Keywords
Poles in France
employment of emigrants in France
Categories
How to Cite
Number of views: 63
Number of downloads: 45
Abstract
Participants in the Great Emigration took up employment in France in about 120 occupations. Mostly in public works, housekeeping, crafts or private entrepreneurs. The material situation of working Poles can, to some extent, be known thanks to the minutes of meetings of the Polish Ladies Benevolent Society. Documents of this organization are in the Polish Library in Paris. At the monthly sessions of the Society, requests for material support were considered, and the sources of poverty of individual emigrants were discussed, among other things. Due to low qualifications, the need to learn new professions, and frequent interruptions in employment, some Poles were falling into poverty. Sources of poverty also included the maintenance of large families, unfamiliarity with the French language, and failure to cope in a foreign environment. The chronological framework of the article covers the period from the establishment of the Polish Ladies Benevolent Society to the end of the post-November emigration.
References
AN, F/14/2558 – Archives Nationales (AN), F/14/2558: Ingénieurs des Ponts et Chaussées: dossiers individuels.
BCZ, 6656 IV: Borucki – Biblioteka Czartoryskich w Krakowie (BCZ), sign. 6656 IV, s.p.: Teki emigrantów, List N. Boruckiego do A. J. Czartoryskiego [Letter from N. Borucki to A. J. Czartoryski], July 19, 1856.
BCZ, 6659 IV: Daszkowski – BCZ, sign. 6659 IV, s.p.: Teki emigrantów, List P. Daszkowskiego do A. J. Czartoryskiego, Paris [Letter from P. Daszkowski to A. J. Czartoryski, Paris], December 21, 1843.
BPP, 612: 48 – Biblioteka Polska w Paryżu [Polish Library in Paris], sign. 612, p. 48: Protokoły posiedzeń Towarzystwa Pomocy Naukowej [Minutes of the meeting of the Scientific Aid Society], 03. 10, 1833.
BPP, 671/2:11 – BPP, sign. 671/2, p. 11: Towarzystwo Naukowej Pomocy, korespondencja z lat 1841–1842 [The Scientific Aid Society correspondence from 1841–1842].
BPP, 3671: 31 – BPP, sign. 3671, p. 31: Zebranie 5 Towarzystwa Dobroczynności Dam Polskich TDDP [Meeting of the 5th Ladies Benevolent Society of Poland LBSP].
BPP, 3673: 7 – BPP, sign. 3673, p. 7: Zebranie 34 TDDP [Meeting 34 LBSP], January 10, 1835.
BPP, 3673: 14 – BPP, sign. 3673, p.14: Zebranie 36. TDDP [Meeting 36 LBSP], February 21, 1835.
BPP, 3673: 18 – BPP, sign. 3673, p. 18: .Zebranie 40 TDDP [Meeting 40 LBSP], March 21, 1835.
BPP, 3673: 126 – BPP, sign. 3673, p. 126: Zebranie 66 TDDP [Meeting 66 LBSP], February 13, 1836.
BPP, 3673: 137 – BPP, sign. 3673, p. 137: Zebranie 68. TDDP [Meeting 68 LBSP], March 12, 1836.
BPP, 3673: 150, 154 – BPP, sign. 3673, p. 150, 154: Zebranie 70 TDDP [Meeting 70 LBSP], April 9, 1836.
BPP, 3679: 3 – BPP, sign. 3679, p. 3: Zebranie 211 TDDP [Meeting 211 LBSP], April 9, 1842.
BPP, 3679: 18 – BPP, sign. 3679, p. 18: Zebranie 212 TDDP [Meeting 212 LBSP], May 14, 1842.
BPP, 3679: 22–27 – BPP, sign. 3679, 22, 27: Zebranie 213 TDDP [Meeting 213 LBSP], June 4, 1842.
BPP, 3679: 65 – BPP, sign. 3679, p. 65: Zebranie 221 TDDP [Meeting 221 LBSP], October 15, 1842.
BPP, 3679: 117 – BPP, sign. 3679, p. 117: Zebranie 227 TDDP [Meeting 227 LBSP], February 4, 1843.
