Pleban i wieś jako studium mikrohistoryczne

Abstrakt

Tekst jest próbą analizy monografii Pleban i wieś Krzysztofa Zamorskiego z punktu widzenia nurtu mikrohistorii, którą autor zadeklarował jako wiodącą perspektywę badawczą swojego studium. Wychodząc od współczesnej obserwacji, że mikrohistoria rozumiana jest nierzadko w uproszczony sposób, w pierwszym kroku staram się przybliżyć najważniejsze postulaty i ambicje pierwszych mikrohistoryków. Są to: badanie danego przypadku jak gdyby pod mikroskopem („powiększanie” znaczących szczegółów), poszukiwanie lokalnych modulacji makrozjawisk, próba dotarcia do tego, co doświadczali i przeżywali konkretni ludzie, przechodzenie przez różne poziomy obserwacji historycznej, eksperymentowanie z formą przekazu narracyjnego, odwoływanie się do paradygmatu poszlakowego. Po omówieniu tych cech mikrohistorii stawiam tezę, że monografia Krzysztofa Zamorskiego w pełni realizuje ambicje pierwszych mikrohistoryków i w rezultacie można ją uznać za pełnoprawne studium mikrohistoryczne. Aby uzasadnić tę tezę, w drugiej części tekstu sięgam do konkretnych analiz obecnych w omawianej książce, które pokazują, jak autor - w odniesieniu do badanego przez siebie przypadku tenczyńskiej parafii i jej mieszkańców z początku XVIII wieku - wykorzystuje pojęcia, narzędzia i założenia wypracowane w nurcie mikrohistorii.