Ontologia przypadłości »jak gdyby« w teorii Heleny Deutsch: Narodziny teorii kobiet albo sondowanie granic psychoanalizy

Main Article Content

Agnieszka Więckiewicz

Abstrakt

Publikowany tekst jest propozycją nowego spojrzenia na teorię Heleny Deutsch, polskiej psychoanalityczki, jednej z najbliższych współpracownic Zygmunta Freuda oraz prekursorki badań nad psychologią kobiet. Wyjście od społeczno-kulturowej historii psychoanalizy umożliwi mi ponowne przyjrzenie się obecności i znaczeniu psychoanalityczek w ruchu freudowskim. W artykule rezygnuję z utartych sposobów ujmowania freudyzmu jako wrogiego emancypacji kobiet, na rzecz badania psychoanalizy w kontekście jej narodzin i funkcjonowania w okresie do wybuchu drugiej wojny światowej. Bardziej niż miejsce Deutsch w długiej tradycji psychoanalizy kobiet, interesuje mnie autorskie i rewelatorskie ujęcie kobiecego podmiotu jako osobowości „jak gdyby" zaproponowane przez polską lekarkę. Dowodzę, że Deutsch wpisywała się nie tylko w tradycję kobiet analityczek, skoncentrowanych głównie na praktyce klinicznej, lecz również — podobnie jak Freud — w swych pracach łączyła refleksję medyczną z literaturą i filozofią. (Re)lektura jej prac w świetle filozofii plastyczności Catherine Malabou stanowi propozycję a zarazem przyczynek do badania teorii Deutsch przez pryzmat kategorii podmiotowości, pamięci i plastyczności.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Więckiewicz, A. (2018). Ontologia przypadłości »jak gdyby« w teorii Heleny Deutsch: Narodziny teorii kobiet albo sondowanie granic psychoanalizy. Praktyka Teoretyczna, 28(2), 138-160. https://doi.org/10.14746/prt.2018.2.7
Dział
ONTOLOGIE PRZYGODNOŚCI
Biogram autora

Agnieszka Więckiewicz, Instytut Kultury Polskiej Wydział Polonistyki UW ul. Krakowskie Przedmieście 26/28 00-927 Warszawa

studentka kulturoznawstwa w Instytucie Kultury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim; członkini Collegium Invisibile. Publikowała w czasopismach naukowych, między innymi w: „Tekstualiach", „Widoku. Teoriach i praktykach kultury wizualnej", „Praktyce Teoretycznej", „Polisemii", „Zeszytach Filozoficznych AJD", „Judaiście" oraz w tomach zbiorowych. Członkini zarządu Polskiego Towarzystwa Genderowego im. Marii Skłodowskiej-Curie i Mikołaja Kopernika; założycielka i przewodnicząca inicjatywy feministycznej „Sekcja Feministyczna" działającej w Instytucie Kultury Polskiej. Interesuje się historią ruchu psychoanalitycznego oraz teoriami psychoanalitycznymi. Przygotowuje pracę magisterską poświęconą obrazom czarności i rasy w imaginarium kultury niemieckiej pierwszej połowy dwudziestego wieku. Stypendystka ministra nauki i szkolnictwa wyższego za wybitne osiągnięcia naukowe.

