Słowa kluczowe
ewaluacja podręczników
reforma edukacji
podstawy programowe
system oświaty
jakość w edukacji
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 0
Liczba pobrań: 0
Abstrakt
W artykule przeanalizowano działalność Komisji Polskiej Akademii Umiejętności do Oceny Podręczników Szkolnych w latach 2001–2025, ukazując jej ewolucję od ciała recenzenckiego do aktywnego uczestnika debaty o reformach oświatowych. Komisja powstała jako odpowiedź na obniżającą się jakość merytoryczną podręczników szkolnych po reformie z 1999 r. oraz liberalizacji rynku wydawniczego. Dzięki autorytetowi wybitnych uczonych stała się istotnym mechanizmem korekcyjnym, diagnozując błędy faktograficzne, dydaktyczne i językowe, a także wskazując na ograniczoną skuteczność ministerialnych procedur recenzyjnych. W trakcie 25-letniej działalności wypracowano model pracy Komisji, który z czasem ulegał zmianom - od recenzowania pojedynczych podręczników po analizę całych zestawów i serii wydawniczych. W ostatnich latach, w warunkach kryzysów edukacyjnych i narastających sporów ideowych, Komisja w coraz większym stopniu koncentrowała się na poszukiwaniu rozwiązań systemowych. Najlepszym tego przykładem jest cykl sympozjów „Edukacja - czas na zmiany”. Członkowie Komisji uczestniczą również w opiniowaniu projektów ministerialnych, w tym nowych podstaw programowych.
Bibliografia
„Prace Komisji PAU do Oceny Podręczników Szkolnych”, t. 1–8, Kraków 2002-2010.
„Opinie Edukacyjne Polskiej Akademii Umiejętności - Prace Komisji PAU do Oceny Podręczników Szkolnych”, t. 9-22, Kraków 2011-2025.
Bobrowski I., Marian Kucała (2 III 1927–20 X 2014). Wspomnienie, „Opinie Edukacyjne PAU” 13, 2015, s. 11-12.
Chomicki G., Dylematy związane z opiniowaniem podręczników szkolnych, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 4, 2006, s. 13-19.
Chomicki G., Publikacyjna aktywność Komisji PAU do Oceny Podręczników Szkolnych - próba bilansu i dalsze perspektywy, „Opinie Edukacyjne PAU” 13, 2015, s. 13-19.
Chomicki G., Stinia M., Uwagi na temat ikonografii w podręcznikach: Zofia T. Kozłowska, Irena Unger, Piotr Unger, Stanisław Zając, Historia 1-3. „Poznajemy przeszłość”, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 4, 2006, s. 131-141.
Chomicki G., Wokół oceny podręczników szkolnych. Refleksje wstępne, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 3, 2005, s. 11-22.
Fiałkowski, Wstęp, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 5, 2007, s. 11-14.
Kastory A., Dotychczasowy dorobek Komisji PAU do Oceny Podręczników Szkolnych - próba bilansu za lata 2001-2017, „Opinie Edukacyjne PAU” 15, 2017, s. 9-13.
Kastory A., Przedmowa, [w:] Narracje podręcznikowe. Akademia Umiejętności i Polska Akademia Umiejętności na rzecz edukacji, red. M. Stinia, K. Sanojca, Kraków 2023, s. 13-14.
Kawalec K., Problemy obfitości, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 6, 2008, s. 11-15.
Knapiak B., Francuskie podręczniki do nauczania historii w liceum, „Opinie Edukacyjne PAU” 12, 2014, s. 47-59.
Kołoczek B., „Liber memorialis” Lucjusza Ampeliusza - rzymski podręcznik z II w. po Chr., „Opinie Edukacyjne PAU” 14, 2016, s. 47-59.
Kowalikowa J., Dobry podręcznik szkolny, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 7, 2009, s. 11-15.
Krysztopa-Czupryńska B., O potencjalnych walorach e-podręczników do historii na podstawie dotychczasowych doświadczeń, „Opinie Edukacyjne PAU” 14, 2016, s. 71-76.
Kudła L., Dydaktyczna przydatność podręczników J. Wróbla i A. Garlickiego, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 3, 2005, s. 127-132.
Michałek J., Rola edukacji historycznej we współczesnej polityce historycznej Rosji, „Opinie Edukacyjne PAU” 13, 2015, s. 49-59.
Nowarski Cz., Dydaktyczne spojrzenie na gimnazjalne podręczniki historii Przez wieki z Wydawnictwa Nowa Era, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 8, 2010, s. 23-29.
