摘要
Tematem niniejszego artykułu jest przekład dokumentów samochodowych z Niemiec, Austrii i Szwajcarii w świetle koncepcji pluricentryzmu językowego. Niemieckojęzyczne dokumenty samochodowe, będące z genologicznego punktu widzenia dokumentami urzędowymi, poddano analizie pod kątem ich funkcji, struktury językowej oraz problemów translacyjnych, jakie mogą pojawić się przy ich tłumaczeniu na język polski. Przekład specjalistyczny w kontekście pluricentryzmu niemczyzny rzadko był dotychczas przedmiotem rozważań naukowych. W teoretycznej części artykułu scharakteryzowano ogólnie zjawisko pluricentryzmu językowego oraz prowadzone w tym zakresie badania kontrastywne w Polsce. W praktycznej części artykułu omówiono dokumenty samochodowe jako specyficzny rodzaj dokumentów urzędowych, dokonano ich krótkiej charakterystyki funkcjonalnej i językowej, a następnie wskazano na problemy przekładu tego typu dokumentów z perspektywy pluricentryzmu językowego. Ponadto wskazano na błędy w tłumaczeniu austriackich dokumentów samochodowych popełnione przez tłumacza przysięgłego języka niemieckiego.参考
Ammon, Ulrich. 1995. Die deutsche Sprache in Deutschland, Österreich und der Schweiz. Das Problem der nationalen Varietäten. Berlin et al.: Walter de Gruyter.
Ammon, Ulrich. 1998. Plurinationalität oder Pluriarealität? Begriffliche und terminologische Präzisierungsvorschläge zur Plurizentrizität des Deutschen – mit einem Ausblick auf ein Wörterbuchprojekt. W Deutsche Sprache in Raum und Zeit, FS zum 60. Geburtstag von Peter Wiesinger, red. Ernst Patocka. Wien: Praesens Verlag, s. 313–322.
Chromik, Grzegorz. 2010. Trudności związane z rozbieżnością znaczeniową między polskimi a niemieckimi terminami prawnymi z zakresu przepisów drogowych. W Tłumaczenie – leksyka, frazeologia, styl, red. Krzysztof Hejwowski. Warszawa: Instytut Lingwistyki Stosowanej UW, s. 278–284.
Clyne, Michael George. 1995. The German Language in a Changing Europe. Cambridge: CUP.
Clyne, Michael George. 2005. Plurizentrische Sprachen. W Soziolinguistik. Ein internationales Handbuch zur Wissenschaft von Sprache und Gesellschaft. 2. vollständig neu bearbeitet und erweiterte Auflage, red. Ammon Ulrich et al., t. 1, Berlin et al.: Mouton de Gruyter, s. 296–300.
Dargiewicz, Anna. 2004. DACH-Länder und eine deutsche Sprache? Die sprachliche und kulturelle Besonderheit des Österreichischen. [w:] Wschód-Zachód. Dialog języków i kultur w kontekście globalizacji, red. Zoi Nowożenowa, Grażyna Lisowska. Słupsk: Pomorska Akademia Pedagogiczna w Słupsku, s. 20–29.
De Cillia, Rudolf. 2006. Varietätenreiches Deutsch. Deutsch als plurizentrische Sprache und DaF-Unterricht. W Begegnungssprache Deutsch – Motivation, Herausforderung, Perspektiven, red. Hans-Jürgen Krumm/Paul Portmann-Tselikas. Innsbruck et al.: Studien Verlag, s. 51–65.
Firyn, Sylwia. 2010. Österreichische Standardlexik im ‚Duden. Universalwörterbuch‚ Handwörterbuch der deutschen Gegenwartssprache‘, Langenscheidts Großwörterbuch Deutsch als Fremdsprache‘ sowie in der älteren und neueren Ausgabe des ‚Handwörterbuchs Deutsch-Polnisch‘ von Jan Chodera, Stefan Kubica und Andrzej Bzdęga. W Deutsche und polnische Lexikographie nach 1945 im Spannungsfeld der Kulturgeschichte, red. Lech Zieliński et al. Frankfurt am Main et al.: Peter Lang, s. 51–64.
Firyn, Sylwia. 2012. Regionalizmy w przekładzie na podstawie tłumaczeń niemiecko-polskich. W Rocznik Przekładoznawczy nr 7, s. 51–64.
