https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/issue/feed Teologia i Moralność 2020-01-31T11:16:27+00:00 Andrzej Pryba pryba@amu.edu.pl Open Journal Systems <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>"Teologia i Moralność" jest czasopismem naukowym Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ukazuje się ono dwa razy do roku pod patronatem Stowarzyszenia Teologów Moralistów Polskich. Na jego łamach prezentowane są bieżące zagadnienia teologicznomoralne oraz teksty interdyscyplinarne dotyczące aktualnie badanego zagadnienia. W czasopiśmie publikowane są artykuły naukowe, recenzje książek oraz sprawozdania z konferencji naukowych.</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/tim/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/tim/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/tim/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p>INDEX COPERNICUS INTERNATIONAL - IC JOURNALS MASTER LIST; CEJSH; PKP Index; WorldCat; Google Scholar</p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong> <p><img src="/public/piotr/ikonki/gs_2.png" alt=""><br><br><strong>MNSiW: 20</strong><br><br><img src="/public/piotr/ikonki/ic_66_99.png" alt=""></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong>10.14746/tim</div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN <strong>(Print)</strong>: </strong>1898-2964<strong>&nbsp; </strong><strong>ISSN (Online):&nbsp;</strong>2450-4602</div> <div class="oczasopismie"><strong>PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE OD 2016 R. DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:</strong><br><a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/"><img src="/public/piotr/cc/cc_4_by_nd.png" alt="CC_by-nd/4.0" border="0"></a></div> https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21173 Wspólnota przestrzenią odkrywania sensu życia 2020-01-31T11:16:27+00:00 Jarosław Horowski tim@amu.edu.pl <p>Analizy podejmowane w niniejszym artykule podporządkowane zostały odpowiedzi na pytanie o to, w jaki sposób jednostka odkrywa/konstruuje sens życia. Przeprowadzono je w perspektywie teorii socjologicznej Margaret S. Archer, nazywanej przez autorkę podejściem morfogenetycznym, i pogłębiono przez odwołania do neotomistycznej filozofii wychowania. Refleksja została podzielona na cztery części, w których kolejno podjęto kwestie: (1) współczesnego kulturowego rozumienia kwestii odkrywania/formułowania sensu życia; (2) teorii socjologicznej Margaret Archer; (3) wyprowadzonej z teorii Archer koncepcji odkrywania/konstruowania sensu życia; (4) wspólnotowych uwarunkowań niniejszego procesu. Refleksja prowadzi do wniosku, że sens życia jest odkrywany przez jednostkę jako tak zwana troska ostateczna w poznaniu bezpośrednim, niezapośredniczonym w kulturze, a sama kultura (w tym edukacja) wspierają jednostkę w nazywaniu i rozumieniu tego co ważne oraz wskazują sposoby troski o to, co ważne. Stwierdzenie to prowadzi do wniosku, że odnalezienie sensu życia przez jednostkę jest uwarunkowane strukturami życia wspólnotowego, które albo jest gotowe do włączenia jednostki do troski o dobro wspólne, albo wyklucza jednostkę ze wspólnoty.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21175 Współczesne konteksty edukacji. Czy pojęcie sensu ma jeszcze sens? 2020-01-31T11:16:25+00:00 Remigiusz Ciesielski tim@amu.edu.pl <p>Celem tekstu jest wskazanie możliwych przyczyn, które doprowadziły do ​​kryzysu współczesnej edukacji. Zastąpienie dialogu mówieniem a wiedzę wiadomościami doprowadziło do zmiany miejsca nauczyciela i jego roli we współczesnej kulturze i procesie wychowania. Można jednak znaleźć drogi wyjścia z tego kryzysu tak, aby odnowić rolę nauczyciela jako mistrza i nauczyć się wysuwać wiedzę na pierwszy plan tego procesu. Autor znajduje tę drogę w ponownym przemyśleniu zasad edukacji i kultury klasycznej i wczesnochrześcijańskiej.