https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/issue/feed Teologia i Moralność 2021-06-11T11:59:24+00:00 Andrzej Pryba pryba@amu.edu.pl Open Journal Systems <p class="oczasopismie"><strong>OPIS CZASOPISMA</strong><br>"Teologia i Moralność" jest czasopismem naukowym Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ukazuje się ono dwa razy do roku pod patronatem Stowarzyszenia Teologów Moralistów Polskich. Na jego łamach prezentowane są bieżące zagadnienia teologicznomoralne oraz teksty interdyscyplinarne dotyczące aktualnie badanego zagadnienia. W czasopiśmie publikowane są artykuły naukowe, recenzje książek oraz sprawozdania z konferencji naukowych.</p> <ul class="oczasopismie"> <li class="show"><a href="/index.php/tim/about">POLITYKA FUNKCJONOWANIA CZASOPISMA</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/tim/issue/current">AKTUALNY NUMER</a></li> <li class="show"><a href="/index.php/tim/issue/archive">ARCHIWUM</a></li> </ul> <div class="oczasopismie"><strong>INDEKSOWANE W:</strong> <p>INDEX COPERNICUS INTERNATIONAL - IC JOURNALS MASTER LIST; CEJSH; PKP Index; WorldCat; Google Scholar</p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>WSKAŹNIKI OCENY CZASOPISMA: </strong> <p><img src="/public/piotr/ikonki/gs_2.png" alt=""><br><br><strong>MNSiW: 20</strong><br><br><img src="/public/piotr/ikonki/ic_66_99.png" alt=""></p> </div> <div class="oczasopismie"><strong>DOI: </strong><a href="https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/index">10.14746/tim</a></div> <div class="oczasopismie"><strong>ISSN <strong>(Print)</strong>: </strong>1898-2964<strong>&nbsp; </strong><strong>ISSN (Online):&nbsp;</strong>2450-4602</div> <div class="oczasopismie"><strong>PRACE PUBLIKOWANE W CZASOPIŚMIE OD 2016 R. DOSTĘPNE SĄ NA LICENCJI CREATIVE COMMONS:</strong><br><a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/"><img src="/public/piotr/cc/cc_4_by_nd.png" alt="CC_by-nd/4.0" border="0"></a></div> https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28453 Dziadkowie a przekaz wiary i chrześcijański styl życia 2021-06-10T00:14:15+00:00 LADISLAV CSONTOS tim@amu.edu.pl <p>W przeszłości wielopokoleniowe budownictwo mieszkaniowe było koniecznością ze względów ekonomicznych. Młode rodziny stopniowo zdobywały środki umożliwiające im uniezależnienie się od rodziców. Ogólny wzrost gospodarczy i postępująca urbanizacja umożliwiły młodym rodzinom znacznie szybsze uzyskanie niezależności. Jednak z punktu widzenia przekazu wiary i chrześcijańskiego stylu życia rozwój ten naruszył naturalną ciągłość międzypokoleniową. Młode rodziny często nie są w stanie zmienić sposobu, w jaki przeżywają swoją wiarę, na odpowiedni styl życia, który był w sposób naturalny przekazywany z pokolenia na pokolenie. Badania religijności na Słowacji pokazują pozytywny wpływ dziadków na przekazywanie wiary. Najważniejszymi osobami w tym obszarze są matki i babcie, natomiast typowy jest brak uczestnictwa w tym procesie ojców i dziadków. W ostatnim czasie obserwujemy trend w kierunku odnowienia budownictwa wielopokoleniowego z większą powierzchnią mieszkalną, łączącego autonomię rodziny nuklearnej z bliskością dziadków. Pod warunkiem, że obie strony przestrzegają wspólnie uzgodnionych zasad regulujących ich współistnienie i korzystanie z części wspólnych, takie budownictwo mieszkaniowe może być dla każdej z nich wzbogacające.</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 LADISLAV CSONTOS https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28455 Rodzina chrześcijańska jako Kościół domowy: ewolucja historyczna i perspektywy na przyszłość 2021-06-10T00:13:46+00:00 Młyński Trębski tim@amu.edu.pl Józef Młyński tim@amu.edu.pl <p>Rodzina jest jednym z najbardziej podstawowych, ale ważnych darów, które dał nam Bóg. Rodzina chrześcijańska stanowi szczególne objawienie wewnętrznego życia Boga w Trójcy i urzeczywistnianie eklezjalnej komunii, i dlatego może i powinna być nazywana Kościołem domowym, pośrednikiem i przedmiotem dzieła ewangelizacji w służbie królestwa Bożego.