Od sprawiedliwości do warunku transformacji Dochód podstawowy w kapitalizmie kognitywnym

Main Article Content

Maciej Szlinder

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie argumentacji teoretyków i teoretyczek kapitalizmu kognitywnego na rzecz bezwarunkowego dochodu podstawowego, wskazanie na jej oryginalny wkład do debaty nad tym rozwiązaniem, także wykazanie pewnych teoretycznych niespójności i niedociągnięć. Oryginalność przedstawianego podejścia polega na przydaniu szczególnego znaczenia tezie o kryzysie prawa wartości opartej na pracy i hegemonii pracy niematerialnej/biopolitycznej w kapitalizmie kognitywnym. Teza tego artykułu głosi, że niezależnie od pojawiającej się w pismach tej grupy rewolucyjnej retoryki, należący do niej badacze i badaczki postrzegają dochód podstawowy jako kluczowy element programu reform, który miałby stanowić odpowiedź na aktualny stan walki klas. Ponadto konkretne propozycje źródeł jego finansowania, a także argumenty odnoszące się do stabilizowania systemu i bezpośredniej poprawy sytuacji osób zajmujących najgorsze pozycje w strukturze społecznej wskazują, że argumentacja badaczy i badaczek posługujących się pojęciem kapitalizmu kognitywnego nie ma charakteru rewolucyjnego, ale reformistyczny.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Szlinder, M. (2014). Od sprawiedliwości do warunku transformacji Dochód podstawowy w kapitalizmie kognitywnym. Praktyka Teoretyczna, 12(2), 105-142. https://doi.org/10.14746/pt.2014.2.5
Dział
DOCHÓD PODSTAWOWY A KAPITALIZM KOGNITYWNY
Biogram autora

Maciej Szlinder, Maciej Szlinder Instytut Filozofii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza ul. Szamarzewskiego 89c 60–568 Poznań

Maciej Szlinder (ur. 1986) – filozof, socjolog, tłumacz, doktorant w Instytucie Filozofii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, w którym przygotowuje pracę doktorską na temat powszechnego dochodu podstawowego. Członek redakcji czasopisma „Praktyka Teoretyczna”. Zainteresowania badawcze: myśl marksistowska, styk filozofii społecznej, ekonomii politycznej, socjologii gospodarki i polityki społecznej. Publikował m. in. w „Praktyce Teoretycznej”, „Nowej Krytyce”, „Filo-sofiji”, „Homo Communicativus”, „Przeglądzie Ekonomicznym”. Aktualnie przebywa na stażu w Red Renta Básica w Barcelonie (hiszpańskiej Sieci na rzecz Dochodu Podstawowego).