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21329 Edukacja domowa a sedno wycho(wy)wania 2020-01-31T11:15:48+00:00 Marek Budajczak tim@amu.edu.pl <p>W artykule tym przedstawia się relacje między edukacją domową a wychowaniem w jego ośrodkowym, moralnym sensie. Zaprezentowano tu najpierw, obok definicji kluczowych pojęć, uwagi o politycznym statusie edukacji. Określona została – tak co do motywów dla jej podejmowania, jak i pragmatycznych modalności – edukacja domowa. Owe modalności odniesiono wreszcie do edukacji moralnej, jako egzemplifikacje przywołując obrazy pędzla mistrzów malarstwa europejskiego. Całość podkreśla niesubstytuowalną rolę rodziny w wychowywaniu dziecka.</p> 2020-01-28T18:33:47+00:00 Copyright (c) 2020 Marek Budajczak https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21331 Zachowania samobójcze w rodzinach. Społeczne konsekwencje zjawiska 2020-01-31T11:16:17+00:00 Adam Czabański tim@amu.edu.pl <p>In 2017, 5276 people committed suicide in Poland, while suicide attempts were reported by at least 50-75 thousand people in Poland. Mourning for a close deceased each year affects 100,000 members of our society. Suicidal behavior causes numerous changes in the functioning of families. A significant part of these changes brings conflicts and deconstruction of families. This is confirmed by research conducted among 146 students of Poznań universities who have experienced suicide of a family member.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21332 Wychowanie dzieci w tradycji biblijnej 2020-01-31T11:16:15+00:00 Stefan Szymik tim@amu.edu.pl <p>Autor opracowania przedstawia problematykę wychowania i edukacji dzieci żydowskich w świetle danych biblijnej. Realizując cel omawia wpierw środowisko wychowania dzieci, którym w Biblii była przede wszystkim wielopokoleniowa rodzina izraelska i następnie żydowska, a także z biegiem czasu forma instytucjonalna (szkoła) i głównie synagoga w czasach chrześcijańskich. W kolejnym punkcie zostały przedstawione wielorakie metody wychowywania i edukacji dzieci i młodzieży, wśród nich również element posłuszeństwa i karności stale obecny w tradycji biblijnej (Prz 13,24; 22,15; 23,12 itd.). W zakończeniu artykułu czytelnik znajdzie omówienie głównych treści wychowania i edukacji dzieci, pośród których wychowanie religijne miało znaczenie nadrzędne. W opinii autora część przywołanych elementów biblijnego wychowywania i edukacji zachowuje swoją trwałą wartość, w tym rodzina jako podstawowe środowiska wychowywania dzieci, następnie dobry przykład życia rodziców i innych członków rodziny. Nie bez znaczenia jest również religijne wychowanie dzieci i młodzieży, którego doniosłość autorzy biblijni podkreślają wielokrotnie.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21334 Chrześcijańskie zasady wychowawcze w rodzinie Martin – rodziców św. Teresy z Lisieux 2020-01-31T11:16:13+00:00 Mieczysław Ozorowski tim@amu.edu.pl <p>Rodzina jest pierwszą szkołą człowieczeństwa. Dotyczy to również rodziny, założonej przez świętych małżonków Ludwika i Zelię Martin, którzy doczekali się świętych dzieci, min. świętej Teresy od Dzieciątka Jezus. Niniejsze opracowanie przybliża problematykę środowiska rodzinnego, które wychowało oraz dało światu osoby uważane za przykład świętości dla wierzących. Szukaliśmy tu odpowiedzi na pytania jakie czynniki rodzinne wpłynęły na ukształtowanie się dojrzałych postaw osobowych i ich zaangażowania społecznego; jakie uniwersalne i chrześcijańskie zasady wychowawcze przyczyniły się do osiągnięcia sukcesu.&nbsp; Misterium życia rodzinnego odkrywamy na podstawie źródłowych przekazów pisanych, listów, pamiętników i dzienniczków. Z tych przekazów wyłania się pewien ideał życia rodzinnego, oparty na chrześcijańskich zasadach wychowawczych: wiary, pracowitości, uczciwości, autentyczności zachowania i życia, umiejętności świętowania i okazywania współczucia.