Pawlak M., Historia starożytna w polskim pisarstwie podręcznikowym - 100 lat doświadczeń, „Opinie Edukacyjne PAU” 15, 2017, s. 73-86.
Pawlak M., Realizacja dydaktycznych funkcji podręcznika w czterech podręcznikach do historii dla zreformowanego liceum, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 2, 2004, s. 111-128.
Sanojca K., Gimnazjalne podręczniki do historii (1999–2019) - próba bilansu, „Opinie Edukacyjne PAU” 15, 2017, s. 59-72.
Sanojca K., Jan Matejko w szkolnej edukacji historycznej, „Opinie Edukacyjne PAU” 21, 2024, s. 47-65.
Sanojca K., Podręczniki do historii na etapie propedeutycznym — kl. IV szkoły podstawowej. Bogactwo wyboru czy jeden podręcznik w sześciu odsłonach?, „Opinie Edukacyjne PAU” 17-18, 2020, s. 31-44.
Sanojca K., Polska i Polacy w latach Polski Ludowej na kartach współczesnych ukraińskich podręczników szkolnych, „Opinie Edukacyjne PAU” 16, 2018, s. 11-21.
Sanojca K., Selekcja i wartościowanie treści historycznych w wybranych podręcznikach licealnych, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 2, 2004, s. 95-109.
Sanojca, K., Polska narracja podręcznikowa w świetle prac Polsko-Ukraińskiej Komisji Ekspertów do spraw Doskonalenia Treści Podręczników Szkolnych do Historii i Geografii. Doświadczenia z lat 2007-2010, „Opinie Edukacyjne PAU” 9, 2011, s. 55-61.
Skotnicka-Palka M., Renesans na kartach współczesnych podręczników dla szkół średnich (wydawnictwa Nowa Era, Operon i WSiP) - jeden obraz czy trzy?, „Opinie Edukacyjne PAU” 19–20, 2024, s. 37-53.
Stinia M., Ikonografia w podręcznikach historii „Podróże w czasie” Gdańskiego Wydawnictwa Oświatowego dla liceum ogólnokształcącego i technikum, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 4, 2006, s. 95-99.
Stinia M., Osiągnięcia krakowskiego środowiska naukowego w dziedzinie pisarstwa podręcznikowego w okresie autonomicznym, „Opinie Edukacyjne PAU” 11, 2013, s. 37-46.
Stinia M., Podręczniki do historii powszechnej Theodora Weltera i Wilhelma Pütza w edukacji historycznej w Galicji, „Opinie Edukacyjne PAU” 14, 2016, s. 61-69.
Stinia M., Uwagi do ikonografii w podręcznikach do nauczania historii w liceum ogólnokształcącym, liceum profilowanym i technikum wydawnictwa Nowa Era, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 6, 2008, s. 63-70.
Szczepański J., Działalność Komisji PAU do Oceny Podręczników Szkolnych w latach 2001–2022, [w:] Narracje podręcznikowe. Akademia Umiejętności i Polska Akademia Umiejętności na rzecz edukacji, red. M. Stinia, K. Sanojca, Kraków 2023, s. 262-275.
Szczepański J., Sprawozdanie z pracy międzywydziałowej Komisji PAU do Oceny Podręczników Szkolnych w roku 2024, „Opinie Edukacyjne PAU” 22, 2025, s. 279-285.
Szczepański J., Sprawozdanie z pracy międzywydziałowej Komisji PAU do Oceny Podręczników Szkolnych w roku 2025, „Opinie Edukacyjne PAU” 23, 2026 (w druku).
Unger P., Dwustronne Komisje Podręcznikowe, [w:] Tradycja i mity w edukacji historycznej w dobie reformy, Toruńskie Spotkania Dydaktyczne I, red. S. Roszak, M. Strzelecka, M. Ziółkowski, Toruń 2004, s. 283-286.
Unger P., Treści polskie w litewskich i ukraińskich szkolnych podręcznikach historii, [w:] Polska — Europa — Świat w szkolnych podręcznikach historii, Toruńskie Spotkania Dydaktyczne V, red. S. Roszak, M. Strzelecka, A. Wieczorek, Toruń 2008, s. 75-79.
Uryga Z., Kryteria oceny podręczników szkolnych do literatury i historii, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 1, 2002, s. 13-22.
Uryga Z., Uwagi w sprawie dokonywania zmian w podstawach programowych języka polskiego, „Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych PAU” 3, 2005, s. 23-28.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Maria Stinia, Karol Sanojca
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.