Keywords
court
information circulation
old press
How to Cite
Number of views: 4
Number of downloads: 2
Abstract
The article examines Polish‑language manuscript newspapers subscribed by Elżbieta Sieniawska (d. 1729) in order to reconstruct contemporary images of European courts at the turn of the seventeenth and eighteenth centuries. Local editors and information agents collected and translated material from foreign gazettes, thereby constructing images of foreign courts that were often simplified, stereotyped or overtly propagandistic. These portrayals nonetheless exerted a tangible influence on the political awareness, cultural tastes and imitative aspirations of the noble readership. In this sense, manuscript press emerges in the article as a crucial medium - a kind of ‘fourth estate’ - in mediating the Polish public’s perception of European political realities and the web of relations between the ruling houses.
References
Biblioteka Czartoryskich sygn.: 2704 IV, 2730 IV, 2739 IV, 2740 IV, 2744 II, 5933, 5943 III, 5944 III, 5946 III.
Biblioteka Kórnicka sygn.: 1026.
Aleksandrowicz-Szmulikowska M., Radziwiłłówny w świetle swoich testamentów. Przyczynek do badań mentalności magnackiej XVI–XVII wieku, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 1995.
Bąkowski-Kois D., Zarządcy dóbr Elżbiety Sieniawskiej. Studium z historii mentalności 1704–1726, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagiellonica”, Kraków 2005.
Dudek I., Papież Klemens XIV w świetle prasy warszawskiej, ,,Zeszyty Historyczne” t. 17, s. 209-218. DOI: https://doi.org/10.16926/zh.2018.17.13
Duindam J., Dynasties: A Global History of Power, 1300–1800, Cambridge University Press, Cambridge 2015. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781107447554
Duindam J., Vienna and Versailles: The Courts of Europe’s Dynastic Rivals, 1550-1780 (New Studies in European History), Cambridge University Press, Cambridge 2008.
Dygdała J., „Magnates” doby saskiej w świetle gazet pisanych Andrzeja Cichockiego - obraz malowany ciemnymi barwami, [w:] Honestas et turpitudo. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, M. Kupczewska, K. Łopatecki, J. Urwanowicz, Polskie Towarzystwo Historyczne, Białystok 2019, s. 521-543.
Działalność Elżbiety Sieniawskiej: polityka, gospodarka, kultura, red. B. Popiołek, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa 2020.
Grzybowski S., Sarmatyzm, KAW, Warszawa 1996.
Honestas et turpitudo. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, M. Kupczewska, K. Łopatecki, J. Urwanowicz, Polskie Towarzystwo Historyczne, Białystok 2019.
Kicińska U., ,,Długu po sobie żadnego nie zostawuję” - legaty duchownych małopolskich w testamentach z XVII wieku, ,,Krakowskie Studia Małopolskie”, 2013, nr. 18, s. 411-412. DOI: https://doi.org/10.15804/ksm201327
Kicińska U., Ceremonia pogrzebowa w drukach żałobnych XVII i XVIII wieku (wybrane elementy), ,,Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 2014, r. 62, nr 3, s. 421-423.
Korespondencja Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej, opr. i wyd. B. Popiołek, U. Kicińska, A. Słaby, t. II, Wydawnictwo DiG, Warszawa - Bellerive-sur-Allier 2016.
Korespondencja Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej…, t. I-III, oprac. B. Popiołek, U. Kicińska, A. Słaby, Warszawa - Bellerive-sur-Allier 2016.
Kosińska U., Rokowania Augusta II ze Szwecją w latach 1719–1720, ,,Kwartalnik Historyczny” Rocznik CXI, 2004, 3.
Kucharski A., Życie prywatne magnaterii polskiej w przekazach gazet rękopiśmiennych z epoki stanisławowskiej (1764–1795). Typologia doniesień prasowych, [w:] Honestas et turpitudo. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, M. Kupczewska, K. Łopatecki, J. Urwanowicz, Polskie Towarzystwo Historyczne, Białystok 2019, s. 665-684.
Link-Lenczowski A.K., B. Popiołek, Sieniawska z Lubomirskich Elżbieta, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 37, Polska Akademia Nauk, Warszawa — Kraków 1996–1997, s. 90-96.
Maliszewski K., Obraz świata i Rzeczypospolitej w polskich gazetach rękopiśmiennych z okresu późnego baroku. Studium z dziejów kształtowania się i rozpowszechniania sarmackich stereotypów wiedzy i informacji o ,,Theatrum Mundi”, Wydawnictwo UMK, Toruń 1990.