&nbsp; Państwo Martin byli ludźmi pobożnymi i zaangażowanymi prokościelnie i prospołecznie. Ich historia życia stała się dla innych wzorem do naśladowania. Dawali oni przykład żywej wiary. Zachowywali oni wiele praktyk ascetycznych, które starali się zaszczepić swoim dzieciom. Cenili pracowitość i sumienność ale mieli dystans do dóbr materialnych, którymi potrafili się szczodrze dzielić z innymi, ukazując postawę miłości charytatywnej. Wzorzec przekazany przez małżonków Martin i ich rodzinę pozostaje w dużej części aktualny aż do dzisiaj.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21338 Dzielić się mądrością czasu w rodzinie. Wyzwania etyczne współczesnych przemian demograficznych w Polsce 2020-01-31T11:16:08+00:00 Wojciech Kućko tim@amu.edu.pl <p>One of the major challenges facing European societies is the issue of aging populations. This implies not only questions about the demographic future of states and nations but also provokes reflection on ethical issues related to old age. The article is an attempt to show what new ethical dilemmas related to demographic processes Polish society faces. An important point of reference may be the principles of Catholic ethics, especially solidarity between generations, i.e. sharing the wisdom of time and treating the elderly as an opportunity for young people. This issue is pointed out by Pope Francis.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21339 Społeczno-wychowawcza rola seniorów (dziadków) w rodzinie 2020-01-31T11:16:07+00:00 Józef Młyński tim@amu.edu.pl <p>Artykuł podejmuje tematykę wychowawczej roli seniorów(dziadków) w rodzinie. Celem jest ukazanie konkretnie wychowawczej i socjalizacyjnej roli w obszarach: wychowanie w rodzinie, wychowanie kulturowe, wychowanie społeczne, wychowanie religijno-moralne oraz analiza ich kapitału intelektualnego racjonalizowanego, jako mądrość starca. Z analizy wynika, że role seniorów nadal mają ważny wpływ wychowawczy na dorastających wnuków. Dobre kontakty z dziadkami uczą nastolatków miłości i troski o drugiego człowieka, poznania historii rodziny, tradycji i wiary w domu.&nbsp; Wciąż są jeszcze strażnikami: pamięci zbiorowej, więzi rodzinnych, kronikarzami historii, mądrością wiary, moralności i dziedzictwa kulturowego. Zauważa się jednak, iż rady udzielane młodemu pokoleniu nie dla wszystkich stanowią uniwersalną receptę na szczęśliwe życie.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21343 Aktualność pedagogiki świętorodzinnej w procesie wychowania 2020-01-31T11:16:04+00:00 Andrzej Pryba tim@amu.edu.pl <p>Artykuł podejmuje zagadnienie pedagogiki świętorodzinnej, która&nbsp; jest ściśle związana ze Zgromadzeniem Misjonarzy Świętej Rodziny i jego założycielem, sługą Bożym, ks. Janem Berthier MS. Stąd też artykuł przedstawia najpierw sylwetkę Założyciela Dzieła Świętej Rodziny, następnie prezentuje strategię wychowawczą i sposoby jej realizacji. W dalszej części analiz zostały ukazane aktualne, praktyczne aplikacje pedagogiki świętorodzinnej w ramach działalności Zgromadzenia Misjonarzy Świętej Rodziny w polskiej rzeczywistości.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21344 Jak funkcjonuje moralność? Wybory moralne a wartości chrześcijańskie 2020-01-31T11:16:03+00:00 Tomasz Kraj tim@amu.edu.pl <p>Knowledge of the moral teaching of the Roman Catholic Church is generally scarce, even among believers. This situation contributes to numerous misunderstandings concerning the Church’s position within the public debates of new proposals like IVF or sexual morality (eg.&nbsp;the LGBT movement). It seems&nbsp;to outsiders that the Church’s standpoint is based on some old and outdated convictions incomprehensible for people today. Meanwhile&nbsp;for the Church, which&nbsp;is concerned with the&nbsp;overall well-being of each man,&nbsp;this&nbsp;well-being is the main reason for its viewpoint and teaching. Although the&nbsp;Church’s explanation is not&nbsp;based exclusively on&nbsp;philosophical reasons (i.e. based on&nbsp;human reason and thus intelligible for all people of good will)&nbsp;these reasons play&nbsp;an important role in the dialogue between the Church and the contemporary world. One of the Church’s&nbsp;most important rationales&nbsp;refers to the concept of&nbsp;human personal fulfilment and basic human&nbsp;goods.