Niespodziewany zwrot ideologii. Neoliberalizm i upadek Bloku Radzieckiego

Main Article Content

Jan Sowa

Abstrakt

Artykuł podejmuje proces neoliberalnej transformacji Bloku Radzieckiegoz późnych lat osiemdziesiątych i wczesnych dziewięćdziesiątych analizując go naprzykładzie Polski. Jego trajektoria ogólnie potwierdza tezę z artykułu Trzy krokiw stronę antropologii faktycznie istniejącego neoliberalizmu postawioną przez LoïcaWacquanta. Twierdzi on, że neoliberalizm zmierza raczej do przechwycenia i użycia 

niż prostego demontażu czy osłabienia struktur państwowych i mechanizmówwładzy. Autor pokazuje również, że przejściu od gospodarki planowanej do rynkowejw dawnym Bloku Radzieckim towarzyszyły (a w dużym stopniu w ogóle czyniłyje możliwym) potężne działania ideologiczne, które przekształciły konstrukcje podmiotowościoraz sprawiły, że stała się kompatybilna z neoliberalnym kapitalizmem.Dowodzi to, że dwa tryby analizowania neoliberalizmu - strukturalna analiza władzypaństwowej oraz skupienie na urządzaniu - powinny być traktowane jako komplementarnenarzędzia służące rozumieniu neoliberalnych transformacji. Jednakże,przeciwnie do Wacquanta, autor twierdzi, że pod tym względem nie ma nic nowegow neoliberalizmie jako praktyce, gdyż dla utrzymywania pozornej autonomii władzyrynku kapitalizm od zawsze wymagał pomocy ze strony państwa.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
VARIA
Biogram autora

Jan Sowa, Katedra Kultury Współczesnej UJ

Jan Sowa (1976) – socjolog, pisarz i aktywista. Studiował literaturoznawstwo, filozofię i psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie oraz na Uniwersytecie Paryskim 8 w Saint-Denis. Doktor socjologii, adiunkt na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Bada granice między kulturoznawstwem,antropologią społeczną, teorią krytyczną, sztuką i polityką. Napisał i redagował szereg książek o społeczeństwie, mediach, historii, a także teorii społecznej i politycznej (ostatnio – Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą, Universitas, Kraków 2011). Opublikował około 100 artykułów zarówno w Polsce, jak i zagranicą.

Bibliografia

  1. Solidarność. 1981. „Program NSZZ „Solidarność” uchwalony przez Zjazd Delegatów dnia 7 października 1981 r. w Gdańsku”. Tygodnik Solidarność (29). 16 Października.
  2. Anderson P. 1979. Lineages of the Absolutist State. London: Verso.
  3. Arnett P. 1997. Transcript of Osama Bin Ladin Interview Aired by CNN in March. http://www.anusha.com/osamaint.htm.
  4. Arrighi G. 1995. The Long 20th Century: Money. Power. and the Origins of Our Times. London: Verso.
  5. Arvedlund E. 2005. “McDonald’s Commands a Real Estate Empire in Russia”. The New York Times 17 marzec.
  6. Badiou A. 2009. Of an Obscure Disaster: on the End of State-Truth. Maastricht: Jan van Eyck.
  7. Braudel F. 1979. Civilisation matérielle. économie et capitalisme. XVe-XVIIIe siècle. t. 2: Les jeux de l’échange. Paris: Le Livre de Poche.
  8. Buck-Morss S. 2000. „Hegel and Haiti”. Critical Inquiry 26 (4) : 821-865.
  9. Cliff T. 1974. State Capitalism in Russia. London: Pluto Press.
  10. Debord G. 1998. Comments on the Society of the Spectacle. London: Verso.
  11. Derrida J. 1981. Dissemination. Chicago: University of Chicago Press.
  12. Foucault M. 2001. L’´ethique du souci de soi comme pratique de la liberté’. W Dits et écrits. t. 2. Paris: Gallimard.
  13. Fukuyama F. 1989. „The End of History?”. The National Interest Summer 1989.
  14. Goodwyn L. 1991. Breaking the Barrier: the Rise of Solidarity in Poland. New York: Oxford University Press.
  15. Górniewicz G. 2003. Zadłużenie zagraniczne jako problem globalny. W Problemy globalizacji gospodarki. Szczecin.
  16. Hilgers M. 2012. “The Historicity of the Neoliberal State”. Social Anthropology. 20 (1) : 80-94.
  17. Illich I. 1974. Energy and Equity. London: Harper and Row.
  18. Kaltwasser M., Majewska E., Szreder K. 2007. Industriestadtfuturismus: 100 Jahre Wolfsburg/Nowa Huta. Frankfurt am Main.
  19. Klein N. 2007. The Shock Doctrine: the Rise of Disaster Capitalism. New York: Picador.
  20. Kornai J. 1980. Economics of Shortage. Amsterdam-New York.
  21. Majmurek J., Mikurda K., Sowa J. 2011. Un événement dans la glacière: le Carnaval de Solidarnosc (1980-81) comme jaillissement de l’imagination politique. W L’Idée du communisme. t. 2. Paris.
  22. Marx K., Engel F. 1998. The Communist Manifesto: a Modern Edition with an Introduction by Eric Hobsbawm. London: Verso.
  23. Marx K., Engel F. 1998. The German Ideology including Theses on Feurbach and Introduction to the Critique of Political Economy. Amherst.
  24. Ost D. 2005. The Defeat of Solidarity: Anger and Politics in Postcommunist Europe. Ithaca: Cornell University Press.
  25. Pereira L.C.B., Maravall J.M., Przeworski A. 1993. Economic Reforms in New Democracies: a Social-Democratic Approach. Cambridge.
  26. Sachs J., Lipton D. 1989. „Skok w gospodarkę rynkową”. Gazeta Bankowa (36). 4 Września.
  27. Sachs J., Lipton D. 1990. „Poland’s Economic Reform”. Foreign Affairs.
  28. Sachs J.. The End of Poverty: Economic Possibilities for Our Time. New York: Penguin Books.
  29. Sowa J. 2007. Ciesz się. późny wnuku: kolonializm. globalizacja i demokracja radykalna. Cracow: Korporacja Ha!art.
  30. Staniszkis J. 2000. „Post-Communism: the Emerging Enigma”. Europe-Asia Studies 52 (6) : 1161-1162.
  31. Taubman W. 2004. Khrushchev: the Man and His Era. London: W. W. Norton & Company.
  32. Tittenbrun J. 1993. The Collapse of Real Socialism in Poland. London.
  33. Urbański J. 2009. The Anatomy of the Polish Workers’ Protests. W Over and Over Again: 1989-2009. Cracow.
  34. Wacquant L. 2012. “Three Steps to a Historical Anthropology of Actually Existing Neoliberalism”. Social Anthropology 20 (1) : 66-79.
  35. Wallerstein I. 1974. The Modern World System I. Capitalist Agriculture and the Origins of the European World-Economy in the 16th Century. New York: Academic Press Inc..
  36. Wallerstein I. 1986. “Societal Development or Development of the World-System?”. International Sociology 1 (1) : 3-17.
  37. Wallerstein I. 1976. “The Rise and Future Demise of World Capitalist Systems: Concepts for Comparative Analysis”. Comparative Studies in Society and History 16 (4) : 387-415.