Keywords
women
daily life
travels
18th century
How to Cite
Number of views: 1
Number of downloads: 2
Abstract
In the 18th century, the magnate family of Rzewuski gained significant political influence in the Polish-Lithuanian Commonwealth. Travel was one of the indicators of the status of Polish and Lithuanian magnates. The women of the Rzewuski family, following the example of the men, led a mobile lifestyle. They traveled between their estates and manors. They accompanied their husbands on their way to the sejm (Warsaw or Grodno). They visited family and neighbors. More and more often, they also went on trips abroad. These were mainly sightseeing trips around Europe (grand tours) and spa trips to famous mineral water resorts. The women who traveled most frequently around the country and Europe were: Anna Rzewuska née Lubomirska, Konstancja Rzewuska née Lubomirska, wife of Seweryn, and Ludwika Pelagia Rzewuska née Potocka. The everyday life of the women in the Rzewuski family can be studied through historical sources such as letters, diaries, parenting instructions, expense records (e.g., lists of purchased items), passports, and lists of spa guests. These sources show both everyday life at home (women as caring mothers, daughters, and wives) and on the road (fashionable magnates participating in the social and cultural life of 18th-century Europe).
Funding
Artykuł powstał w ramach realizacji projektu naukowego, zatytułowanego „Edycja i analiza korespondencji oraz rejestrów wydatków z podróży edukacyjnych Rzewuskich z linii na Podhorcach i Rozdole w XVIII w.” w ramach programu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (nr rejestracyjny NPRH/DN/SP/0230/2023/12)
References
AGAD, Archiwum Potockich z Łańcuta, rachunki od XI 1788.
AGAD, ARW, V, 13672.
AGAD, Zbiór Branickich z Suchej, rkps 20/30.
ANK, ASang, Podh IV-LXXI, 5.
ANK, ASang, Podh XI I/37.
Archiwum Narodowe w Krakowie, Archiwum Sanguszków, Podh I 126. Pamiętnik obejmuje lata 1758–1762.
Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie, rkps 5939.
Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu (dalej cyt.: BO), rkps 2666.
BO, rps 14166.
Muzeum Narodowe w Krakowie, rkps 22.
Bartoszewicz K., Radziwiłłowie. Początek i dzieje rodu, typy i charaktery, rycerze, zdrajcy, pobożni, filantropi, dziwacy, obrazy z życia domowego, kobiety Radziwiłłowskie, upadek Nieświeża i jego odrodzenie, [nakładem autora], Warszawa - Kraków 1928.
„Byle w ludziach światło było…”. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Wacława Woźnowskiego w dziesiątą rocznicę Jego śmierci, red. G. Zając, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Kraków 2012.
Dobrowolski W., Podróż do Włoch Elżbiety Lubomirskiej i Stanisława Kostki Potockiego. Geneza łańcuckiej kolekcji starożytności, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata & Wydawnictwo Tako, Warszawa - Toruń 2020.
Dymnicka-Wołoszyńska H., Radziwiłł Michał Kazimierz zw. Rybeńką h. Trąby (1702-1762), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 30, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław 1987, s. 305.
Glinka T., Historia rozwoju maszyn elektrycznych, „Maszyny Elektryczne - Zeszyty Problemowe”, 2016, Nr 4 (112).
Grześkowiak-Krwawicz A., Zabaweczka Józef Boruwłaski - fenomen natury, szlachcic, pamiętnikarz, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2004.
Kowalczyk M. E., Zagraniczne podróże Polek w epoce oświecenia, Wydawnictwo LTW, Łomianki 2019.
Kronika Podhorecka (1706-1779), oprac. L. Rzewuski, Druk. K. Budweisera, Kraków 1860.
Kucharski A., Instrukcje rodzicielskie Wacława Rzewuskiego dla syna Seweryna oraz córek Teresy i Ludwiki z lat 1754 i 1763/64, „Biuletyn Historii Wychowania”, 2017, nr 36, s. 105-120. DOI: https://doi.org/10.14746/bhw.2017.36.7
Lanckorońska K., Dzieła sztuki po Rzewuskich i Lanckorońskich, „Rocznik Polskiej Akademii Umiejętności”, 1993/1994, s. 176-181.