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21347 WYKORZYSTANIE DUCHOWOŚCI W DIAGNOZIE I INTERWENCJACH 2020-01-31T11:16:01+00:00 Kathleen Farkas tim@amu.edu.pl <p>Artykuł ten adresowany jest do osób zaangażowanych w pracę kliniczną albo duszpasterską z jednostkami doświadczającymi kryzysu. Autorka analizuje zastaną literaturę dotyczącą wykorzystania duchowości w diagnozie i interwencjach po to, by przedstawić proste narzędzia pozwalające na uwzględnienie duchowości w pracy z osobami w kryzysie. Przedstawia przegląd aspektów duchowości i religijności, które mogą być wykorzystane w radzeniu sobie ze stresem i sytuacjami kryzysowymi. Podaje także przykłady sposobów włączenia praktyk duchowych do relacji między zawodowym pomagaczem a klientem. Oprócz korzyści, wskazuje także na trudności w uwzględnianiu duchowości w pracy klinicznej oraz ryzyko związane z tym procesem.<br><br></p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21350 KATOLICKA DOKTRYNA I DUCHOWOŚĆ WOBEC WSPÓŁCZESNEGO ROZUMIENIA SEKSUALNOŚCI 2020-01-31T11:16:00+00:00 Przemysław Sawa tim@amu.edu.pl <p>W dyskusji o seksualności człowieka oraz postępujących zmianach obyczajowych konieczne jest pozytywne chrześcijańskie rozumienie płciowości i seksualności. Nie można jednak ograniczać się tylko do prezentowania oceny moralnej poszczególnych aktywności seksualnych. Potrzebne jest rozpoznanie głębokich podstaw doktrynalnych. Wśród nich należy wskazać: tożsamość płciową opartą na fakcie stworzenia, jedność porządku fi zycznego i duchowego, doczesnego i wiecznego, co jest realizacją modelu chrystologicznego (inkarnacyjnego). Przyjmowanie tej podstawy prowadzi do konstruktywnej odpowiedzi na wyzwania współczesności. Postulat integralności człowieczeństwa oraz właściwe powiązanie cielesności i duchowości przezwycięża seksualizację człowieka, ograniczanie seksualności do wymiaru fi zycznego, wprowadzanie w niewolę ciała, ale jednocześnie dewaluację płciowości i aktywności seksualnej czy postulowania niejako angelizmu jako ideału dojrzałości ludzkiej.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21353 EKLEZJOTWÓRCZA ROLA DUCHA ŚWIĘTEGO W SAKRAMENCIE BIERZMOWANIA W NAUCZANIU BENEDYKTA XVI 2020-01-31T11:15:58+00:00 Marek Kluz tim@amu.edu.pl <p>Podstawowym wezwaniem moralnym wynikającym z przyjęcia sakramentu bierzmowania jest kształtowanie wspólnoty eklezjalnej. Ku temu celowi ma też zmierzać formacja człowieka. Fundamentalną rolę w budowaniu Kościoła odgrywa udzielany w sakramencie bierzmowania Duch Święty. Otwarcie się na dar Ducha Świętego i poddanie się Jego kierownictwu pozwala na odnalezienie właściwego miejsca w Kościele i przyjęcie pełnej odpowiedzialności za jego losy.<br>Eklezjotwórcza rola Ducha Świętego w sakramencie bierzmowania mocno wybrzmiewa w nauczaniu Benedykta XVI. W swoich przemówieniach i dokumentach<br>papież wielokrotnie przybliżał prawdę o szczególnej mocy Ducha Świętego i jego darów w budowaniu wspólnotowego wymiaru życia Kościoła. Dlatego w niniejszej refleksji – opierając się na alokucji papieża Benedykta XVI – ukazano eklezjotwórczą rolę Ducha Świętego, przychodzącego w sakramencie bierzmowania.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21357 Wybrane konsekwencje trafu moralnego dla etyki, koncepcji społecznych i religijnych 2020-01-31T11:15:56+00:00 Przemysław Strzyżyński tim@amu.edu.pl <p>The article presents the issue of moral luck and some of its consequences for the philosophy of law, social justice, political responsibility and some religious concepts. Recognition of the role of moral luck undermines the use of the concept of moral responsibility, guilt and merit. The consequences of recognizing that this challenge is justifi ed, reach those areas. They postulate, for example, the need to compensate social or property inequalities, insofar as they depend on the luck. Similarly, in the Christian concept of salvation as dependent off the will of God and man, there is the problem of the impact of luck. Release from moral responsibility for actions under the infl uence of luck, also puts into question the responsibility of politicians, whose decisions are often made in the absence of certainty.