Biopolityka indywidualna a biopolityka państwowa

Main Article Content

Szymon Wróbel

Abstrakt

Jeśli odrzucimy ideę chronologicznego następstwa systemów liberalno-demokratycznych i totalitarnych na rzecz wizji genealogicznej, szybko zauważymy, że prawdziwa cezura, strukturalny podział, nie przebiega pionowo między totalitaryzmem a demokracją liberalną, lecz poziomo między demokracją i komunizmem (jako paroksyzmem demokratycznego egalitaryzmu) z jednej strony a, z drugiej, biopolityką, na którą składają się dwie antytetyczne, lecz powiązane z sobą formy: nazizm i liberalizm, biopolityka państwowa i biopolityka indywidualna. Jeśli dla nazizmu człowiek jest własnym ciałem, dla liberalizmu, począwszy od Locke’a, człowiek posiada własne ciało, a zatem może go używać, zmieniać je, a nawet wymieniać na inne dobra. W tym sensie nazizm w swoich podstawowych kategoriach odwraca perspektywę liberalną, przyznając posiadanie ciała nie jednostce, lecz państwu, pozostając jednak w granicach tego samego biopolitycznego leksykonu. Twierdzę, że biopolityczny charakter liberalizmu odróżnia go właśnie od demokracji i komunizmu. Esej podejmuje analizę powyższej opozycji tak w wymiarze wertykalnym – liberalizm/nazizm, demokracja/komunizm, jak i horyzontalnym – liberalizm/demokracja, komunizm/nazizm, w celu uzyskania lepszego wglądu w korzenie systemów totalitarnych oraz zdiagnozowania liberalnych źródeł współczesnych reżymów biopolitycznych.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Wróbel, S. (2011). Biopolityka indywidualna a biopolityka państwowa. Praktyka Teoretyczna, 2, 39-50. https://doi.org/10.14746/prt.2011.2.3
Dział
WŁADZA NAD ŻYCIEM
Biogram autora

Szymon Wróbel

Szymon Wróbel – prof. dr hab., pracownik IFiS PAN w Warszawie, filozof i psycholog, autor m.in. Odkrycie nieświadomości (1997), Władza i rozum (2002), Granice polityczności (wraz z P. Dyblem, 2008) oraz licznych artykułów. Interesuje się współczesnymi teoriami politycznymi, psychoanalizą, kognitywistyką i filozofią języka.

Bibliografia

  1. Arendt H. 1989. Korzenie totalitaryzmu. t. 1-2. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza.
  2. Arendt H. 2000. Kondycja ludzka. Warszawa: Fundacja Aletheia.
  3. Esposito R. 2007. „Totalitaryzm czy biopolityka?”. Przegląd Polityczny 82 : 122-128.
  4. Foucault M. 1995. Wola wiedzy. W Historia seksualności. Warszawa: Czytelnik.
  5. Foucault M. 2000. Rządomyślność. W Filozofia. historia. polityka: wybór pism. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  6. Foucault M. 2004. Naissance de la biopolitique: cours au college de France (1978-1979). Paris: Seuil.
  7. Friedrich C. J. 1953. The Unique Character of Totalitarian Society. W Totalitarianism Proceedings of a Conference Held at the American Academy of Art and Sciences. Cambridge: Harvard University Press.
  8. Friedrich C. J., Brzezinski J. 1966. Totalitarian Dictatorship and Autocracy. New York: Harvard University Press.
  9. Gleanson A. 1995. Totalitarianism: the Inner History of the Cold War. Oxford: Oxford University Press.
  10. Haraway D. 1997. Modest_Witness @ Second_Millennium. New York: Routledge.
  11. Hardt M., A. Negri. 2004. Multitude: War and Democracy in the Age of Empire. New York: Penguin Books.
  12. Herer M. 2010. Od tłumacza. W M. Foucault. Bezpieczeństwo. terytorium. populacja. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  13. Lefort C. 2006. „O odmowie przemyślenia totalitaryzmu”. Przegląd Polityczny 79/80 : 157-162.
  14. Lemke T. 2001. “The Birth of BioPolitics – Michel Foucault’s Lecture at the College de France on Neo-Liberal Governmentality”. Economy & Society 30 (2) : 190–207.
  15. Müller-Armack A. 1966. Wirtschaftsordnung und Wirtschaftspolitik: 1. Auflage. Freiburg im Breisgau.
  16. Rüstow A. 1955. Wirtschaftsethische Probleme der sozialen Marktwirtschaft. W Der Christ und die soziale Marktwirtschaft. Stuttgart-Köln.
  17. Strauss L. 2009. O tyranii. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  18. Śpiewak P.. Jak możliwa jest myśl polityczna po Szoa?. http://www.math.uni.wroc.pl/~kisiel/Salon/spiewak.pdf.
  19. Talmon J. L. 2005. „Korzenie demokracji totalitarnej”. Przegląd Polityczny 69 : 1-8.