Bibliografia

  1. Atkinson, Anthony B. 1995. Public Economics in Action: The Basic Income/Flat Tax Proposal. Oxford: Clarendon Press.
  2. Atkinson, Anthony B. 1996. „The case for a participation income.” Political Quarterly 1.
  3. Bellofiore, Riccardo i Marco Passarella. 2012. „Finanse i problem realizacji u Róży Luksemburg: Interpretacja »cyrkulatywistyczna«.” Tłum. Krzysztof Nowak, Maciej Szlinder. Praktyka Teoretyczna 6.
  4. Bhaduri, Amit. 1994. Makroekonomiczna teoria dynamiki produkcji towarowej. Tłum. Stanisław R. Domański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  5. Callinicos, Alex. 2006. „What does the revolutionary strategy mean today?” International Socialism Tendency: Discussion Bulletin, styczeń.
  6. Cleaver, Harry. 2011. Polityczne czytanie „Kapitału”. Tłum. Iwo Czyż. Poznań: Oficyna Wydawnicza Bractwa „Trojka”.
  7. Del Re, Alisa. 2014. „Produkcja/reprodukcja.” W Marks. Nowe perspektywy, red. Libera Università Metropolitana. Tłum. Sławomir Królak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  8. Friedman, Milton. 2013. „Negative income tax: The original idea.” W Basic Income: An Anthology of Contemporary Research, red. Karl Widerquist, José A. Noguera, Yannick Vanderborght i Jurgen De Wispelaere. Malden–Oxford–Chichester: Wiley Blackwell.
  9. Fumagalli, Andrea. 2000. „Ten propositions on basic income: Basic income in a flexible accumulation system.” http://www.basicincome.org/bien/pdf/2000Fumagalli.pdf.
  10. Fumagalli, Andrea. 2004. „Bio-economics, labour flexibility and cognitive work: Why not basic income?” W Promoting Income Security as a Right: Europe and North America, red. Guy Standing. London: Anthem Press.
  11. Fumagalli, Andrea i Stefano Lucarelli. „Cognitive capitalism as a financial economy of production.” http://mpra.ub.uni-muenchen.de/27989.
  12. Fumagalli. 2014. „Dochód podstawowy a wydajność w kapitalizmie kognitywnym.” Tłum. Krystian Szadkowski. Praktyka Teoretyczna 2.
  13. Gorz, André. 1992. „On the difference between society and community, and why basic income cannot by itself confer full membership of either.” W Arguing for Basic Income: Ethical Foundations for a Radical Reform, red. Philippe Van Parijs. London–New York: Verso.
  14. Gorz, André. 2010. The Immaterial: Knowledge, Value and Capital. Tłum. Chris Turner. London–New York–Calcutta: Seagull Books.
  15. Gorz, André. 2013. „Beyond the wage-based society.” W Basic Income: An Anthology of Contemporary Research, red. Karl Widerquist, José A. Noguera, Yannick Vanderborght i Jurgen De Wispelaere. Tłum. Chris Turner. Malden–Oxford–Chichester: Wiley Blackwell.
  16. Hardt, Michael. 2000. „Guaranteed income, or, the separation of labor from income.” Hybrid 5.
  17. Hardt, Michael i Antonio Negri. 2005. Imperium. Tłum. Sergiusz Ślusarski, Adam Kołbaniuk. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
  18. Hardt, Michael i Antonio Negri. 2012. Rzecz-pospolita: Poza własność prywatną i dobro publiczne. Tłum. Praktyka Teoretyczna. Kraków: Korporacja Ha!art.
  19. Howard, Michael. 2004. „Liberal and marxist justifications for basic income.” W Promoting Income Security as a Right: Europe and North America, red. Guy Standing. London: Anthem Press.
  20. Howard, Michael. 2005. „Basic income, liberal neutrality, socialism and work.” W The Ethics and Economics of the Basic Income Guarantee, red. Karl Widerquist, Michael A. Lewis i Steven Pressman. Farnham, Burlington: Ashgate.
  21. Husson, Michel. 2011a. Kapitalizm bez znieczulenia: Studia nad współczesnym kapitalizmem, kryzysem światowym i strategią antykapitalistyczną. Tłum. Zbigniew M. Kowalewski. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Książka i Prasa.”
  22. Husson, Michel. 2011b. „Prawo do pracy i skrócenie czasu pracy czy koniec pracy i powszechny dochód?” W Kapitalizm bez znieczulenia: Studia nad współczesnym kapitalizmem, kryzysem światowym i strategią antykapitalistyczną. Tłum. Zbigniew M. Kowalewski. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Książka i Prasa”.
  23. Kalecki, Michał. 1979. „Polityczne aspekty pełnego zatrudnienia.” W Dzieła. T. 1: Kapitalizm: Koniunktura i zatrudnienie, red. Jerzy Osiatyński. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne.
  24. Lavinas, Lena. 2013. „Brazil: The lost road to citizen’s income.” W Citizen’s Income and Welfare Regimes in Latin America: From Cash Transfers to Rights, red. Rubén Lo Vuolo. New York & Basingstoke: Palgrave Macmillan.
  25. Leontief, Wassily W. 1982. „The distribution of work and income.” The Scientific American 3.