Graf, Martin Hannes i Manfred Michael Glauninger. 2009. Dialektale Aspekte der deutschen Fußballsprache in Österreich und der Schweiz. W Flickflack, Foul und Tsukahara. Der Sport und seine Sprache, red. Armin Burkhardt, Peter Schlobinski. Mannheim et al.: Dudenverlag, s. 133–142.
Graf, Martin Hannes i Manfred Michael Glauninger. 2010. Österreichischer und schweizerdeutscher Fußball-Jargon im Spiegel charakteristischer Wörter und Wendungen. W Der Deutschunterricht 62, z. 3, s. 66–75.
Kierzkowska, Danuta, red. 2011. Kodeks tłumacza przysięgłego z komentarzem 2011. Warszawa: Translegis.
Krzysztoforska-Weisswasser, Zofia. 1994. Mustersammlung österreichischer Dokumente und Schriftstücke für Gerichtsdolmetscher. Warszawa: TEPIS.
Kubacki, Artur Dariusz. 2007. Problemy tłumaczenia niemieckojęzycznych dokumentów samochodowych. W Współczesne kierunki analiz przekładowych, red. Maria Piotrowska, Seria Język a Komunikacja 18. Kraków: Tertium, s. 121–132.
Kubacki, Artur Dariusz. 2011a. Austriacki język prawa – z doświadczeń tłumacza. W Komunikacja specjalistyczna t. 4, s. 212–224.
Kubacki, Artur Dariusz. 2011b. Neue Auswahl deutschsprachiger Dokumente. Warszawa: Translegis.
Kubacki, Artur Dariusz. 2012. Tłumaczenie poświadczone. Status, kształcenie, warsztat i odpowiedzialność tłumacza przysięgłego. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Kubacki Artur Dariusz. 2014a. O problemach tłumaczenia niemieckojęzycznych dokumentów szkolnych. W Joanna Dybiec-Gajer, Anna Tereszkiewicz (red.): Słowo – kontekst – przekład. Seria Język a Komunikacja 34. Kraków: Tertium, s. 171–186.
Kubacki Artur Dariusz. 2014b. Pluricentryzm w niemieckim języku standardowym i specjalistycznym. W Comparative Legilinguistics. International Journal for Legal Communication vol. 17, s. 163–181.
Kubacki, Artur Dariusz. 2015. Pluricentryzm w niemiecko-polskich słownikach ogólnych i specjalistycznych. W Lingwistyka Stosowana/Applied Linguistics/Angewandte Linguistik nr 15: 4, s. 33–46.
Kubacki, Artur Dariusz. 2015b. Wybór dokumentów austriackich dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych, Chrzanów: Wydawnictwo Biuro Tłumaczeń KUBART.
Kubacki, Artur Dariusz. 2016a. Plurizentrik in der Fachübersetzung am Beispiel der schweizerischen Rechtssprache. [W:] Akten des XIII. Internationalen Germanistenkongresses Shanghai 2015 – Germanistik zwischen Tradition und Innovation. Band 2, red. Jianhua Zhu, Jin Zhao, Michael Szurawitzki, Publikationen der Internationalen Vereinigung für Germanistik (IVG), Band 21. Frankfurt am Main et al.: Peter Lang, s. 55–59.
Kubacki, Artur Dariusz. 2016b. Der plurizentrische Ansatz in der Rechtsübersetzung. Eine Fallstudie zur schweizerhochdeutschen und bundesdeutschen Terminologie im Familienrecht. W Lingwistyka Stosowana/Applied Linguistics/Angewandte Linguistik nr 18: 3, s. 65–77.
Kubacki, Artur Dariusz. 2016c. Wpływ języków słowiańskich na austriacką i szwajcarską odmianę języka niemieckiego W Tradycja i nowoczesność. Język i literatura Słowian Wschodnich, red. Halina Chodurska, Aurelia Kotkiewcz. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, s. 269–280.
Lang, Elisabeth. 2010. Plurizentrik als Übersetzungsproblem. W Germanistische Linguistik extra muros – Aufforderungen. Linguistische Treffen in Wrocław, vol. 5, red. Iwona Bartoszewicz et al. Wrocław–Dresden: Oficyna Wydawnicza ATUT-Neisse Verlag, s. 197–203.
