEPCJA POLSKIEGO REPORTAŻU LITERACKIEGO: POSTRADZIECKIE RECYDYWY I SYNDROM POSTKOLONIALNEJ OTCHŁANI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26291 <p>Po raz pierwszy w literaturoznawstwie ukraińskim została przeanalizowana specyfika ukraińskiej recepcji reportaży J. Hugo-Badera opisujących postradziecką rzeczywistość na terenach Rosji, Ukrainy, Mołdawii i Naddniestrza. Dla odbiorców ukraińskich szczególnie ważne jest odczytywanie tych tekstów przez pryzmat własnego doświadczenia egzystencji po upadku sowieckiego kolosa. O ukraińskim sukcesie Białej gorączki świadczy to, iż została ona niewątpliwie mocnym bodźcem do przemyślenia przez Ukraińców fenomenu współczesnej Rosji i aktualizacji dyskusji o niezbędności przezwyciężenia tej zdeformowanej rzeczywistości delirium tremens. Osobna uwaga w artykule jest skupiona na tekstach-reakcjach dotyczących warsztatu językowego polskiego reportera oraz jego reporterskiej metody „przytulania się” do rozmówcy.</p> Олеся Нахлік Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26291 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 MIĘDZY GONZO A DOKUMENTEM HISTORYCZNYM. O STATUSIE GENOLOGICZNYM REPORTAŻU ЗВІТ ЗА СЕРПЕНЬ’14 ANDRIJA SOWY (PŁOCHISZA) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26248 <p>The urgency of this paper is conditioned by the importance for the Ukrainian literary process of examining the peculiarities of literary works devoted to the Russian-Ukrainian war (2014–?). In the article, the author reviews the genre status of Andriy Sova’s Zvit za serpen ‘14. The research indicates the syncretic character of Sova’s reportage and reconstructs the social and cultural conditions for the creation of the text. In addition, the author draws attention to the language of reportage (idiostyle), which is saturated not only with emotions, but also with technical and military terminology. It was found that Zvit za serpen ‘14 contains a specific chronotope conditioned by the dynamics of events in 2014. Another important aim of the research was to investigate how Sova strengthens the reference pact with the reader. As a result, it was recognized that Sova’s strategy is to declare the truth (“I am describing only what I have seen”), frequent quoting of other soldiers, as well as posting photos, which strengthens the documentary character of the book.</p> Ryszard Kupidura Copyright (c) 2020 Wydawnictwo Naukowe UAM https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26248 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 WSPÓŁCZESNY DRAMAT UKRAIŃSKI WOBEC WOJNY: NA PRZYKŁADZIE SZTUKI NATALII WOROŻBYT ZŁE DROGI https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26274 <p>The subject of this study is the play Bad roads (2017) written by the Ukrainian playwright Natalya Vorozhbit. The text was commissioned by the Royal Court Theatre (London). It was also staged in Kiev and received the award for “Best Direction” (Tamara Trunova, GRA Festival, 2019). The action in the drama takes place during the war in eastern Ukraine in 2014-2016. The writer visited these areas and conducted many interviews. In Bad roads N. Vorozhbit focuses not on warfare but on the catastrophic impact of war on everyday life. The author is interested in how war damages the human mentality and psyche, how it influences building interpersonal relationships in new conditions, how war produces the desire to hurt people close to us, as well as unfamiliar ones, and how it affects the formation of intimate relationships. It is significant that an important role in the drama was intended for women and aspects such as love, sex and erotic feelings. The author of the publication focuses on the three most important problems raised in the text: violence, trauma and the creation of a hero (first glorification and then de-heroisation).</p> ANDRIEJ MOSKWIN Copyright (c) 2020 Wydawnictwo Naukowe UAM https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26274 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000 POWIEŚĆ TAMARY HORICHA ZERNIA DOCIA: STRATEGIE TWORZENIA EFEKTU WSPÓŁUDZIAŁU https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26290 <p>Artykuł rozważa strategie narracyjne tworzenia efektu zaangażowania czytelnika w doświadczenia życiowe postaci w powieści Tamary Horichy Zerni Docia, poświęconej aktualnym problemom wojny na wschodzie Ukrainy. Teoretyczne podstawy pracy oparte są na zaproponowanej przez Monikę Fludernik w badaniach narratologii kognitywnej koncepcji ‘doświadczeniowości’ (‘experientiality’), związanej z reprezentacją świadomości bohatera lub reprezentacją roli mówcy w utworze. Głównymi strategiami tworzenia ‘doświadczeniowości’ w powieści Docia są mimetyczność w odtwarzaniu realiów regionu, manipulowanie kategorią tożsamości lokalnej i żywa emocjonalna narracja dzieła. Najczęstszymi wzorcami wyrażania emocji w powieści są depersonalizacja, ukazanie reakcji ciała na wydarzenia oraz elementy demaskujące inwektywne dygresje autorskie w dyskursie artystycznym.</p> ТЕТЯНА ГРЕБЕНЮК Copyright (c) 2020 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0 https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sup/article/view/26290 czw, 31 gru 2020 00:00:00 +0000