</p> <p>Artykuł przedstawia ewolucję koncepcji Kościoła domowego i próbuje wskazać jej przyszłe perspektywy. Podkreśla wiele głębokich więzi, które łączą Kościół i rodzinę chrześcijańską i ustanawiają rodzinę Kościołem domowym – „Kościołem w miniaturze”, tak aby rodzina na swój sposób była żywym obrazem / ikoną i historycznym przedstawieniem tajemnicy Kościoła.Mały Kościół domowy, podobnie jak większy Kościół, potrzebuje nieustannej i intensywnej ewangelizacji, co staje się wspólnym obowiązkiem całego Ludu Bożego, każdego według jego posługi i charyzmatu. Bez radosnego świadectwa małżonków i rodzin, Kościołów domowych, głoszenie, nawet jeśli zostanie przeprowadzone we właściwy sposób, grozi niezrozumieniem lub zagubieniem się w lawinie słów, która jest charakterystyczna dla dzisiejszego społeczeństwa. Dzisiejsze rodziny katolickie mogą budować własne Kościoły domowe i starać się być „wyspami życia chrześcijańskiego w niewierzącym świecie” (Catechismo della Chiesa Cattolica 1992, 1655).Należy podkreślić, że duszpasterska interwencja Kościoła na rzecz rodziny jest sprawą pilną. Trzeba dołożyć wszelkich starań, aby wzmocnić i rozwinąć duszpasterstwo rodzin, które należy traktować jako rzeczywisty priorytet, mając pewność, że przyszła ewangelizacja w dużej mierze zależy od Kościoła domowego (Giovanni Paolo II. 1981, 65).</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Krzysztof Trębski, Józef Młyński https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28456 Osoby starsze w świecie nowych mediów i technologii 2021-06-10T00:13:19+00:00 Małgorzata Gruchoła tim@amu.edu.pl <p>Celem artykułu była analiza sytuacji i uwarunkowań społeczno-kulturowych osób starszych tworzących pokolenie X w świecie nowych mediów i technologii na tle najmłodszego pokolenia medialnego, czyli pokolenia Alpha. Obecne pokolenie seniorów tworzą pokolenie wojny, międzywojnia, Baby Boomers oraz pokolenie X. Po lapidarnej charakterystyce pokoleń przedstawiłam problem kompetencji medialnych determinujących zjawisko wykluczenia cyfrowego. Kolejno omówiłam trzy jego wymiary: psychologiczny (dostęp motywacyjny), technologiczny (dostęp materialny i fizyczny) oraz społeczny (dostęp kompetencyjny: umiejętności strategiczne, informacyjne, operacyjne i dostęp użytkowy) wraz z przykładami (ubieralne technologie, Internet Rzeczy, roboty humanoidalne) stanowiące obszar wykluczenia cyfrowego. Przyjęta teza, że zgodnie z koncepcją opóźnienia kulturowego Williama Ogburna świat rzeczywisty (społeczno-kulturowy) osób starszych nie nadąża za światem tworzonym i kreowanym przez nowe media i technologie, została potwierdzona. Główną przyczyną, obok braku nawet tylko jednego z czterech rodzajów dostępu, jest różnica prędkości w świecie rzeczywistym i wirtualnym. Zastosowałam metodę historyczną, analityczno-opisową i porównawczą.</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Małgorzata Gruchoła https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28457 Uniwersytet Trzeciego Wieku jako forma pomocy seniorom 2021-06-10T00:12:54+00:00 Władysław Majkowski tim@amu.edu.pl <p>Ostatnim okresem życia zdecydowanej większości ludzi jest starość. Starość wiąże się z wieloma problemami, ograniczeniami i trudnościami. Niektóre z tych problemów są ponadczasowe, więc zawsze były i będą doświadczane przez osoby starsze. Należą do nich: choroba, samotność, wykluczenie, ograniczenia... Inne pojawiają się w konkretnych formach społeczeństw, ich strukturach i systemach wartości ... Typowym przykładem takiej sytuacji jest wykluczenie osób starszych z określonych form życia społecznego z powodu przejścia na emeryturę. Będąc na emeryturze, nie przejmują ról społecznych, które są podstawą prestiżu społecznego i kryterium przydatności w społeczeństwie. Konsekwencją takiej sytuacji jest izolacja społeczna osób starszych. Każda inicjatywa mająca na celu zminimalizowanie negatywnych cech starości jest funkcjonalna i pożądana. Dotyczy to zarówno zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, a także interakcji społecznych z innymi. To jest powód, dla