Maksimowicz K., Seweryna Rzewuskiego droga do Targowicy, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2002.
Nestorowycz O., Przyczynek do identyfikacji portretu niejakiej Kalinowskiej ze zbiorów Winnickiego Obwodowego Muzeum Sztuk Pięknych, „Krakowskie Pismo Kresowe”, 2009, R. 1, s. 148.
Paduch K., Wytyczne hetmana Wacława Rzewuskiego (1706–1779) dla służby pałacowej. Przyczynek do funkcjonowania rezydencji podhoreckiej w połowie XVIII wieku, „Saeculum Christianum”, 2019, t. 25, s. 249-262. DOI: https://doi.org/10.21697/sc.2018.25.20
Polski Słownik Biograficzny, t. 30, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław 1987.
Polski Słownik Biograficzny, T. XXXIV/1, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław - Warszawa - Kraków 1992
Popiołek B., Rytuały codzienności. Świat szlacheckiego dworu w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, seria Silva Rerum, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2022.
Popiołek B., Z poczucia piękna, z potrzeby posiadania. Kobiecy świat rzeczy w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, Muzeum. Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2024.
Poufne wieści z oświeconej Warszawy. Gazetki pisane z roku 1782, oprac. T. Ostrowski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1972.
Przestrogi i nauki dla dzieci. Instrukcje rodzicielskie (XVIII w.), wstępem i objaśnieniami opatrzyły M. E. Kowalczyk i D. Żołądź-Strzelczyk, Wydawnictwo Chronicon, Wrocław 2017.
Ryba J., Tournee oświeconych, [w:] „Byle w ludziach światło było…”. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Wacława Woźnowskiego w dziesiątą rocznicę Jego śmierci, red. G. Zając, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Kraków 2012.
Rzewuski W., Dwie instrukcje wychowawcze dla córek (1763), oprac. A. Kucharski, [w:] Przestrogi i nauki dla dzieci. Instrukcje rodzicielskie (XVIII w.), s. 207-214.
Rzewuski W., Instrukcje związane z edukacją syna Seweryna w Warszawie i za granicą (1754 i 1759), oprac. A. Kucharski, [w:] Przestrogi i nauki dla dzieci. Instrukcje rodzicielskie (XVIII w.), wstępem i objaśnieniami opatrzyły M. E. Kowalczyk i D. Żołądź-Strzelczyk, Wydawnictwo Chronicon, Wrocław 2017, s. 139-160.
Wdowik A., Zdrojowe salony Europy. Polacy w Bath oraz Spa w 2. połowie XVIII wieku (w świetle wybranych źródeł biblioteczno-archiwalnych w Wielkiej Brytanii oraz Belgii), „Wiek Oświecenia”, 2017, t. 33.
Wiśniewska D., „Nic w świecie nie jest w stanie przekonać mnie do powrotu” - Franciszek Rzewuski wobec konfederacji barskiej, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka”, 2018, t. 73, nr 1, 2018. DOI: https://doi.org/10.19195/SKHS.2018.1.35.52
Zatorska I., Les Polonais en France 1696–1795. Bio-bibliographie provisoire, Instytut Romanistyki. Uniwersytet Warszawski, Varsowie 2000.
Zielińska T., Poczet polskich rodów arystokratycznych, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1997.
Zielińska Z., Rzewuski Seweryn herbu Krzywda (1743–1811), [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. XXXIV/1, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław - Warszawa - Kraków 1992, s. 143-144.
Żołądź-Strzelczyk D., Ludwika z Rzewuskich Chodkiewiczowa (1744–1816) - w kręgu spraw rodzinnych, „Biografistyka Pedagogiczna”, 2023, t. 8, s. 177-178. DOI: https://doi.org/10.36578/BP.2023.08.49
Żołądź-Strzelczyk D., M.E. Kowalczyk, Dyspozycje Ludwiki Marii z Rzewuskich Chodkiewiczowej dotyczące dzieci, „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym” 63, 2022, nr 3, s. 77-81. DOI: https://doi.org/10.12775/KLIO.2022.027
License
Copyright (c) 2026 Adam Kucharski
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.