Muhr, Rudolf, red. 2012. Non-Dominant Varieties of Pluricentric Languages. Getting the Picture. Frankfurt am Main et al.: Peter Lang.
Paluszek, Karolina. 2014a. Die Besonderheiten der österreichischen Rechtssprache. W Comparative Legilinguistics. International Journal for Legal Communication vol. 19, s. 27–48.
Paluszek, Karolina. 2014b. Tak samo czy inaczej? – terminologia języka prawnego w Niemczech i Austrii. W Monitor Prawniczy nr 7. Dodatek specjalny, s. 29–33.
Pohl, Heinz Dieter. 2007. Die österreichische Küchensprache. Ein Lexikon der typisch österreichischen kulinarischen Besonderheiten (mit sprachwissenschaftlichen Erläuterungen). Wien: Praesens Verlag.
Pollak, Wolfgang. 1994. Österreich und Europa: sprachkulturelle und nationale Identität. Wien: Institut für Sozio-Semiotische Studien.
Radzik, Anna. 2007. Die regionalen Varietäten des Deutschen im fremdsprachlichen und muttersprachlichen Unterricht. W Wschód–Zachód. Dialog kultur. Tom II. Studia na literaturą i językiem, red. Dorota Werbińska, Barbara Widawska. Słupsk: Pomorska Akademia Pedagogiczna w Słupsku, s. 202–207.
Radzik, Anna. 2012. Die nationalen Standardvarietäten des Deutschen und interkulturelle Kompetenz im DaF-Unterricht. W Interkulturalität in Sprache, Literatur und Bildung, red. Bianca Benišková. Pardubice: Univerzita Pardubice, s. 14–22.
Solová, Regina. 2013. Norma i praktyka w przekładzie tekstów skonwencjonalizowanych. Na materiale tłumaczeń poświadczonych z języka polskiego na język francuski i z języka francuskiego na język polski. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT.
Stanaszek, Maciej. 2007. Tłumacz jako kucharz teoretyk, czyli o przekładzie nazw kulinariów austriackich na język polski. W Językowy obraz świata w oryginale i przekładzie, red. Anna Szczęsny, Krzysztof Hejwowski. Siedlce: Instytut Lingwistyki Stosowanej UW, s. 449–466.
Szulc, Aleksander. 1999. Odmiany narodowe języka niemieckiego. Geneza – rozwój – perspektywy. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.
Szulc, Aleksander. 2005. Niemiecki język standardowy – od pozornej jedności do realnego pluricentryzmu. W Przegląd Uniwersytecki nr 3, s. 25–27.
Utri, Reinhold. 2010. Gibt es dialektale Fachsprachen? Erörterungen am Beispiel des Donauschwäbischen. W Komunikacja specjalistyczna t. 2, s. 156–165.
Utri, Reinhold. 2012. Die regionale Vielfalt des Deutschen als Kulturrealität am Beispiel des Österreichischen Deutsch. W Mensch – Sprachen – Kulturen. Beiträge und Materialien der internationalen wissenschaftlichen Jahrestagung des Verbandes Polnischer Germanisten, red. Grzegorz Pawłowski et al. Warszawa: Euro-Edukacja, s. 409–422.
Utri, Reinhold. 2013a. Austrian languages for special purposes. W Lingwistyka Stosowana/Applied Linguistics/Angewandte Lin-guistik t. 7, s. 165–177.
Utri, Reinhold. 2013b. Standardsprache und Plurizentrik – am Beispiel des Österreichischen Deutsch. W Zeitschrift des Verbandes Polnischer Germanisten t. 2, s. 29–42.
Utri, Reinhold. 2014a. Die Plurizentrizität der Sprachen – Geschichte, derzeitiger Stand, Ausblicke. W Germanica Wratislavienisia t. 139, s. 335–346.
Utri, Reinhold. 2014b. Die Plurizentrizität der deutschen Sprache(n) im Lichte der anthropozentrischen Theorie der menschlichen Sprachen. W Kwartalnik Neofilologiczny t. 4, s. 677–694.
Słowniki:
Ammon, Ulrich et al., red. 2004. Variantenwörterbuch des Deutschen. Die Standardsprache in Österreich, der Schweiz und Deutschland sowie in Liechtenstein, Luxemburg, Ostbelgien und Südtirol. Berlin/New York: Walter de Gruyter.