którego Uniwersytety Trzeciego Wieku mają do odegrania wielką rolę w zaspokajaniu potrzeb osób starszych. Jednak niezależnie od potrzeby tych inicjatyw na rzecz seniorów oczywiste jest, że żadna z nich nie wyeliminuje wszystkich niedogodności związanych ze starością. Pogorszenie stanu zdrowia fizycznego, osłabienie zdolności intelektualnych, choroby są nieodłączną częścią starości; są częścią jej „kodu genetycznego”. Dlatego spokojne przetrwanie deficytów starości należy odnieść do perspektywy innej niż czysto naturalna. Jest to pogląd religijny, który jako jedyny może nadać pełny sens starości i ludzkiej śmierci. Tylko religia, głosząca prawdę o życiu poza granicami śmierci, jest w stanie nadać sens życiu ludzkiemu, pełnemu ograniczeń i braków.</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Władysław Majkowski https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28458 Odkrywanie sensu życia w starości 2021-06-10T00:12:29+00:00 Marek Kluz tim@amu.edu.pl <p>Niniejsza publikacja ma na celu przybliżyć aktualny problem ludzi starszych, którzy w&nbsp;dobie dzisiejszych wynalazków i rozwoju techniki tracą swoją wartość i godność. Jednak ten stereotyp człowieka starego we współczesnym świecie jest błędny, &nbsp;jako że sensu starości, przy głębszej refleksji, nie sposób przeoczyć. Dostrzegając jak wiele jest zagubionych osób starszych, którym trudno odnaleźć się w obecnej rzeczywistości, słuszne wydaje się ukazanie chrześcijańskiego sensu tego etapu życia. W punkcie wyjścia został przedstawiony obraz człowieka starego w Piśmie Świętym, jako zaprzeczenie współczesnym stereotypom. A ponieważ starość naznaczona jest cierpieniem i zbliża na spotkanie z Panem, dlatego ważnym aspektem było również ukazanie sensu cierpienia jako współuczestnictwa w męce, śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa, jak też drogi prowadzącej na spotkanie z Nim.</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Marek Kluz https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28459 Papież Franciszek wobec problemu alienacji i osamotnienia osób starszych 2021-06-11T11:59:24+00:00 Andrzej Szafulski tim@amu.edu.pl <p>W XXI wieku nauczanie papieża Franciszka, a także wcześniej Jana Pawła II i Benedykta XVI, ukazując rolę i miejsce osób starszych w społeczeństwie, przywraca im szacunek. Papież chce, by osoby w podeszłym wieku były szanowane i z właściwą uwagą otoczone troską. Udowadnia on, że ludzie starsi są nie tylko beneficjentami, lecz także dawcami. Dlatego seniorzy stanowią cenne oparcie dla młodszych pokoleń, ponieważ niosą mądrość i doświadczenie życiowe, historię rodziny i narodu, a także są świadkami wiary. Według papieża, w przeszłości szacunek wobec osób starszych był pewnego rodzaju czynnikiem warunkującym humanizm. Niewątpliwie tak również powinno być i teraz, aby pozytywnie świadczyć o jakości cywilizacji XXI wieku. Toteż starsi ludzie nie mogą być lekceważeni i odrzucani.</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Andrzej Szafulski https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28460 Personalistyczne ujęcie chrześcijańskiej nauki moralnej w magisterium Soboru Watykańskiego II 2021-06-11T11:59:22+00:00 Krzysztof Gryz tim@amu.edu.pl <p>W okresie poprzedzającym Sobór Watykański II przygotowano kilka projektów, które miały stanowić podstawę dla ojców Soboru do dyskusji na sesjach plenarnych. Obejmowały one fundamentalne problemy teologiczne i duszpasterskie, które Komisja Przygotowawcza (<em>Commissio antepreparatoria</em>) uznała za najważniejsze. Wśród nadesłanych propozycji znalazły się również projekty dotyczące zagadnień moralnych: <em>De ordine morali christiano i De castitate, matrimonio, familia et virginitate.</em> Choć od strony merytorycznej były dobrze przygotowane, spotkały się ze znaczną krytyką ze strony członków Komisji Teologicznej i niektórych biskupów, gdyż – ich zdaniem – nie odpowiadały oczekiwanemu przez papieża Jana XXIII duszpasterskiemu charakterowi soboru. Projekty te były wielokrotnie redagowane, aż ostatecznie zdecydowano, że kwestie te zostaną poruszone w szerszym dokumencie omawiającym relacje Kościoła ze światem, który ostatecznie przybrał kształt Konstytucji duszpasterskiej o Kościele we współczesnym świecie <em>Gaudium et spes</em>.