BPP, 3679: 129 – BPP, sign. 3679, p. 129: Zebranie TDDP [Meeting], March 4, 1843.
BPP, 3679: 78–79 – BPP, sign. 3679, pp. 78–79: Zebranie 224 TDDP [Meeting 224 LBSP], December 3, 1842.
BPP, 3679: 83–84 – BPP, sign. 3679, pp. 83–84: Zebranie 224 TDDP [Meeting 224 LBSP], December 3, 1842, d. May 3, 1834.
BPP, 3692: 115 – BPP, sign. 3692, p. 115: Zebranie 260 TDDP [Meeting 260 LBSP], October 18, 1856.
‘Statystyka wychodźców polskich zamieszkałych we Francji z oznaczeniem rodzaju ich zatrudnień i pracy’ (1839) Młoda Polska, supplement to No. 19, pp. 74–76.
Celiński, A. (1959), Wiersze, hymny, listy, oprac. F. German i T. Nuckowski, Warszawa: Pax.
Pięćdziesięciolecie Towarzystwa Dobroczynności Dam Polskich w Paryżu: 1834–1884 (1884) Paryż: Druk. Adryanny Zabieżyny Wdowy.
Aprile, S., Diaz, D. (2021) ‘Vivre au loin’, in Diaz, D. and Aprile S., Les réprouvés. Sur les routes de l'exil dans l'Europe du XIXe siècle. Paris: Éditions de la Sorbonne 2021, pp. 139–145.
Bielecki, R. (1995) Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, vol. I. Warszawa: Trio.
Bielecki, R. (1996) Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, vol. II. Warszawa: Trio.
Chanut, J.-M., Heffer, J., Mairesse, J. and Postel-Vinay, G. (1995) ‘Les disparités de salaires en France au XIXe siècle’, Histoire & Mesure, 10(3/4), pp. 381–409. DOI: https://doi.org/10.3406/hism.1995.1562
Cinquieme compte rendu de l’Association de Bienfaisance des Dames Polonaises à Paris (1839) Paris: Et Lithographie de Maulde et Renou.
Diaz, D. (2021) En exil. Les réfugiés en Europe, de la fin du XVIIIe siècle à nos jours. Paris: Gallimard.
Januszewski, S. (2019) Wyszli za Polską. Wynalazcy Wielkiej Emigracji 1832–1870. Wrocław: Fundacja Otwartego Muzeum Techniki.
Kalembka, S. (2003) Wielka Emigracja 1831–1863. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Kłosowicz-Krzywicka, B. (2023) ‘La participation des Polonais aux travaux publics en France au XIX-ème siècle’, in Pugacewicz, I.H. (ed.) Microhistoires de l'émigration polonaise en France au XIXeme siècle. Paris–Kielce: Musée national de Kielce, pp. 231–247.
Konarska, B. (1977) ‘Emigranci polscy na studiach we Francji w latach 1832–1848’, Przegląd Historyczny, 68 (1), pp. 47–68.
Konarska, B. (1978) ‘Emigranci polscy na studiach technicznych we Francji w latach 1832–1848’, Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 23(3–4), p. 693.
Konarska, B. (1980) ‘Emigranci polscy z wykształceniem medycznym w życiu społeczeństwa francuskiego po roku 1831’, in Kalembka, S. (ed.) Wielka Emigracja i sprawa polska a Europa (1832–1864). Toruń: Uniwersytet Mikołaja Kopernika, pp. 213–217.
Konarska, B. (1986) Polskie drogi emigracyjne. Emigranci polscy na studiach we Francji w latach 1832–1848, Warszawa: PWN.