Maria Kazimiera Sobieska (1641–1716). W kręgu rodziny, polityki i kultury, red. A. Kalinowska, P. Tyszka, Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa 2017.
Penkała A., Szlacheckie aspiracje. Opieka finansowa nad obiektami sakralnymi świetle testamentów kobiet ze średniej szlachty, oblatowanych w krakowskich księgach grodzkich z XVIII wieku, ,,Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, 2018, T. 44, nr 1, s. 81-100. DOI: https://doi.org/10.12775/KLIO.2018.005
Penkała-Jastrzębska A., News of the World. The role of the handwritten newspapers in the Polish-Lithuanian Commonwealth in the early 18th century, ,,Opera Historica” 2024 (2), s. 304-324. DOI: https://doi.org/10.32725/oph.2023.014
Pietrzak J., M. Forycki, Ceremoniał na dworach francuskim i polskim w epoce nowożytnej, [w:] Wersal Marii Leszczyńskiej. Sztuka dworska we Francji XVIII wieku, red. P. Mrozowski, Arx Regia Ośrodek Wydawniczy Zamku Królewskiego, Warszawa 2014, s. 33-55.
Polska na tle Europy XVI–XVII wieku, red. J. Brodacki, Wydawnictwo: Muzeum Historii Polski w Warszawie, Warszawa 2007.
Polski Słownik Biograficzny, t. 37, Polska Akademia Nauk, Warszawa - Kraków 1996–1997.
Popiołek B., J. Nowak, Wszyscy ludzie Sieniawskiej. Urzędnicy, oficjaliści dworscy, rzemieślnicy, kupcy i artyści kasztelanowej krakowskiej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2023.
Popiołek B., Kobiecy świat w czasach Augusta II. Studia nad mentalnością kobiet z kręgów szlacheckich, wyd. II, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2018.
Popiołek B., Królowa bez korony. Studium z życia i działalności Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej ok. 1669–1729, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Kraków 1996.
Popiołek B., Między prawdą a plotką. Prasa rękopiśmienna epoki saskiej jako źródło do historii mentalności, [w:] Sic erat in factis. Studia i szkice historyczne dedykowane Profesorowi Bogdanowi Rokowi, red. E. Kościk, R. Żerlik, F. Wolański, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2012, t. II, s. 295-309.
Popiołek B., J. Nowak, Wszyscy ludzie Sieniawskiej. Urzędnicy, oficjaliści dworscy, rzemieślnicy, kupcy i artyści kasztelanowej krakowskiej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2023.
Popiołek B., Rytmy życia. Codzienność i święto w gazetach rękopiśmiennych czasów saskich, ,,Rocznik Historii Prasy Polskiej” T. XVI, 2013, z. 2, s. 6-18.
Popiołek B., Tematyka węgierska w polskich gazetach rękopiśmiennych z przełomu XVII i XVIII wieku, ,,Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis”, 2001, s. 19-32.
Popiołek B., Z kraju i ze świata. Krakowskie nowiny rękopiśmienne z 1729 r. jako źródło do historii mentalności społeczeństwa czasów saskich, ,,Rocznik Historii Prasy Polskiej”, 2012, z.1, t. XV, s. 23-39. DOI: https://doi.org/10.2478/v10272-012-0013-y
Popiołek, Zamiana ról. Królowa Maria Kazimiera d’Arquien Sobieska i Elżbieta z Lubomirskich B. Sieniawska, kasztelanowa krakowska, [w:] Maria Kazimiera Sobieska (1641–1716). W kręgu rodziny, polityki i kultury, red. A. Kalinowska, P. Tyszka, Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa 2017.
Ronikier J., Hetman Adam Sieniawski i jego regimentarze. Studium z historii mentalności szlachty polskiej 1706–1725, Universitas, Kraków 1992.
Serczyk W.A., Piotr I Wielki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2003.
Słaby A., Rządzicha oleszycka. Dwór Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej jako przykład patronatu kobiecego w czasach saskich, Wydawnictwo Libron, Kraków 2014.
Wersal Marii Leszczyńskiej. Sztuka dworska we Francji XVIII wieku, red. P. Mrozowski, Arx Regia Ośrodek Wydawniczy Zamku Królewskiego, Warszawa 2014.
Zamorski K., Pleban i wieś. Historia życia proboszcza tenczyńskiego z początków XVIII wieku, Universitas, Kraków 2025. DOI: https://doi.org/10.14746/sh.2025.61.4.008
License
Copyright (c) 2026 Monika Łękawska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.