Bickel, Hans, Landolt, Christoph. 2012. Schweizerhochdeutsch, Wörterbuch der Standardsprache in der deutschen Schweiz. Berlin et al.: Dudenverlag.
Bigler, Ingrid. 1987. Unser Wortschatz, Schweizer Wörterbuch der deutschen Sprache. Mit einem umfassenden Textteil zu Wortgebrauch und Grammatik. Zürich: Sabe.
Blok, Czesław, Jeżewski, Wiesław. 1996. Ilustrowany słownik samochodowy 6-języczny. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności.
Burdka, Marek i Krzysztof Trzeciak. 2002. Słownik dla diagnosty – angielski, niemiecki, włoski, Poradnik Serwisowy Nr 5/2002. Warszawa: Wydawnictwo Instalator Polski.
Die österreichische Terminologie. Verzeichnis wichtiger Rechtsbegriffe geordnet nach Rechtsgebieten Deutsch-Polnisch. 1997. Österreichischer Verband der Gerichtsdolmetscher Wien.
Duden, Deutsches Universalwörterbuch. 2011. 7. Auflage. Berlin et al.: Dudenverlag.
Ebner, Jakob. 2013. Wie sagt man in Österreich? Wörterbuch des österreichischen Deutsch, 4. völlig überarbeitete Auflage. Berlin et al.: Dudenverlag.
Fussy, Herbert i Ulrike Steiner, red. 2006. Österreichisches Wörterbuch. 40., neu bearbeitete Auflage, herausgegeben im Auftrags des Bundesministeriums für Bildung, Wissenschaft und Kultur. Wien: Verlag öbv & hpt.
Kilian, Alina i Agnieszka Kilian. 2014. Słownik języka prawniczego i ekonomicznego niemiecko-polski. 3. wydanie. Warszawa: Wolters Kluwer.
Markhardt, Heidemarie. 2006. Wörterbuch der österreichischen Rechts-, Wirtschafts- und Verwaltungsterminologie. Frankfurt am Main et al.: Peter Lang.
Markowski, Andrzej, red. 2005. Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Meyer, Kurt. 2006. Schweizer Wörterbuch. So sagen wir in der Schweiz. Mit einem Beitrag von Hans Bickel. Frauenfeld et al.: Verlag Huber.
Walczyński, Michał i Stanisław Zasada. 2004. Niemiecko-polski słownik specjalistyczny motoryzacja. Zielona Góra: Wydawnictwo Kanion.
Źródła internetowe:
Dyrektywa Rady 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów, Dziennik Urzędowy WE L 138/57, http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:31999L0037&from=pl (data dostępu 17.07.2017 r.).
Dyrektywa 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiająca ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, Dziennik Urzędowy UE L 263/1, http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32007L0046&from=PL (data dostępu 17.07.2017 r.).
Kodeks postępowania administracyjnego, Dziennik Ustaw z 2017 r. poz. 1257, http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168 (data dostępu 17.07.2017 r.).
Kodeks postępowania cywilnego, Dziennik Ustaw z 2016 r. poz. 1822, http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296 (data dostępu 17.07.2017 r.).
Kraftfahrgesetz, https://www.jusline.at/gesetz/kfg (data dostępu 17.07.2017 r.).
Straßenverkehrszulassungsordnung, https://www.gesetze-im-internet.de/stvzo_2012/ (data dostępu 17.07.2017 r.).
Verkehrszulassungsverordnung, https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19760247/index.html (data dostępu 17.07.2017 r.).
License
When submitting a paper the author agrees to the following publishing agreement and processing personal data.
PUBLICATION AGREEMENT, COPYRIGHT LICENSE, PERSONAL DATA PROCESSING CONSENT
This is a publication agreement and copyright license (“Agreement”) regarding a written manuscript currently submitted via Pressto platform
(“Article”) to be published in Comparative Legilinguistics International Journal for Legal Communication (“Journal”).
The parties to this Agreement are:
the Author or Authors of the submitted article (individually, or if more than one author, collectively, “Author”) and Comparative Legilinguistics International Journal for Legal Communication (“Publisher”), address al. Niepodległości 4, 61-874 Poznań, represented by its editor in chief Aleksandra Matulewska.