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21359 Koncepcja Boga na przykładzie pięciu dróg Tomasza z Akwinu 2020-01-31T11:15:55+00:00 Joanna Picewicz tim@amu.edu.pl <p>Celem niniejszego artykułu jest analiza zasadniczych argumentów na rzecz istnienia Boga na przykładzie pięciu dróg (dowodów) Tomasza z Akwinu, które w swej formule zawierają koncepcję Boga. W pięciu drogach Tomasza z Akwinu, Bóg występuje jako: pierwsza siła poruszająca (sama nie poruszona), pierwsza przyczyna sprawcza, byt konieczny, byt najdoskonalszy oraz jako umysł porządkujący świat przyrodniczy i prowadzący wszystko do celu. Dowody na rzecz istnienia Boga w ujęciu myśliciela, wychodzą z różnych zjawisk rzeczywistości. Punkt wyjścia jest różny: zjawisko ruchu, relacje przyczynowe, przygodność istnienia, stopniowanie doskonałości, celowość. Mimo określonych cech charakteryzujących drogi, mają jednolitą strukturę. Drogi Akwinaty dowodzą istnienia tego samego przedmiotu - Boga, lecz poszczególne argumenty ujmują transcendencję w różnym aspekcie. Wspólne składniki argumentów na rzecz istnienia Boga nie przekreślają jednak ich odrębności. Cel do którego średniowieczny myśliciel dążył, został osiągnięty, ponieważ każda z pięciu dróg odkrywa określony atrybut, który w rzeczywistości jest atrybutem Boga.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21360 Kościół miejscem zranienia i uzdrowienia. Historia pojednania Anyesie Mukankaka z Rwandy 2020-01-31T11:15:53+00:00 Dawid Stelmach tim@amu.edu.pl <p>Minęło już 25 lat od ludobójstwa w Rwandzie, które miało miejsce w 1994 roku. W zbiorowej świadomości ten afrykański kraj został doświadczony ludobójstwem. Jednak 1 000 000 ofiar to przede wszystkim osobiste dramaty Rwandyjczyków i ich rodzin. Świadectwo Anyesie Mukankaki pokazuje, w jaki sposób kobieta, która straciła męża i dzieci, zmaga się z wyzwaniem przebaczenia swoim życiu, jaką rolę w tym procesie odgrywa także Kościół katolicki. W historii jej życia widać, że Kościół był miejscem, gdzie została zraniona, ale w Kościele doświadczyła także daru przebaczenia i pojednania. Obecnie Kościół katolicki w Rwandzie inspiruje poszczególnych ludzi do działania na rzecz sprawiedliwości, pojednania i do podjęcia terapii celu uleczenia ich straumatyzowanego życia. Historia rwandyjskiego Kościoła najczęściej dzisiaj przywoływana jest kontekście udziału jego członków w ludobójstwie, jednak prawda jest taka, że ponad 250 duchownych katolickich oddało swoje życie w obronie prześladowanych Tutsi. W rwandyjskim Kościele ludzie byli ranieni, był on także raniony w tragicznych wydarzeniach 1994 roku, a obecnie podejmuje leczenie ofiar ludobójstwa.</p> Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21364 Sprawozdanie ze zjazdu Stowarzyszenia Teologów Moralistów, 9-11 czerwca 2019 roku, Poznań 2020-01-28T21:23:33+00:00 Robert Plich OP tim@amu.edu.pl Michał Mrozek OP tim@amu.edu.pl Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21361 Józef Młyński, Polityka społeczna wobec rodziny w Polsce w latach 1990-2015, Europejskie Stowarzyszenie Promocji Nauki w Krakowie, Kraków 2016, ss. 426. 2020-01-31T11:15:51+00:00 Władysław Szewczyk tim@amu.edu.pl Copyright (c) https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/21362 Recenzja książki o. prof. dr. hab. Andrzeja Derdziuka OFMCap pt. Prawda, dobro, sumienie, TN KUL, Lublin 2019, ss. 178 2020-01-31T11:15:50+00:00 Maciej Olczyk tim@amu.edu.pl Copyright (c)