Abstract
An analysis of the diaries of brothers Piotr Aleksy and Gustaw Kalikst Biron (from 1790–1793) and the personal notes of Paul Bigot (from 1790–1791) reveals family and social life in Warsaw, centred around Princess Apolonia Bironowa, née Ponińska. The diaries are a source for research into the activities of the magnates and family life. The materials show relationships with family members and political supporters. Apolonia Bironowa used her rich social life and lavish parties to achieve political goals, including securing the succession of her sons in Courland.
Funding
Artykuł został przygotowany w ramach realizacji projektu badawczego finansowanego przez Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” nr NPRH/F/SP/0022/2024/13, pt. Francuz z Brandenburgii - spojrzenie na Rzeczypospolitą u końca XVIII w. Edycja i opracowanie dzienników Paula Bigota.
References
Biblioteka Ossolineum we Wrocławiu: Dzienniki Gustawa Kaliksta Birona, sygn. 15321/I, t. 1–7; Dzienniki Piotra Aleksego Birona, sygn. 15322/I, t. 1–2.
Bibliothèque Nationale de France w Paryżu: Dzienniki Paula Bigot, sygn. NAF 11348–11353.
Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie: Archiwum Sejmu Wielkiego 205, cz. 20.
Polska stanisławowska w oczach cudzoziemców, oprac. W. Zawadzki, t. 1-2, PIW, Warszawa 1963.
Sievers J.J., Jak doprowadziłem do drugiego rozbioru Polski, oprac. B. Grochulska, P. Ugniewski, Oficyna Wydawnicza Interim, Warszawa 1992.
Teki Dworzaczka, http://teki.bkpan.poznan.pl/search.php?section=3&single=1&fileno=1&page=92 [dostęp: 15.01.25]; http://teki.bkpan.poznan.pl/index_regesty.html [dostęp: 15.01.25]
Chojecki R., Stanisław August a proces Adama Ponińskiego, „Przegląd Historyczny”, t. 58, 1972, z. 1, s. 31-48.
Estreicher K., Bibliografia polska. Stulecie XV–XVIII, t. 13, Akademia Umiejętności, Kraków 1912.
Flandrin J.-L., „Les heures des repas en France avant le XIXe siècle”, [w:] Le temps de manger, M. Aymard, C. Grignon, F. Sabban, eds., Éd. de la MSH/INRA, Paris 1993. DOI: https://doi.org/10.4000/books.editionsmsh.8147
Fournier M., Un précepteur francophone en Europe centrale: le manuscrit de Paul Bigot (1788–1800), s. 24, praca magisterska obroniona na Uniwersytecie w Bordeaux, Université Bordeaux-Montaigne 2020 (maszynopis).
Fournier M., Życie tajemniczego nieznajomego: kim był Paul Bigot (de Morogues)?, [w:] Guwerner - preceptor - nauczyciel. Szkice z historii edukacji w Polsce i Europie Zachodniej (XVII–XIX w.), red. A. Jakuboszczak et al., Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2022.
Jakuboszczak A., Wieczorek A., „Tel est, Madame, le plan que je me propose de suivre s’il a la bonheur de mériter l’approbation de V.A. – koncepcje edukacyjne Paula Bigota (1765–1853), a instrukcje rodzicielskie Apolonii z Ponińskich Bironowej (1760–1800)”, w druku.
Kądziela Ł., Spór szlachty kurlandzkiej z ks. Piotrem Bironem w okresie Sejmu Czteroletniego, [w:] Społeczeństwo Polskie XVIII i XIX wieku, t. 8: Studia o aktywności społecznej oraz jej politycznym uwarunkowaniu, red. J. Leskiewiczowa, PWN, Warszawa 1987.
Mervaud M., Rjéoutski V., Les sociétés prussiennes et russe vues par un précepteur franco-prussien, Paul Bigot de Maurogues, [w:] Quand le français gouvernait la Russie: l’éducation de la noblesse russe, 1750–1880, [red.] V. Rjéoutski, L’Harmattan, Paris 2016, https://hal.science/hal-04173633/document [dostęp: 20.01.2025].
Nawrot D., Sprawa kurlandzka na Sejmie Czteroletnim, [w:] Cztery lata nadziei. 200 rocznica Sejmu Wielkiego, pod red. H. Kocója, Uniwersytet Śląski, Katowice 1988.
Zollinger O., Louis-Sébastien Mercier als Dramatiker und Dramaturg, H. Champion, Strasburg 1899. DOI: https://doi.org/10.1515/9783111647029
License
Copyright (c) 2026 Agnieszka Jakuboszczak

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