  26. Łaski, Kazimierz. 2009. Mity i rzeczywistość w polityce gospodarczej i w nauczaniu ekonomii. Warszawa: INE PAN, Fundacja Innowacja i WSSE.
  27. Marazzi, Christian. 2014. „Socjalizm kapitału.” W Marks: Nowe perspektywy, red. Libera Università Metropolitana. Tłum. Sławomir Królak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  28. Marks, Karol. 1951. Kapitał: Krytyka ekonomii politycznej. Tom I. Warszawa: Książka i Wiedza.
  29. Marks, Karol. 1972. „Uwagi na marginesie programu Niemieckiej Partii Robotniczej.” W Marks, Karol I Fryderyk Engels. MED. Tom 19. Warszawa: Książka i Wiedza.
  30. Marks, Karol. 1986. Zarys krytyki ekonomii politycznej. Warszawa: Książka i Wiedza.
  31. Moulier-Boutang, Yann. 2011. Cognitive Capitalism. Tłum. Ed Emery. Cambridge–Malden: Polity Press.
  32. Murray, Charles. 2008. „Guaranteed income as a replacement for the welfare state.” Basic Income Studies 2.
  33. Negri, Antonio. 2005. Books for Burning: Between Civil War and Democracy in 1970s Italy. Tłum. Arianna Bove, Ed Emery, Timothy S. Murphy i Francesca Novello. London–New York: Verso.
  34. Negri, Antonio. 2014. „Kryzys prawa wartości opartej na pracy.” W Marks: Nowe Perspektywy, red. Libera Università Metropolitana. Tłum. Sławomir Królak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  35. Palley, Thomas I. 2013. „Europe’s crisis without end: The consequences of neoliberalism run amok.” IMK Working Paper, no. 111 (March). http://www.boeckler.de/pdf/p_imk_wp_111_2013.pdf.
  36. Samuelson, Paul A., William D. Nordhaus. 2012. Ekonomia. Tłum. Adam Bukowski, Jacek Środa. Poznań: REBIS.
  37. Standing, Guy. 2014. Prekariat: Nowa niebezpieczna klasa. Tłum. Krzysztof Czarnecki, Paweł Kaczmarski i Mateusz Karolak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  38. Szadkowski, Krystian. 2013. „Postoperaistyczne lektury Marksowskiego »Fragmentu o maszynach« w świetle krytyki.” Praktyka Teoretyczna 3.
  39. Szadkowski, Krystian. 2014a. „Dobro wspólne jako nie-kapitalistyczna forma bogactwa: Antonia Negriego teza o kryzysie prawa wartości i jej konsekwencje.” Hybris 25.
  40. Szadkowski, Krystian. 2014b. „Marksizm w cieniu kryzysu prawa wartości.” W Marks: Nowe perspektywy, red. Libera Università Metropolitana. Tłum. Sławomir Królak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  41. Szarfenberg, Ryszard. 2013a. „Pieniądze dla każdego, czyli o dochodzie powszechnym.” Nowy Obywatel, nr 10. http://nowyobywatel.pl/2013/10/31/pieniadze-dla-kazdego-czyli-o-dochodzie-powszechnym/.
  42. Szarfenberg, Ryszard. 2013b. „Dochód dla każdego!” (Rozm. Maciej Szlinder.) http://www.praktykateoretyczna.pl/dochod-dla-kazdego-z-ryszardem-szarfenbergiem-o-dochodzie-podstawowym-rozmawia-maciej-szlinder/.
  43. Szlinder, Maciej. 2012. „Róża Luksemburg: Ekonomia (bardzo) polityczna.” Praktyka Teoretyczna 6.
  44. Szlinder, Maciej. 2013. „Dochód podstawowy z perspektywy ekonomii politycznej Michała Kaleckiego.” Nowa Krytyka 30/31.
  45. Van Parijs, Philippe, red. 1992. Arguing for Basic Income: Ethical Foundations for a Radical Reform. London–New York: Verso.
  46. Van Parijs, Philippe i Robert van der Veen. 1986. „A capitalist road to communism.” Theory and Society 5.
  47. Vercellone, Carlo. 2005. „The hypothesis of cognitive capitalism.” http://hal.archives-ouvertes.fr/docs/00/27/36/41/PDF/The_hypothesis_of_Cognitive_Capitalismhall.pdf.
  48. Vercellone, Carlo. 2007. „From formal subsumption to general intellect: Elements for a Marxist reading of the thesis of cognitive capitalism.” Tłum. Peter Thomas. Historical Materialism 15.
  49. Vercellone, Carlo. 2014. „Trójjednia Kapitału.” W Marks: Nowe Perspektywy, red. Libera Università Metropolitana. Tłum. Sławomir Królak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  50. Widerquist, Karl. 2013. Independence, Propertylessness, and Basic Income: A Theory of Freedom as the Power to Say No. New York–Basingstoke: Palgrave Macmillan.
  51. Widerquist, Karl, Michael A. Lewis i Steven Pressman, red. 2005. The Ethics and Economics of the Basic Income Guarantee. Farnham–Burlington: Ashgate.
  52. Widerquist, Karl, José A. Noguera, Yannick Vanderborght i Jurgen De Wispelaere, red. 2013. Basic Income: An Anthology of Contemporary Research. Malden–Oxford–Chichester: Wiley Blackwell.
  53. Wright, Erik Olin. 1986. „Why something like socialism is necessary for the transition to something like communism.” Theory and Society 5.
  54. Wright, Erik Olin. 2006. „Basic income as a socialist project.” Basic Income Studies 1.