</p> <p>Osią nauczania tej Konstytucji jest integralna wizja osoby ludzkiej, stworzonej przez Boga jako istota rozumna i wolna, odkupiona przez Chrystusa i powołana do wiecznej wspólnoty w Bogu. Po latach kard. Karol Wojtyła, komentując Konstytucję, zsyntetyzował jej nauczanie, zwłaszcza w sprawach moralnych, na dwie kategorie personalistyczne: „uczestnictwo” i „solidarność”. Pierwsza odnosi się do osobistej relacji człowieka z Bogiem, druga dotyczy relacji człowieka ze światem, który tworzą inni ludzie i wspólnoty, w których żyją. Obie kategorie wyrażają osobiste zaangażowanie człowieka jako odpowiedź na dar i wezwanie zawarte w objawieniu się Boga dla człowieka.</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Krzysztof Gryz https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28461 Zdrowie publiczne – przemyśleć bioetykę na nowo. Od zasady autonomii do zasady odpowiedzialności 2021-06-11T00:11:09+00:00 Wojciech Surmiak tim@amu.edu.pl <p>W ostatnich latach pojawia się coraz mocniej na forum bioetyki pewien nowy paradygmat uprawiania tej refleksji etycznej. Jak dotąd wśród zasad bioetycznych na pierwszy plan wysuwała się zasada autonomii pacjenta. W kontekście troski o zdrowie publiczne coraz bardziej jednak należy odwoływać się do zasady odpowiedzialności. Bez wątpienia ta nowa refleksja wzbogaca i dopełnia wciąż jeszcze krótką akademicką historię uprawiania bioetyki. W niniejszym artykule zostały ukazane pewne elementy etosu lekarskiego i etyki badań naukowych na płaszczyźnie medycznej, które muszą zostać ujęte w przestrzeni tzw. medycyny zapobiegawczej skoncentrowanej na <em>principium</em> odpowiedzialności, gdyż bez takiego podejścia byłoby niezmiernie trudne podejmowanie słusznych działań na płaszczyźnie zdrowia publicznego.</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Wojciech Surmiak https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28462 Zależność przedsoborowej myśli teologicznomoralnej od refleksji prawnej i prawnokanonicznej. Analiza na podstawie kwestii relacji człowieka do zwierząt 2021-06-11T00:11:34+00:00 Krzysztof Smykowski tim@amu.edu.pl <p>Celem niniejszego artykułu jest podjęcie refleksji nad sposobem argumentacji podejmowanym przez autorów podręczników teologii moralnej przełomu XIX i XX wieku w zakresie relacji człowieka do zwierząt i określenia granic ich wykorzystania. Analiza kilkunastu opracowań reprezentujących różne nurty doprowadziła do stwierdzenia, że większość stwierdzeń stanowi powtórzenie przepisów prawa cywilnego i kanonicznego albo komentarz do nich. Uwzględnienie tylko tych danych nie pozwoliło moralistom na sformułowanie spójnej koncepcji, która stanowiłaby wyczerpującą odpowiedź na pojawiające się w tym czasie coraz częściej pytania i wątpliwości o zakres panowania człowieka nad światem stworzonym.</p> 2020-12-01T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Krzysztof Smykowski https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28463 Formacja laikatu w środowisku uniwersyteckim 2021-06-10T00:12:02+00:00 Jolanta Kurosz tim@amu.edu.pl <p>Formacja laikatu w środowisku uniwersyteckim wpisuje się w służebną rolę Kościoła. Jej celem jest pomoc w odkrywaniu drogi do świętości poprzez realizację powołania. Aspekt duchowy, doktrynalny, znajomość nauki społecznej Kościoła i przygotowanie do apostolstwa to ważne wymiary tej działalności. W środowisku uniwersyteckim dochodzi do spotkania kultury i wiary.&nbsp;Konieczność formacji laikatu w środowisku uniwersyteckim wynika ze specyfiki tego środowiska oraz dokonujących się przemian społeczno-gospodarczych.