§1. LICENSE OF COPYRIGHT
a) The Author and the Publisher agree that the Author grants a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which is incorporated herein by reference and is further specified at Creative Commons — Attribution 4.0 International — CC BY 4.0 copyright license in the Article to the general public.
b) The Author grants to the Publisher a royalty-free, worldwide nonexclusive license to publish, reproduce, display, distribute, translate and use the Article in any form, either separately or as part of a collective work, including but not limited to a nonexclusive license to publish the Article in an issue of the Journal, copy and distribute individual reprints of the Article, authorize reproduction of the entire Article in another publication, and authorize reproduction and distribution of the Article or an abstract thereof by means of computerized retrieval systems (such as Westlaw, Lexis and SSRN). The Author retains ownership of all rights under copyright in the Article, and all rights not expressly granted in this Agreement.
c) The Author grants to the Publisher the power to assign, sublicense or otherwise transfer any and all licenses expressly granted to the Publisher under this Agreement.
d) Republication. The Author agrees to require that the Publisher be given credit as the original publisher in any republication of the Article authorized by the Author. If the Publisher authorizes any other party to republish the Article under the terms of paragraphs 1c and 1 of this Agreement, the Publisher shall require such party to ensure that the Author is credited as the Author.
§2. EDITING OF THE ARTICLE
a) The Author agrees that the Publisher may edit the Article as suitable for publication in the Journal. To the extent that the Publisher’s edits amount to copyrightable works of authorship, the Publisher hereby assigns all right, title, and interest in such edits to the Author.
§3. WARRANTIES
a) The Author represents and warrants that to the best of the Author’s knowledge the Article does not defame any person, does not invade the privacy of any person, and does not in any other manner infringe upon the rights of any person. The Author agrees to indemnify and hold harmless the Publisher against all such claims.
b) The Author represents and warrants that the Author has full power and authority to enter into this Agreement and to grant the licenses granted in this Agreement.
c) The Author represents and warrants that the Article furnished to the Publisher has not been published previously. For purposes of this paragraph, making a copy of the Article accessible over the Internet, including, but not limited to, posting the Article to a database accessible over the Internet, does not constitute prior publication so long as the as such copy indicates that the Article is not in final form, such as by designating such copy to be a “draft,” a “working paper,” or “work-in-progress”. The Author agrees to hold harmless the Publisher, its licensees and distributees, from any claim, action, or proceeding alleging facts that constitute a breach of any warranty enumerated in this paragraph.
§4. TERM
a) The agreement was concluded for an unspecified time.
§5. PAYMENT
a) The Author agrees and acknowledges that the Author will receive no payment from the Publisher for use of the Article or the licenses granted in this Agreement.
b) The Publisher agrees and acknowledges that the Publisher will not receive any payment from the Author for publication by the Publisher.
§6. ENTIRE AGREEMENT
a) This Agreement supersedes any and all other agreements, either oral or in writing, between the Author and the Publisher with respect to the subject of this Agreement. This Agreement contains all of the warranties and agreements between the parties with respect to the Article, and each party acknowledges that no representations, inducements, promises, or agreements have been made by or on behalf of any party except those warranties and agreements embodied in this Agreement.
b) In all cases not regulated by this Agreement, legal provisions of Polish Copyright Act and Polish Civil Code shall apply.
c) Any disputes arising from the enforcement of obligations connected with this Agreement shall be resolved by a court competent for the headquarters of the Publisher.
d) Any amendments or additions to the Agreement must be made in writing and signed by authorised representative of both parties, otherwise being ineffective.
e) This Agreement is signed electronically and the submission of the article via the PRESSto platform is considered as the conclusion of the Agreement by the Author and the Publisher.
f) Clause for consent to the processing of personal data - general
g) The Author shall give his or her consent to the processing of their personal data in accordance with the Act of 10 May 2018 on the protection of personal data and Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of persons physical in connection with the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46 / EC (General Data Protection Regulation) for the purpose and in connection with making publications available on the PRESSto scientific journals platform and DeGruyter platform, guaranteeing the security of services rendered, and improving them.
I HAVE READ AND AGREE FULLY WITH THE TERMS OF THIS AGREEMENT.
The Author The Publisher