Montanizm Tertuliana wobec montanizmu w ujęciu Euzebiusza z Cezarei, Cyryla Jerozolimskiego oraz Epifaniusza z Salaminy - studium rozbieżności
PDF

Słowa kluczowe

Cyryl Jerozolimski
Epifaniusz z Salaminy
Euzebiusz z Cezarei
montanizm
Tertulian

Jak cytować

Domagała, M. (2023). Montanizm Tertuliana wobec montanizmu w ujęciu Euzebiusza z Cezarei, Cyryla Jerozolimskiego oraz Epifaniusza z Salaminy - studium rozbieżności. Filozofia Chrześcijańska, 20, 135–152. https://doi.org/10.14746/fc.2023.20.6

Abstrakt

Tertulian jest autorem powszechnie uznawanym za montanistę. Natomiast montanizm jest ruchem religijnym mocno potępianym przez wczesnochrześcijańskich myślicieli. Głównym celem  artykułu jest wyjaśnienie, dlaczego uważanie Tertuliana za reprezentanta takiej postaci montanizmu, która została nam przekazana przez Euzebiusza z Cezarei, Cyryla Jerozolimskiego i Epifaniusza z Salaminy, jest nieprawidłowe.

https://doi.org/10.14746/fc.2023.20.6
PDF

Bibliografia

Anonim, Libellus synodicus: omnes synodos, tam orthodoxas, quam Haereticas, brevi compendio continens..., Argentoratus [Strasburg] 1601.

Augustyn z Hippony, De haeresibus, w: Patrologia latina, t. 42, red. J.P. Migne, Paris 1865, s. 22-50.

Butler R.D., The New Prophecy and «New Visions», Evidence of Montanism in «The Passion of Perpetua and Felicitas», Washington 2006.

Colish M.L., The Stoic Tradition from Antiquity to the Early Middle Ages, t. 2: Stoicism in Christian Latin Thought, Leiden 1985.

Cyryl Jerozolimski, Catechesis, tłum. L.P. McCauley, w: The Works of Saint Cyril of Jerusalem, t. 1, red. B.M. Pebles i in., Washington 2017, s. 89-252.

Częsz B., Związek Ducha Świętego z Kościołem i w interpretacji montanistycznej, Poznań 2010.

Daniel-Hughes C., Kotrosits M., Tertullian of Carthage and the Fantasy Life of Power: On Martyrs, Christians, and Other Attachments to Juridical Scenes, „Journal of Early Christian Studies” 28/1 (2020), s. 1-31. DOI: https://doi.org/10.1353/earl.2020.0000

Dodds E.R., Pogaństwo i chrześcijaństwo w epoce niepokoju. Niektóre aspekty doświadczenia religijnego od Marka Aureliusza do Konstantyna Wielkiego, tłum. J. Partyka, Kraków 2014.

Dokumenty soborów powszechnych. Tekst grecki, łaciński, polski, t. 1, tłum. A. Baron, red. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2002.

Dunn G.D., Heresy and Schism According to Cyprian of Carthage, „The Journal of Theological Studies” 55/2 (2004), s. 551-574. DOI: https://doi.org/10.1093/jts/55.2.551

Epifaniusz z Salaminy, Panarion, tłum. F. Williams, w: The Panarion of Epiphanius of Salamis Books II and III. De Fide, tłum. F. Williams, red. J. van Oort, E. Thomassen, Leiden¬–Boston 2013.

Euzebiusz z Cezarei, Historia Kościoła. O męczennikach palestyńskich, tłum. A. Lisiecki, Warszawa 2022.

Geny P., Historia philosophiae, Roma 1943.

Hieronim ze Strydonu, De viris illustribus, w: Patrologia Latina, t. 23, red. J.P. Migne, Paris 1845, s. 597-720.

Jensen A., Prisca – Maximilla – Montanus: Who Was the Founder of «Montanism»?, „Studia Patristica” 26 (1993), s. 147-150.

Kitzler P., Tertullian’s Concept of the Soul and its Corporealistic Ontology, w: Tertullianus Afer. Tertullien et la littérature chrétienne d’Afrique, red. J. Lagouanère, S. Fialon, Turnhout 2015, s. 43-62. DOI: https://doi.org/10.1484/M.IPM-EB.4.00004

Murdoch W.G., A Study of Early Montanism and its Relation to the Christian Church, Birmingham 1946.

Pietras H., Herezje, Kraków 2019.

Rankin D., Tertullian and the Church, Cambridge 1995. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511520204

Słomka J., Nowe Proroctwo. Historia i doktryna montanizmu, Katowice 2007.

Stanula E., Elementy montanistyczne w eklezjologii Tertuliana przed formalnym przejściem na montanizm, „Studia Theologica Varsaviensia” 9/1 (1971), s. 105-145.

Starowiejski M., Ojcowie Kościoła i starożytne sobory, Kraków 2019.

Stawinoga R., Tertulian a świat antyczny, Kraków 2005.

Swieżawski S., Dzieje europejskiej filozofii klasycznej, Warszawa–Wrocław 2000.

Tabbernee W., Fake Prophecy and Polluted Sacraments. Ecclesiastical and Imperial Reactions to Montanism, Leiden–Boston 2007. DOI: https://doi.org/10.1163/ej.9789004158191.i-485

Tertulian, Adversus Marcionem libri V, red. E. Evans, Oxford 1972.

Tertulian, Adversus Praxean. Treatise against Praxeas, edited and translated with introduction and commentary, red. i tłum. E. Evans, London 1948.

Tertulian, De baptismo, w: Tertullian’s Homily on Baptism, S.P.C.K., red. E. Evans, London 1964, s. 4-44.

Tertulian, De carne Christi. Tertullian's treatise on the Incarnation. The text edited, with an introduction, translation, and commentary by Ernest Evans, London 1956.

Tertulian, De fuga in persecutione, CSEL, t. 76, red. V. Bulhart, Pragae–Vindobonae–Lipsiae 1957, s. 17-43.

Tertulian, De ieiunio adversus physicos, w: CCSL, t. 2, red. A. Reifferscheid, G. Wissowa, Turnhout 1954, s. 1255-1277.

Tertulian, De monogamia, CSEL, t. 76, red. V. Bulhart, Pragae–Vindobonae–Lipsiae 1957, s. 44-78.

Tertulian, De resurrectione carnis liber. Tertullian’s Treatise on the Resurrection. The text edited with an introduction, translation, and commentary by Ernest Evans, London 1960.

Trevett Ch., Montanism Gender, Authority and the New Prophecy, Cambridge 2002.

Trójca Święta, red. H. Pietras, Kraków 1996.

Turek W., Tertulian. Opracowanie i wybór tekstów, Kraków 1999.

Wysocki M., Tertulian – rygorysta a moralne wymagania Biblii. Ostrzeżenie dla współczesnych interpretatorów, w: Moralność objawiona w Biblii, red. W. Pikor, Lublin 2011, s. 245-258.