Kuzicki, J. (2014) Nieść wiarę i nadzieję na obcej ziemi. Polskie duchowieństwo katolickie w życiu religijnym i polityczno-społecznym Wielkiej Emigracji we Francji (1831–1863). Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Kuzicki, J. (2020) ‘Zakłady (dépôts) dla emigrantów polskich w Châteauroux i departamencie Indre w latach 1831–1833’, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne, 147(1), pp. 37–61. DOI: https://doi.org/10.4467/20844069PH.20.003.12457
Kuzicki, J. (2022) ‘Kursy wojskowe, kształcenie zawodowe oraz praktyka rzemieślnicza uczestników emigracji polistopadowej we Francji w latach 1831–1834’, Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych, 84, pp. 109–144. DOI: https://doi.org/10.12775/RDSG.2022.04
Lebrun, R. (1995) ‘Les salaires ouvriers dans la filature de lin à Lille au XIXe siècle’, Revue du Nord, 309 (77), pp. 77–94. DOI: https://doi.org/10.3406/rnord.1995.4988
Orłowski, B. (1992) Osiągnięcia inżynierskie Wielkiej Emigracji, Warszawa: Wydawnictwo IHNOiT PAN.
Orłowski, B. (2015) ‘Polski wkład w technikę i nauki techniczne’, in Nowak, A. (ed.) Historie Polski w XIX wieku, vol. IV. Warszawa: Wydawnictwo DiG, pp. 227–380.
Paillat, P. (1951) ‘Les salaires et la condition ouvrière en France à l'aube du machinisme (1815–1830)’, Revue Économique Année, 2–6, pp. 767–776. DOI: https://doi.org/10.3406/reco.1951.406875
Pezda, J. (1991) ‘Emigranci polscy na studiach we Francji w latach 1832–1848. Uzupełnienia i sprostowania biograficzne do książki Barbary Konarskiej „Polskie drogi emigracyjne”’, Akta Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu, 1, pp. 133–145.
Pezda, J. (2018) ‘O Boże zlituj się nad nami. Rozpacz bierze patrząc na cierpienia Polaków. O pomocy emigrantom’, Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN, 63, p. 197–215.
Premier compte rendu de l’Association de Bienfaisance des Dames Polonaises à Paris (1835) Paris: Imprimerie et fonderie A. Pinard.
Pugacewicz, I.H. (2017) Batignolles 1842–1874. Edukacja Wielkiej Emigracji. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.
Pugacewicz, I.H. (2021) ‘La vie provinciale de la Grande Émigration sur l'exemple du milieu scolaire de Nancy’ in Pugacewicz, I.H. (ed.) Microhistoires de l'émigration polonaise en France au XIXeme siècle. Paris–Kielce: Sorbonne Université, Musée national de Kielce, pp. 23–54.
Quatriéme compte rendu de l’Association de Bienfaisance des Dames Polonaises à Paris (1838), Paris: Imprimerie Maulde et Renou.
Rederowa, D. (1972) Polski ośrodek naukowy we Francji w latach 1831–1872. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Tarkowska, E. (2021) ‘Początki Wielkiej Emigracji. Polacy w Besançon w latach 1832–1833’, Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie, 64, pp. 23–47. DOI: https://doi.org/10.4467/25440500RBN.21.003.16085
Witkowska, A. (1997) Cześć i skandale. O emigracyjnym doświadczeniu Polaków. Warszawa: słowo/obraz terytoria.
Ziółek, J. (2010) ‘Towarzystwo Dobroczynności Dam Polskich’, Studia Archiwalne, 3, pp. 151–173. DOI: https://doi.org/10.4467/17347513SA.10.022.14777
Żaliński, H. (1999) ‘Klementyny z Tańskich Hoffmanowej działalność w organizacjach filantropijnych Wielkiej Emigracji’, in Judycki, A. and Judycki, Z. (eds) Losy Polek żyjących na obczyźnie i ich wkład w kulturę i naukę świata. Historia i współczesność. Lublin: Wydawnictwo Czelej, pp. 354–360.
Żurawski vel Grajewski, R. (2015) ‘Polskie emigracje 1831–1918’, in Nowak, A. (ed.) Historie Polski w XIX wieku, vol. 4: Narody, wyznania, emigracje, porównania. Warszawa: Wydawnictwo DiG, pp. 122–123.
License
Copyright (c) 2025 Jerzy Kuzicki
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.