&nbsp;</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Jolanta Kurosz https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28464 WYBRANE WSKAŹNIKI RELIGIJNOŚCI SŁUCHACZY STUDIÓW PODYPLOMOWYCH TEOLOGII W POZNANIU 2021-06-10T00:11:36+00:00 Borys Soiński tim@amu.edu.pl <p>Prezentowany artykuł jest raportem z empirycznych studiów dotyczących religijności słuchaczy studiów podyplomowych teologii, którzy przygotowują się do nauczania religii w szkołach i przedszkolach. Sformułowano następujący problem badawczy: czy słuchacze studiów podyplomowych teologii są osobami posiadającym kompetencje duchowe w aspekcie ich rozwoju religijnego i rozwoju wiary, tak aby mogli w przyszłości umiejętnie wspierać duchowo swoich uczniów? Czy są religijni i czy ich religijność posiada cechy dojrzałości? W celu weryfi kacji hipotezy badawczej wykorzystano następujące narzędzia diagnostyczne: ankietę do badania wymiarów religijności, Skalę Praktyk Religijnych (Chaim 1991), Skalę Tożsamości Religijnej A. Wieradzkiej-Pilarczyk (2015), Skalę Religijności Personalnej R. Jaworskiego (1989). Badania przeprowadzono w latach 2017-2019 wśród słuchaczy (N=62) Studiów Podyplomowych Teologiczno-Katechetycznych oraz Studiów Podyplomowych Katechezy Przedszkolnej na WT UAM w Poznaniu. Grupę porównawczą stanowili posiadający wyższe wykształcenie rodzice dzieci pierwszokomunijnych (N=145). Wszyscy badani byli wyznania rzymskokatolickiego. Uzyskane wyniki potwierdzają zasadność oczekiwania, że słuchaczy studiów podyplomowych teologii powinien charakteryzować wyższy poziom religijności. Zmienna niezależna, jaką jest podjęcie studiów podyplomowych teologii, łączy się w sposób istotny z wyższym niż u innych dorosłych katolików poziomem intensywności wyróżnionych zmiennych psychologicznych,<br>takich jak: autodeklaracja wiary, obraz Boga, praktyki sakramentalne i religijne, zaangażowanie w życie wspólnoty kościelnej, tożsamość religijna oraz religijność personalna.</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Borys Soiński https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28465 Problem ,,eurosieroctwa” w opinii ekspertów kierujących pomoc do rodzin migrantów zarobkowych. Praca socjalna i wsparcie psychologiczne w doświadczeniach rozłąki migracyjnej 2021-06-10T00:11:08+00:00 Natasza Doiczman-Łoboda tim@amu.edu.pl <p>Migracja stała się stałym elementem w życiu rodzin doświadczających separacji. W badaniu wykorzystałem wywiady z ekspertami – przedstawicielami zawodów pomocniczych, którzy zajmowali się również rodzinami migracyjnymi. Poprzez szczegółowe badania starałam się przedstawić historię ludzi, których życie codzienne determinuje separacja i piętno „europejskiej sieroty”. Celem pracy było przełamanie stereotypu „europejskiej sieroty” i spojrzenie na sprawę bez oceniania oraz ukazanie perspektywy tych, o których mówi się często, ale rzadko się ich słyszy. Specjalne przekazy medialne informujące o „europejskim sierocińcu” są pełne stereotypów, uogólnień i wyolbrzymień, które piętnują i kreują negatywny wizerunek dzieci i młodzieży dorastających w rodzinach migracyjnych. W niniejszej analizie „europejskie sieroctwo” traktowane jest jako brak rodzica / rodziców spowodowany migracją zarobkową po wejściu Polski do Unii Europejskiej.</p> 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Natasza Doiczman-Łoboda https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28466 Recenzja książki ks. Tadeusza Zadykowicza, pt. Zasady dobrej turystyki, Lublin, Wydawnictwo KUL, Lublin 2019, ss. 172. 2021-06-11T11:59:20+00:00 Adam Zadroga tim@amu.edu.pl 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Adam Zadroga https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28467 Recenzja książki ks. Tomasza Gwoździewicza, Sieroctwo jako problem społeczny i moralny, Księgarnia św. Jacka, Katowice 2020, 260 ss. 2021-06-11T11:10:21+00:00 Paweł Prüfer tim@amu.edu.pl 2020-12-30T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2020 Paweł Prüfer https://pressto.amu.edu.pl/index.php/tim/article/view/28468 La Chiesa sia alleata dei popoli amazzonici. L’incontro-dibattito presso l’Accademia Alfonsiana, Istituto Superiore della Teologia Morale (Roma, 27 novembre 2020) 2021-06-04T20:52:30+00:00 Gennaro Busiello tim@amu.edu.pl 2020-12-01T00:00:00+00:00 Copyright (c)