Wyobraźnia i empatia wobec przeszłości. Praca Krzysztofa Zamorskiego z historiograficzną formą narracyjną a kontekst „powieści dokumentarnej” Józefa Ignacego Kraszewskiego

Abstrakt

Tekst artykułu odnosi się do najnowszej książki Krzysztofa Zamorskiego, Pleban i wieś. Historia życia proboszcza tenczyńskiego z początków XVIII wieku. Studium mikrohistoryczne, wydanej w serii „Historia życia” przez Universitas (Kraków 2025). Artykuł pisany jest z perspektywy historii historiografii oraz badań nad narracją historyczną. Po pierwsze, owa podwójna perspektywa koncentruje analizę i interpretację książki Zamorskiego wokół problemu wyzyskania potencjału źródeł historycznych do kreacji obrazu przeszłej rzeczywistości w ujęciu mikrohistorycznym. W narracji Zamorskiego obraz przeszłości tworzony jest z pietyzmem, zaangażowaniem i wyczuciem materii źródłowej, godnym sztuki historycznej interpretacji i narracji. Po drugie, perspektywa tworzenia narracji historycznej kieruje uwagę na środki artystyczne, jakie z talentem stosuje Autor, przybliżając życie codzienne Tenczynka, zwłaszcza w aspekcie dramatycznego i tragicznego wymiaru zarazy. Sprawne operowanie źródłami nasuwa porównanie z innym mistrzem narracji historycznej, J. I. Kraszewskim, oraz jego zabiegami wokół przygotowania narracji historycznej jedynie w oparciu o źródła historyczne w formie „powieści dokumentarnej”. Zamorski „wsłuchuje się” w przekaz źródeł i tworzy niezwykle empatyczną reprezentację przeszłości