Rewolucja październikowa w Polsce: Historia antykomunistycznego wyparcia

Main Article Content

Bartosz Wójcik

Abstrakt

Podstawowa teza niniejszego artykułu jest następująca: rewolucja październikowa miała istotny wpływ zarówno na odzyskanie przez Polskę niepodległości, jak i na kształt polskich walk klasowych. Jednak historia tego wpływu jest całkowicie wypierana albo nawet jawnie negowana we współczesnym hegemonicznym prawicowym dyskursie historycznym w Polsce. Setna rocznica rewolucji wywołała publicystyczną dyskusję, w ramach której wydarzenia te były przedstawiane jako „demoniczne źródło dwudziestowiecznego totalitaryzmu”, zapoznając tym samym entuzjazm, jaki rewolucja wywołała wśród Polaków (zarówno jej uczestników, jak i pełnych nadziei obserwatorów). Nacjonalistyczna historiografia, idealizująca Polaków za wszelką cenę, stara się usilnie wymazać polskie zaangażowanie w „Czerwony Październik” albo zredukować je do rangi nieistotnego epizodu. W związku z tym tekst stanowi analizę dominującej narracji na temat rewolucji bolszewickiej w Polsce na przykładzie popularnonaukowej publikacji Mateusza Staronia Zdrajcy: Polacy u boku Lenina. Stawką tej analizy jest z jednej strony zbadanie strategii i sposobów antykomunistycznego „przepisywania” historii, podporządkowanej doraźnym celom ideologicznym, z drugiej zaś przedstawienie alternatywnej – wobec obowiązujących antykomunistycznych klisz – narracji dotyczącej rewolucji październikowej w polskim kontekście, opierającej się na trzech zagadnieniach:1. Polskiego uczestnictwa w październikowych wydarzeniach;2. Wpływu rewolucji na odzyskanie niepodległości przez Polskę;3. Polskich rad robotniczych jako bezpośredniej odpowiedzi na rewolucję rosyjską.Cel niniejszego artykułu nie ogranicza się – w związku z powyższym – do przedstawienia alternatywy dla dominującego dyskursu, wykonania kolejnego ćwiczenia w zakresie politycznej i historycznej wyobraźni czy wyciągnięcia na światło dzienne wypartych aspektów polskiej historii. Idzie tu raczej o ukazanie logiki i struktury samej antykomunistycznej narracji.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Wójcik, B. (2019). Rewolucja październikowa w Polsce: Historia antykomunistycznego wyparcia. Praktyka Teoretyczna, 31(1), 50-71. https://doi.org/10.14746/prt.2019.1.3
Dział
ANTI-COMMUNISM AND HISTORIOGRAPHY
Biogram autora

Bartosz Wójcik, Instytut Nauk Politycznych PAN ul. Polna 18/20 00-625 Warszawa

Bartosz Wójcik – philosopher, dialectical materialist, research assistant at the Institute of Political Studies PAS. He works on the PhD thesis on Hegel’s social philosophy. Editor of Theoretical Practice.