Bibliografia

  1. Andreas-Salomé, Lou. 1983. In der Schule bei Freud. Frankfurt am Main: Ullstein.
  2. Beauvoir, Simone de. 2014. Druga płeć. Tłum. Gabriela Mycielska i Maria Leśniewska. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
  3. Badinter, Élisabeth. 1998. Historia miłości macierzyńskiej. Tłum. Krzysztof Choiński. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen.
  4. Braidotti, Rosi. 2009. Podmioty nomadyczne: Ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym. Tłum. Aleksandra Derra. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne.
  5. Chodorow, Nancy J. 1999. „La psychanalyse et les femmes psychanalystes". W Les femmes dans l'histoire de la psychanalyse, red. Sophie de Mijolla- Mellor. Bordeaux-Le-Bouscat: Esprit du Temps.
  6. Deutsch Helena. 1944/1945. The Psychology of Women. New York: Grunne and Stratton.
  7. Deutsch Helena. 2008. Konfrontacja z samą sobą: Epilog. Tłum. Adam Pluszka. Warszawa: Cyklady.
  8. Deutsch, Helena. 2016a. „O homoseksualizmie kobiecym". Tłum. Mateusz Franczak. W Psychoanaliza w Polsce 1909-1946, red. Lena Magnone. Warszawa: Kronos.
  9. Deutsch Helena. 2016b. „Osobowość »jak gdyby«". Tłum. Mateusz Franczak. W Psychoanaliza w Polsce 1909-1946, red. Lena Magnone. Warszawa: Kronos.
  10. Deutsch, Helena. 2016c. „Psychologia kobiet w odniesieniu do funkcji prokreacji". Tłum. Mateusz Franczak. W Psychoanaliza w Polsce 1909-1946, red. Lena Magnone. Warszawa: Kronos.
  11. Ferenczi, Sándor. 1924. Versuch einer Genitaltheorie. Wien–Leipzig: Internationaler Psychoanalytischer Verlag.
  12. Freud, Sigmund i Josef Breuer. 2008. Studia nad histerią. Tłum. Robert Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
  13. Freud, Sigmund. 2009a. Pisma społeczne. Tłum. Robert Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
  14. Freud, Sigmund. 2009b. Życie seksualne. Tłum. Robert Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
  15. Friedan, Betty. 2012. Mistyka kobiecości. Tłum. Agnieszka Grzybek. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
  16. Gilman, Sander L. 1993. Freud, Race, and Gender. Princeton: Princeton University Press.
  17. Gilmore Leigh. 1994. Autobiographics: The Feminist Theory of Women’s Self-Representation. Ithaca –London: Cornell University Press.
  18. Magnone, Lena. 2016a. Emisariusze Freuda: Transfer kulturowy psychoanalizy do polskich sfer inteligenckich przed drugą wojną światową. Kraków: Universitas.
  19. Magnone, Lena 2016b. „Psychoanaliza w Polsce?". W Psychoanaliza w Polsce 1909-1946, red. Lena Magnone. Warszawa: Kronos.
  20. Malabou, Catherine. 1996. L’Avenir de Hegel: Plasticité, temporalité, dialectique. Paris: Libr. Philosophique J. Vrin.
  21. Malabou, Catherine. 2004. Que faire de notre cerveau. Paris: Bayard.
  22. Malabou, Catherine. 2007. Les nouveaux blessés: De Freud à neurologie. Penser le traumatisme contemporains. Paris: PUF.
  23. Malabou, Catherine. 2016a. „Plastyczność a cierpienie mózgowe i psychiczne". Tłum. Mateusz Burzyk. Znak 731. http://www.miesiecznik.znak.com.pl/to-samo-jest-rozne/.
  24. Malabou, Catherine. 2016b. „To samo jest różne‖. Tłum. Piotr Sawczyński. Znak 731. http://www.miesiecznik.znak.com.pl/to-samo-jest-rozne/.
  25. Malabou, Catherine. 2017. Ontologia przypadłości: Esej o plastyczności destrukcyjnej. Tłum. Piotr Skalski. Warszawa: Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego.
  26. Mitchel, Juliette. 1973. Psychoanalysis and Feminism: Freud, Reich, Laing and Women. New York: Vintage Books.
  27. Mühlleitner, Elke. 1999. „Les femmes et le mouvement psychanalytique à Vienne". W Les femmes dans l'histoire de la psychanalyse, red. Sophie de Mijolla- Mellor. Bordeaux-Le-Bouscat: Esprit du Temps.
  28. Mühlleitner, Elke i Johannes Reichymayr. 1997. „Following Freud in Vienna: The Psychological Wednesday Society and the Viennese Psychoanalytical Society 1902–1938". International Forum of Psychoanalysis 6: 73–102.
  29. Rank, Beata. 2016. „Rola kobiety w ewolucji społeczeństwa". Tłum. Mateusz Franczak. W Psychoanaliza w Polsce 1909-1946, red. Lena Magnone. Warszawa: Kronos.
  30. Schorske, Carl E. 1980. Fin-de-Siècle Vienna: Politics and Culture. New York: Knopf.