Bibliografia

  1. Bicz, Henryk. 1934. Rady delegatów robotniczych w Polsce w 1918–1919 r. Wydawnictwo Partyjne: Moskwa.
  2. Bobińska, Helena. 1966. Pamiętniki tamtych lat. T. 1. Państwowy Instytut Wydawniczy: Warszawa.
  3. Deutscher, Isaac. 1958. “The Tragedy of the Polish Communist Party”. https://www.marxists.org/archive/deutscher/1958/Polish-tragedy.htm
  4. Figes, Orlando. 1996. A People’s Tragedy: A History of the Russian Revolution. Penguin Books: New York.
  5. Frołow, Sylwia. 2014. Dzierżyński: Miłość i rewolucja. Biografia intymna. Wydawnictwo “Znak”: Kraków.
  6. Furet, Francois. 1999. The Passing of an Illusion: The Idea of Communism in the Twentieth Century. University of Chicago Press: Chicago.
  7. Jabłoński, Henryk. 1962. Narodziny Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1919). Wydawnictwo “Wiedza Powszechna”: Warszawa.
  8. Jabłoński, Henryk. 1967. “Znaczenie Rewolucji Październikowej dla kształtowania się bytu narodowo-państwowego i stosunków społecznych w Polsce”. In Rewolucja Październikowa a Polska, ed. Tadeusz Cieślak and Leon Grosfeld. Państwowe Wydawnictwo Naukowe: Warszawa.
  9. Kołakowski, Leszek. 1978. Main Currents of Marxism: Its Rise, Growth and Dissolution, Volume 2: The Golden Age. Trans. Paul S. Falla. Oxford University Press: Oxford.
  10. Kotkin, Stephen. 2015. Stalin: Paradoxes of Power 1878–1928. Penguin Books: New York.
  11. Krzywiec, Grzegorz. 2017. Polska bez Żydów: Studia z dziejów idei, wyobrażeń i praktyk antysemickich na ziemiach polskich początku XX wieku (1905–1914). Wydawnictwo Instytutu Historii PAN: Warszawa.
  12. Lenin, Vladimir I. 1913. “Theses on the National Question”. https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1913/jun/30.htm.
  13. Losurdo, Domenico.2015. War and Revolution: Rethinking the 20th Century. Verso: London–New York.
  14. Maila, Martin. 1994. The Soviet Tragedy. A History of Socialism in Russia, 1917–1991. The Free Press: New York.
  15. Malinowski, Henryk. 1967. “Walki polskiej lewicy robotniczej 1918–1919”. In Rewolucja Październikowa a Polska, ed. Tadeusz Cieślak and Leon Grosfeld. Państwowe Wydawnictwo Naukowe: Warszawa.
  16. Marzec, Wiktor. 2016. Rebelia i reakcja: Rewolucja 1905 roku i plebejskie doświadczenie polityczne. Wydawnictwo UŁ/Universitas”: Łódź–Kraków.
  17. Matejko, Adam. 1963. “Rady robotnicze”. In Adam Matejko. Praca i koleżeństwo: Zagadnienia socjologii pracy. Wiedza Powszechna: Warszawa.
  18. McMeekin, Sean. 2009. History’s Greatest Heist: The Looting of Russia by the Bolsheviks. Yale University Press: New Haven.
  19. Miodowski, Adam. 2011. Polityka wojskowa radykalnej lewicy polskiej. 1917–1921. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku: Białystok.
  20. Miodowski, Adam. 2017. Polish revolutionary formations in the Red Army structures (1918–1921). Wydawnictwo PRYMAT: Białystok.
  21. Moll, Łukasz and Michał Pospiszyl. 2019. “Filozofia polityczna motłochu”. Le Monde Diplomatique – edycja polska 1(155).
  22. Najdus, Walentyna. 1967. Polacy w rewolucji 1917 roku. Państwowe Wydawnictwo Naukowe: Warszawa..
  23. Najdus, Walentyna. 1971. Lewica polska w Kraju Rad: 1918–1920. Państwowe Wydawnictwo Naukowe: Warszawa.
  24. Niedziałkowski, Mieczysław. 1930. Demokracja parlamentarna w Polsce. Księgarnia robotnicza: Warszawa.
  25. Sartre, Jean-Paul. 1961. Situations, IV. Gallimard: Paris.
  26. Staroń, Mateusz. 2018. Zdrajcy: Polacy u boku Lenina. Bellona: Warszawa.
  27. Sunny, Ronald G. 2017. Red Flag Unfurled: History, Historians and the Russian Revolution. Verso: London–New York.
  28. Szczygielski, Zbigniew and Aleksandra Tymieniecka. 1960. Z dziejów Rad Delegatów Robotniczych w Polsce. Książka i Wiedza: Warszawa.
  29. Toporowicz, Wiesława. 1988. Rewolucja Październikowa: Polska–Polacy. Wydawnictwo “Współpraca”: Warszawa.
  30. Walicki, Andrzej. 1995. Marxism and the Leap to the Kingdom of Freedom: The Rise and Fall of the Communist Utopia. Stanford University Press: Stanford, CA.
  31. Wrzosek, Mieczysław. 1969. Polskie korpusy wojskowe w Rosji w latach 1917–1918. Książka i Wiedza: Warszawa.
  32. Zaremba, Zygmunt. 1983. Wspomnienia: Pokolenie przełomu. Wydawnictwo Literackie: Kraków.
  33. Zieliński, Konrad. 2013. O Polską Republikę Rad: Działalność polskich komunistów w Rosji Radzieckiej 1918–1922. Wydawnictwo UMCS: Lublin.
  34. Žižek, Slavoj. 2002. Did Somebody Say Totalitarianism? Five Interventions in (Mis)use of a Notion. Verso: London–New York.
  35. Žižek, Slavoj. 2004. Revolution at the Gates: A Selection of Writings from February to October 1917: V.I. Lenin. Verso: London–New York